Anasayfa / En Son Eklenen Yazılar / Adli Yardımla Ücretsiz Dava Açma ve Avukat Tutma

Adli Yardımla Ücretsiz Dava Açma ve Avukat Tutma

Sponsorlu Bağlantılar

Kamu kurum ve kuruluşlarına şikayette bulunmak ücretsizken, mahkemelerde dava açmak ücretli olup, açılan dava türüne ve konusuna göre dava giderleri değişmektedir.

İş Mahkemelerine açılacak davalarda dava giderlerinin neler olduğu İş Mahkemelerinde Açılacak Davalarda Ödenecek Harç ve Ücretler başlıklı yazıda belirtilmiştir. Eğer kişi davayı avukat vasıtasıyla takip edecekse bu durumda dava giderleri daha da artmaktadır. Öte yandan maddi durumu iyi olmayan, dava açacak, avukat tutacak parası olmayan kişiler için Adli Yardım Uygulaması getirilmiştir.

Bu konu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Adli Yardım Başlıklı İkinci Bölümünde ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu Adli Müzaharet başlıklı Onikinci Kısımda düzenlenmiş, ayrıca 30 Mart 2004 tarihli Resmi Gazetede Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği yayımlanmıştır.

Söz konusu Kanun maddeleri ve Yönetmelik uyarınca adli yardım iki ana başlıktan oluşmaktadır.

1- Dava harç ve giderlerinin Devlet tarafından karşılanması.

2- Baro tarafından avukat görevlendirilmesi.

Adli Yardımdan Kimler Yararlanabilir ?

Adli yardımdan; kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler. Ayrıca kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler.

Dolayısıyla iş mahkemesinde dava açacak veya işçi alacakları için icra takibinde bulunacak olanlar da şartları tutuyorsa, adli yardım hakkından yararlanabilirler.

Hakkında Dava Açılan da Adli Yardımdan Yararlanabilir

Adli yardım hakkından sadece dava açacak olanlar değil, haklarında dava açılanla da şartları tutuyorsa yararlanabilir. Örneğin kendisini savunması için Barodan avukat talep edebilir.

Hangi Davalarda Adli Yardım Talep Edilebilir ?

Adli yardı ve idari yargıda yani hukuk mahkemeleri ve idare mahkemelerinden açılacak davalarda adli yardım talep edilebilir. İş mahkemesi de hukuk mahkemesidir. Ceza davalarında ise adli yardım sistemi farklıdır. Şartları tutan kişiye zorunlu müdafi (sanık avukatı) görevlendirilir.

Adli Yardım Neleri Kapsar ?

Adli yardım aşağıdaki hususları kapsar (6100/335. Md).

– Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet.

– Yargılama ve takip giderleri için (ihtiyati tedbir talebi de dahil) teminat göstermekten muafiyet.

– Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi.

– Davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini.

Adli yardım kararı veren mahkeme, yukarıdaki adli yardımlardan sadece bir kısmından yararlanmasına da karar verebilir. Adli yardım, dava sonuçlanıp mahkeme kararı kesinleşene kadar devam eder.

Adli Yardım Başvurusu Nereye Yapılır ve Sonucu Ne Olur ?

Dava Harç ve Giderleriyle İlgili Olarak Adli Yardım Talebi:

Adli yardım hakkından yararlanabilmek için yargılamayı yapacak mahkemeye başvurulması gerekir. Dava açıldıktan sonra adli yardım talebinde bulunulacaksa, başvurunun davaya bakan mahkemeye yapılması gerekir.

Adli yardım başvurusunun; icra ve iflas takiplerinde takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesine, kanun yollarına başvuru (mahkeme kararına itiraz veya temyiz) için bölge adliye mahkemesi veya Yargıtaya yapılması gerekir.

Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.

Yapılan başvuru üzerine mahkeme, adli yardım için gerekli şartların oluşup oluşmadığına yani talepte bulunan kişinin gerek maddi durum gerekse diğer şartlar yönüyle adli yardımdan yararlanma hakkı bulunup bulunmadığına bakarak, adli yardım talebini kısmen veya tamamen kabul ede veya reddeder. Mahkeme bu konudaki kararını duruşmasız verebilir. Ancak talep olması halinde inceleme duruşmalı olarak yapılır.

Adli yardım talebinin mahkeme tarafından reddi halinde, red kararının tebliğinden itibaren bir hafta içerisinde aynı mahkemeye dilekçe ile itiraz edilebilir. İtiraz üzerine mahkemenin vereceği karar kesin olup, bu karara karşı başka herhangi bir yere itiraz edilemez. Adli yardım talebi reddedilen kişinin daha sonra ödeme gücünde ciddi bir azalma yani maddi durumunda kötüleşme meydana gelirse tekrar adli yardım talebinde bulunabilir. Adli yardım taleplerinin reddine ilişkin mahkeme kararlarında sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebi açıkça belirtilir.

Adli yardım talebinin mahkemece kabulü halinde, adli yardım kararı devam ettiği sürece kişi kısmen veya tamamen dava harç ve giderleri ile avans ödemez. Ancak adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz.

Avukat Görevlendirilmesi İçin Adli Yardım Talebi:

Maddi durumu avukat tutmaya müsait olmayan kişi bulunduğu yerdeki Baro Başkanlığından veya Baro Adli Yardım Bürosundan adli yardım kapsamında kendisi için avukat görevlendirilmesini isteyebilir.

Baro avukatların meslek kuruluşu olup 30’dan fazla avukat olan her il merkezinde bir baro başkanlığı, yeterli sayıda avukat bulunan ilçelerde de baro temsilciliği bulunmaktadır. Barolarla ilgili bilgi adliyelerden veya Türkiye Barolar Birliğinin internet sitesinden (www.barobirlik.org.tr) alınabilir.

Ayrıca mahkemelerin de adli yardım kapsamında herhangi bir kişiyle ilgili baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu konudaki mahkeme kararı çok azdır.

Kendisine adli yardım başvurusu yapılan barolar, talepte bulunan kişilerin durumlarını değerlendirerek, adli yardım koşullarını taşıyan kişiler için avukat görevlendirmesi yapabilmektedir. Bu konudaki takdir hakkı barolara tanınmış olup, baroların her başvuru yapan kişi için avukat görevlendirme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ayrıca Kanun uyarınca; istek sahibi isteminde haklı olduğunu gösterdiği delillerle kanıtlamak zorundadır (1136/178. Md). Adli yardım hizmeti baro merkezlerinde, baro yönetim kurullarınca avukatlar arasından oluşturulan adlî yardım bürosu tarafından yürütülür. Baro yönetim kurulu, ayrıca baro merkezi dışında avukat sayısı beşten çok olan her yargı çevresinde de bir avukatı adlî yardım bürosu temsilcisi olarak görevlendirebilir. Adli yardım başvuruları da genelde bu büro veya temsilciler tarafından değerlendirilir. Adli yardım talebinin reddi halinde baro başkanına itirazda bulunulabilir. Başkanın itiraz üzerine vereceği karar kesindir.

Adli yardım talebine istinaden görevlendirilen avukat, görev yazısının kendine ulaşmasıyla, avukatlık hizmetlerini yerine getirmek yükümlülüğü altına girer. Bu yükümlülük, avukat talebinde bulunan kişinin gerekli belge ve bilgileri isteğe rağmen vermemesi veya görevlendirilen avukata vekaletname vermekten kaçınmasıyla sona erer. Ayrıca görevlendirilen avukat da bu işi yapmaktan çekinmek isterse görevin kendisine bildirildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde o işin tarifede belirlenen ücretini baroya ödemek zorundadır.              Baroya bağlı adli yardım bürosu, görevlendirilen avukatın işi yürütmesiyle ilgili aşamaları izler.

Baro tarafından adli yardım kapsamında görevlendirilen avukat, ücretini avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden görevlendirme yapan barodan alır. Eğer avukat baro tarafından değil de mahkeme tarafından görevlendirilmişse, bu durumda avukatlık ücreti Hazine (Devlet) tarafından ödenir.

Adli Yardım Kararının Kaldırılması

Yukarıda belirttiğimiz üzere adli yardım dava sonuçlanıp mahkeme kararı kesinleşene kadar devam eder. Mahkeme kararı ise itiraz veya temyiz başvuru süresinin geçmesi, itiraz veya temyiz yoluna başvurulmuşsa reddedilmesi halinde kesinleşmiş sayılır.

Ancak adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuru sonucu yanlış bilgi verdiği ortaya çıkar veya sonradan mali durumunun yeteri derecede iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır. Bu durumda da yukarıda belirtilen adli yardımla sağlanan haklardan artık yararlanılamaz.

Adli Yardımdan Yararlanan Kişinin Davayı Kazanması veya Kaybetmesi

Adli yardımdan yararlanan kişinin ödemekten muaf tutulduğu tüm dava giderleri aslında dava sonuçlanıp karar kesinleşene kadar ertelenmiş yargılama giderleridir. Dava sonucunda adli yardım talebinde bulunan kişi, iddialarında haklı bulunur ve davayı kazanırsa, bu durumda ertelenmiş olan tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar davayı kaybeden karşı taraftan tahsil edilir. Örneğin davayı işçi açmış ve adli yardım hakkından yararlanmışsa, davayı kazanması halinde ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar davayı kaybeden işverenden tahsil edilir.

Eğer adli yardım hakkından yararlanan kişi, dava sonucunda haksız bulunur ve davayı kaybederse, bu durumda adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar kendisinden tahsil edilir. Hatta bu durumdaki kişi, karşı tarafı avukat tutmuşsa onun avukatlık ücretini (vekalet ücretini) de ödemek zorunda kalabilir.

Adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkması hâlinde mahkeme uygun görürse, tahsil edilecek tutarın en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler hâlinde ödenmesine karar verebilir. Adli yardım kararından dolayı Devletçe ödenen veya muaf tutulan yargılama giderlerinin tahsil edilmesinin, adli yardımdan yararlananın mağduriyetine neden olacağı mahkemece açıkça anlaşılırsa, mahkeme, hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutulmasına karar verebilir. (isvesosyalguvenlik.com)

Esman DİLLİ*

———-

* Başmüfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu

Yorum yaz

E posta adresiniz yorumda görünmeyecek. Hakaret ve küfür içeren yorumlar yayımlanmayacaktır. YORUMLAR ONAYA TABİ OLUP, ONAYLANDIKTAN SONRA SAYFADA GÖRÜNECEKTİR. Lütfen ihbar ve şikayetlerinizi http://www.alo170.gov.tr/yeni_bildirim/ sayfasından iletin. Zorunlu alanlar işaretlenmiştir. *

*