Anasayfa / En Son Eklenen Yazılar / Arabulucudan Sonuç Alınamaması Halinde Dava Açma Süresi ve Süreci

Arabulucudan Sonuç Alınamaması Halinde Dava Açma Süresi ve Süreci

Sponsorlu Bağlantılar

1 Ocak 2018 tarihinden itibaren, bazı istisnalar hariç işçi – işveren uyuşmazlıklarında arabulucuya başvuru zorunlu hale gelmişti.

Hangi hallerde arabulucuya başvurmasının zorunlu olduğunu, hangi hallerde arabulucuya başvuramadan dava açılabileceğini veya doğrudan şikayet yoluna başvurulabileceğini, arabulucuya başvuru süresini, arabulucuya ücret ödenip ödenmeyeceğini, hangi durumda ne kadar ücret ödeneceğini, Yeni Düzenlemeye Göre Çalışanlar İçin Başvuru Yolları, Bütün Ayrıntılarıyla Çalışma Hayatında Arabuluculuk Uygulaması başlıklı yazılarımızda, arabulucuya başvuru usul ve esasları ile örnek dilekçeye ise En Basit Şekliyle Arabulucuya Başvuru ve Örnek Dilekçe başlıklı yazımızda yer vermiştik.

Aşağıda ise İş Mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğu bulunan durumlarda, arabuluculuk sürecinden sonuç alınamaması (karşı tarafın görüşmeye gelmemesi veya görüşmeye gelse bile arabulucuya başvuran kişinin taleplerini kabul etmemesi yani anlaşma sağlanamaması) halinde İş Mahkemesinde dava açma süreleri ve dava açma sürecine kısaca yer verilmiştir.

Anlaşmaya Varılan Konularda Dava Açılamaz

Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması yani taraflar ve varsa avukatları ile arabulucunun birlikte anlaşma belgesini imzalamaları halinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca artık dava açılamaz. Örneğin arabuluculuk süreci sonucunda işçilik alacaklarına ilişkin olarak işçi ve işveren aralarında anlaştı ve anlaşma belgesini imzaladılarsa, artık anlaşmaya varılan konulara ilişkin olarak işçi İş Mahkemesinde dava açamaz. İşverenin anlaşma belgesinde belirtilen işçilik alacaklarını ödememesi halinde işçi bu belgeye dayanarak doğrudan icra yoluna başvurabilir. Çünkü bu belge bir nev’i mahkeme ilamı gibi geçerliliği olan bir belgedir.

Dava Açılabilecek Durumlar ve Şartları

Arabulucuya başvurulduğu halde karşı taraf görüşmeye gelmemişse, görüşmeye gelse bile taraflar birbirinin taleplerini kabul etmemişse, yani süreç anlaşmazlıkla sonuçlanmışsa bu duruma ilişkin olarak arabulucu tarafından son tutanak düzenlenir. Arabulucuya başvuran kişi arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine ekleyerek dava açabilir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gereken durumlarda, bu tutanak olmadan dava açılmışsa mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren bir davetiye gönderir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davan mahkemece usulden reddedilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde ise herhangi bir işlem yapılmaksızın dava, dava şartı yokluğu sebebiyle mahkemece usulden reddedilir.

Dava Açma Süreleri

İş Mahkemesinde dava açma sürelerine gelince. İşe iade başvurularında arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. İşçilik alacaklarında ise dava açma süresi alacağın tabi olduğu zamanaşımına bağlıdır. Yani arabuluculuk sürecinin ne zaman sona erdiğinin, arabulucu tarafından anlaşmazlığa ilişkin son tutanağın ne zaman düzenlendiğinin herhangi bir önemi bulunmamaktadır. O işçi alacağıyla ilgili zamanaşımı süresi dolmadığı sürece kişi iş mahkemesinde dava açabilir. İşçilik alacaklarında zamanaşımı sürelerinin kaç yıl olduğu Yeni Düzenlemeye Göre İşçi Alacaklarında Zamanaşımı Kaç Yıl Oldu ? başlıklı yazıda belirtilmiştir.

Kısaca belirtmek gerekirse; iş sözleşmesi 25 Ekim 2017 tarihinden önce sona ermiş yani işçi bu tarihten önce işten çıkarılmışsa, ücret alacaklarında zamanaşımı süresinin 5 (beş) yıl, bunun dışında ihbar ve kıdem tazminatı ile diğer tazminat alacaklarında zamanaşımı süresi 10 (on) yıldır. İş sözleşmesi 25 Ekim 2017 tarihinde veya daha sonra sona ermişse, tazminat – ücret fark etmez,  bütün işçilik alacaklarında zamanaşımı süresi 5 (beş) yıldır. Zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Dolayısıyla bu zaman aşımı süresi dolmadan dava açılması gerekir.

Burada tek önemli husus, arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz, yani işçilik alacaklarıyla ilgili zamanaşımı süreleri arabuluculuk sürecinin başlamasıyla durur, arabuluculuk sürecinin sona ermesiyle birlikte zamanaşımı süreleri tekrar işlemeye başlar.

Ücret

Arabulucuya başvuru sırasında herhangi bir ücret ödemesi yapılmadığı halde, İş Mahkemesinde daha açılması halinde başvuru sırasında ücret ödenmesi gerekir. Tutarlar güncelliğini yitirmiş olmakla birlikte dava açılması sırasında hangi konularda ödeme yapılması gerektiği İş Mahkemelerinde Açılacak Davalarda Ödenecek Harç ve Ücretler başlıklı yazıda belirtilmiştir. Arabuluculuk sürecinden sonuç alınamamış olması nedeniyle İş Mahkemesinde dava açılmış olması / dava açmak zorunda kalınmış olması ödenecek ücretler yönünden durumu değiştirmez. Ancak maddi durumu iyi olmayanlar adli yardım başvurusu yapabilir. Bkz. Adli Yardımla Ücretsiz Dava Açma ve Avukat Tutma başlıklı yazı.

Dava Sonucunda Haklı veya Haksız Çıkmanın Doğuracağı Sonuçlar

Arabulucuya başvurduğu halde sonuç alamadığı için İş mahkemesinde dava açan kişi dava sonucunda haklı çıkarsa, mahkemenin hükmettiği işçilik alacaklarını işverenden alır. İşe iade davası açmışsa mahkeme işe iadesine karar verir. İşveren süresinde işe başlatmazsa mahkemenin hükmettiği tazminatları öder. (Bkz. İşe İade Davasında Bilinmesi Gerekenler) Aynı şekilde dava giderleri karşı taraftan (işverenden) tahsil edilir. Ayrıca bu kişi herhangi bir arabuluculuk ücreti ödememiş olduğundan, arabuluculuk sürecine ait giderler de karşı taraftan (işverenden) tahsil edilir.

Eğer dava açan kişi dava sonucunda haksız çıkarsa, dava giderlerini geri alamaz. Hatta karşı tarafın dava giderlerini de öder. Ayrıca, daha önce ödememiş olduğu arabuluculuk sürecine ait ücret ve giderleri de öder. (isvesosyalguvenlik.com)

Esman DİLLİ*

—————–

* Başmüfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu