Sosyal Medyada Bizi Takip Edin, Gelişmelerden Anında Haberdar Olun.
facebook twitter in rss
 
TORBA YASA ÖZEL - 6552 Sayılı Torba Yasa Hakkındaki Tüm Haber - Bilgi ve Açıklamalara Buradan Ulaşabilirsiniz...
 
Anasayfa / Dosyalar / SGK - Sigorta Mevzuatı Dosyalar / Aday Çırak – Çırak – Öğrenci – Stajyer ve Kursiyerlerin Sigortalılığı

Aday Çırak – Çırak – Öğrenci – Stajyer ve Kursiyerlerin Sigortalılığı

Sponsorlu Bağlantılar

1-Tanımlar:

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 3 üncü maddesinde tanımları yapılmıştır. Buna göre;

Aday Çırak: Çıraklığa başlama yaşını doldurmamış ve çıraklık döneminden önce kendisine işyeri ortamı tanıtılan, sanat ve mesleğinin ön bilgileri verilen kişiyi;

Çırak: Çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişiyi;

Öğrenci: İşletmelerde, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında örgün eğitim görenleri;

Kalfa: Bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bu meslekle ilgili iş ve işlemleri ustanın gözetimi altında kabul edilebilir standartlarda yapabilen kişiyi;

Usta: Bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bunları mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda uygulayabilen; üretimi planlayabilen; üretim sırasında karşılaşılabilecek problemleri çözümleyebilen; düşüncelerini yazılı, sözlü ve resim ile açıklayabilen; üretimle ilgili pratik hesaplamaları yapabilen kişiyi;

Usta öğretici: Ustalık yeterliğini kazanmış; aday çırak, çırak, kalfa ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin işyerindeki eğitiminden sorumlu; mesleki eğitim tekniklerini bilen ve uygulayan kişiyi;

İşletmelerde Mesleki Eğitim: Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin beceri eğitimlerini işletmelerde, teorik eğitimlerini ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletme veya kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yaptıkları eğitim uygulamalarını;

Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumları: Mesleki ve teknik eğitim alanında, diplomaya götüren orta öğretim kurumları ve mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumları ile belge ve sertifika programlarının uygulandığı her tür ve derecedeki örgün ve yaygın eğitim-öğretim kurumlarını;

ifade eder.

2-Yasal Düzenleme:

Aday çırak – çırak – öğrenci ve stajyerlerin sigortalılığı, bildirimi ve tescili konuları 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 5/b-e, 6/f, 81/d ve 87/e maddelerinde, eski ve yeni Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 9/3-b, 11/6, 14/4-b maddelerinde düzenlenmiş, ayrıca 5510 Sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkında Tebliğin bazı bölümlerinde de konuya yer verilmiştir.

3-Sosyal Güvenlik Reformu İle Gelen Değişiklikler:

3.1-Daha önceki uygulamaya göre, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebecilik Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre staj yapanlar dışında stajyerler sigortalı sayılmıyordu. Yeni dönemde artık bütün stajyerler sigortalı sayılacak ve haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanacaktır.

3.2-Daha önceki uygulamaya göre, kursiyerler sigortalı sayılmamaktaydı. Yeni uygulamaya göre; Türkiye İş Kurumunun kursuna katılan kursiyerler de sigortalı olacak ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanacaktır.

4-Aday Çırak ve Çıraklar:

a-Genel Açıklama:

Aday çırak ve çıraklar öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmezler.

İlköğretim okulunu bitirmiş olanlar, bir mesleğe hazırlık amacı ile çıraklık dönemine kadar işyerlerinde aday çırak olarak eğitilebilirler.

Çırak olabilmek için ise;

• 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.

• En az ilköğretim okulu mezunu olmak.

• Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.

gerekir.

Ancak, 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.

b-Sözleşme Yapma Zorunluluğu:

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında bulunan il ve mesleklerde faaliyet gösteren iş yerleri, Milli Eğitim Bakanlığınca tespit edilecek illerde ve meslek dallarında 19 yaşından gün almamış kişileri çıraklık sözleşmesi yapmadan çalıştıramazlar. Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının örgün eğitim programlarından mezun olanlar ve kalfalık belgesi sahipleri bu hükmün dışında tutulur. İşyeri sahibi, aday çırağı ve çırağı çalıştırmaya başlamadan önce bunların velisi veya vasisi veya reşit ise kendisi ile yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır.

c-Usta Öğretici Bulundurma Şartı:

Aday çırak ve çırak almak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır.

d-Aday Çırak ve Çırakların Sigortalılığı:

Aday çırak ve çıraklar 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesi b bendine göre, 4/a kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası hükümleri uygulanır. Bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar (anne veya babasının bakmakla yükümlü olduğu kişi durumunda olmayanlar), hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri de uygulanır, yani bunların genel sağlık sigortasından da yararlanırlar.

İşletmelerde çalıştırılan aday çırak ve çıraklarla ilgili olarak, çıraklık eğitimi merkezleri ve beceri eğitimi yaptıran meslek ve teknik lise müdürlükleri ile işverenler arasında matbu sözleşmenin imzalanmış olması halinde bunları çalıştıran işverenlerin, Sosyal Güvenlik Kurumuna herhangi bir bildirimde bulunmalarına gerek kalmamakta, çünkü aday çırak ve çırakların sigorta primleri, sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren aday çıraklık veya çıraklık süresinin sona ermesi veya sözleşmenin iptaline kadar Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ödenmektedir. Bunlar hakkında sadece yukarıda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanır.

Ancak çırak oldukları belirtilmekle birlikte, çıraklık sözleşmesi bulunmayan veya herhangi bir çıraklık okuluna gitmeyen 15-18 yaş arasındaki çalışanlar ile çıraklık süresi sonunda kalfalık belgesi alamayan çalışanların, sigortalılığın diğer koşullarını da taşımaları halinde tüm sigorta kollarına tabi olarak işverence Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeleri gerekir.

5-İşletmelerde Beceri Eğitimi Gören Meslek ve Teknik Lise Öğrencileri:

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 18 inci maddesi uyarınca; 10 ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az, yüzde onundan fazla olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitim yaptırmak zorundadırlar. Öğrenci sayısının tespitinde kesirler tama iblağ edilir, yani kesirler tam olarak dikkate alınır. Bunların sigortalılık durumları da aynen çıraklarda olduğu gibidir. İşletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler de 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesi b bendine göre, 4/a kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında da çıraklarda olduğu gibi sadece iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası hükümleri uygulanır. Bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar (anne veya babasının bakmakla yükümlü olduğu kişi durumunda olmayanlar), hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri de uygulanır, yani bunların genel sağlık sigortasından da yararlanırlar. Beceri eğitimi yaptıran meslek ve teknik lise müdürlükleri ile işverenler arasında matbu sözleşmenin imzalanmış olması halinde bunları çalıştıran işverenlerin, Sosyal Güvenlik Kurumuna herhangi bir bildirimde bulunmalarına gerek kalmamaktadır.