Sosyal Medyada Bizi Takip Edin, Gelişmelerden Anında Haberdar Olun.
facebook twitter in rss
Anasayfa / Dosyalar / Sendika Mevzuatı / Bütün Yönleriyle Sendika Mevzuatı ve Uygulamaları

Bütün Yönleriyle Sendika Mevzuatı ve Uygulamaları

Sponsorlu Bağlantılar

4857 sayılı İş Kanununa tabi işçi işçileri temsil eden işçi sendikaları ile bunların işverenlerini temsil eden işveren sendikaları ile ilgili yasal düzenleme, daha önce 7/5/1983 tarihinden beri yürürlükte bulunan 2821 sayılı Sendikalar Kanununda yer almaktayken, 7/11/2012 tarihli ve 28460 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu söz konusu 2821 sayılı Kanunu yürürlükten kaldırarak bunun yerini aldı. Dolayısıyla toplu iş sözleşmesi – grev ve lokavtla birlikte işçi ve işveren sendikaları ile ilgili yasal düzenleme de artık 6356 sayılı Kanunda yer almaktadır. Ayrıca, 6356 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceğini tespit etmek üzere, 19.12.2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmi Gazete’de İş Kolları Yönetmeliği yayımlanmıştır. Yeni mevzuat çerçevesinde, işçi ve işveren sendikaları ile ilgili usul ve esaslar aşağıdaki gibi olacaktır.

1-Tanım ve Açıklamalar:

a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,

b) Çerçeve sözleşme: Ekonomik ve Sosyal Konseyde temsil edilen işçi ve işveren konfederasyonlarına üye işçi ve işveren sendikaları arasında işkolu düzeyinde yapılan sözleşmeyi,

c) Görevli makam: İşyeri toplu iş sözleşmesi için işyerinin, işletme toplu iş sözleşmesi için işletme merkezinin bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünü, aynı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün yetki alanına giren işyerleri için yapılacak grup toplu iş sözleşmelerinde bu işyerlerinin bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünü, birden fazla Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsayacak grup toplu iş sözleşmesi için ise Bakanlığı,

ç) Grup toplu iş sözleşmesi: İşçi sendikası ile işveren sendikası arasında, birden çok üye işverene ait aynı işkolunda kurulu işyerlerini ve işletmeleri kapsayan toplu iş sözleşmesini,

d) İşletme toplu iş sözleşmesi: Bir gerçek veya tüzel kişiye ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait aynı işkolundaki birden çok işyerini kapsayan sözleşmeyi,

e) İşveren vekili: İşveren adına işletmenin bütününü yönetenleri,

f) Konfederasyon: Değişik işkollarında en az beş sendikanın bir araya gelerek oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşu,

g) Kuruluş: Sendika ve konfederasyonları,

ğ) Sendika: İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde, ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için en az yedi işçi veya işverenin bir araya gelerek bir işkolunda faaliyette bulunmak üzere oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşları,

h) Toplu iş sözleşmesi: İş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmeyi,

ı) Üst kuruluş: Konfederasyonları,

i) Yönetici: Kuruluşun ve şubesinin yönetim kurulu üyelerini,

ifade eder.

İşveren vekilleri, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun uygulanması bakımından işveren sayılır.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun uygulanması bakımından işçi, işveren ve işyeri kavramları 4857 sayılı İş Kanununda tanımlandığı gibidir.

İş sözleşmesi dışında ücret karşılığı iş görmeyi taşıma, eser, vekâlet, yayın, komisyon ve adi şirket sözleşmesine göre bağımsız olarak meslekî faaliyet olarak yürüten gerçek kişiler de bu 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun ikinci ila altıncı bölümleri bakımından işçi sayılır.

2-Sendika ve Konfederasyon Kurulması:

2.1-Kuruluş Serbestisi:

Sendika ve konfederasyonlar, 6356 sayılı Kanundaki kuruluş usul ve esaslarına uyarak önceden izin almaksızın kurulur. Sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunur.

Kamu işveren sendikalarının, aynı işkolundaki kamu işverenleri tarafından kurulması ve faaliyette bulunması şartı aranmaz.

2.2-Kuruculuk Şartları:

Fiil ehliyetine sahip ve fiilen çalışan gerçek veya tüzel kişiler sendika kurma hakkına sahiptir. Ancak 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;

• Zimmet,

• İrtikâp,

• Rüşvet,

• Hırsızlık,

• Dolandırıcılık,

• Sahtecilik,

• Güveni kötüye kullanma,

• Hileli iflas,

• İhaleye fesat karıştırma,

• Edimin ifasına fesat karıştırma,

• Suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama,

• Kaçakçılık,

suçlarından birinden mahkûmiyeti bulunanlar sendika kurucusu olamaz.

İşveren sendikası kurucusunun tüzel kişi olması hâlinde tüzel kişiyi temsil eden gerçek kişide de yukarıda belirtilen şartlar aranır.

2.3-Kuruluş Usulü:

Sendika ve konfederasyonla, kurucularının kuruluşun merkezinin bulunacağı ilin valiliğine dilekçelerine ekli olarak kuruluş tüzüğünü vermeleriyle tüzel kişilik kazanır. Sendikalar için kurucuların kurucu olabilme şartlarına sahip olduklarını ifade eden yazılı beyanları; üst kuruluşlar için ilgili kuruluşların genel kurul kararları dilekçeye eklenir.

Vali, tüzük ve kurucuların listesini on beş gün içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderir. Bakanlık; kuruluşun adını, merkezini ve tüzüğünü on beş gün içinde resmî internet sitesinde ilan eder.

Tüzüğün veya yukarıda sayılan belgelerin içerdikleri bilgilerin kanuna aykırılığının tespit edilmesi ya da bu 6356 sayılı Kanunda öngörülen kuruluş şartlarının sağlanmadığının anlaşılması hâlinde ilgili valilik kanuna aykırılık veya eksikliklerin bir ay içinde giderilmesini ister. Bu süre içinde kanuna aykırılığın veya eksikliğin giderilmemesi hâlinde, Bakanlığın veya ilgili valiliğin başvurusu üzerine mahkeme, gerekli gördüğü takdirde kurucuları da dinleyerek üç iş günü içinde kuruluşun faaliyetinin durdurulmasına karar verebilir. Mahkeme kanuna aykırılığın veya eksikliğin giderilmesi için altmış günü aşmayan bir süre verir. Tüzük ve belgelerin kanuna uygun hâle getirilmesi üzerine mahkeme faaliyeti durdurma kararını kaldırır. Verilen süre sonunda tüzük ve belgelerin kanuna uygun hâle getirilmemesi hâlinde ise mahkeme kuruluşun kapatılmasına karar verir.

Tüzük değişiklikleri de aynı şekilde vali tarafından on beş gün içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir. Bakanlık; değişikliği on beş gün içinde resmî internet sitesinde ilan eder.

Kanuna aykırılık veya eksikliğin bulunduğu diğer işlemlerde de yukarıdaki hükümler uygulanır.