Anasayfa / En Son Eklenen Yazılar / Ek-5 Tarım Sigortası Şartları ve Avantajları

Ek-5 Tarım Sigortası Şartları ve Avantajları

Sponsorlu Bağlantılar

Tarım alanında çalışanların sosyal güvenliği konusunda iki tür sigorta imkanı bulunmaktadır. Bunlardan biri Tarım Bağ-Kur, diğeri ise Tarım SSK sigortalılığı.

Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlar Tarım Bağ-Kur kapsamına, tarımda hizmet akdi ile süreksiz çalışanlar ise Tarım SSK kapsamına girmekte olup, sosyal güvenlik reformundan önce Tarım Bağ-Kur sigortalılığı 2926 sayılı Kanuna, Tarım SSK ise 2925 sayılı Kanuna tabi idi. 1 Ekim 2008 tarihinde 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte söz konusu iki Kanun yürürlükten kaldırıldı ve Tarım Bağ-Kur kapsamındakiler 4/1-b/4 kapsamına alındı. Aynı tarih itibariyle Tarım SSK sigortalılığı ise sona erdi. Meydana gelen bu boşluk sebebiyle Ek-5 Tarım Sigortalılığı 5510 sayılı Kanuna eklenen ve 1 Mart 2011 tarihinde yürürlüğe giren EK-5 inci madde ile getirildi.

Ayrıca 5510 sayılı Kanuna eklenen Geçici 29 uncu madde ile de 1/5/2008 ila 30/9/2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlar hakkında 1 Mart 2011 tarihinden itibaren ek 5 inci madde hükümleri uygulanacağı hükmü getirildi. Dolayısıyla 30 Nisan 2008 tarihinden sonra 2925 sayılı Kanun kapsamında tarım sigortasına kaydolanlar da Ek-5 kapsamına alındı.

Öte yandan kamu idarelerinin tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalıştırılanlar 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı sayıldıklarından bunla Ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olamazlar.

Ek-5 Tarım Sigortalısı Olma Şartları

Madde kapsamında tarım (SSK) sigortalısı olabilmek için;

– Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışıyor olma,

– 4/1-a (SSK), 4/1-b (Bağ-Kur ve Tarım Bağ-Kur), 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamında sigortalı olmama,

– İsteğe bağlı sigortalı olmama,

– Geçici 20 nci madde kapsamında (banka sandıkları, borsa, ticaret odası gibi) sigortalı olmama,

– Kendi sigortalılığından dolayı gelir veya aylık (emekli aylığı, malullük aylığı, sürekli iş göremezlik geliri) almama,

– 18 yaşını doldurmuş olma,

şartları aranmaktadır.

Sigortaya Giriş / Kaydolma

Tarımda hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar ise Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile Ek-5 tarım sigortasına kaydolabililer.

Tarım işlerinde çalışanların söz konusu bildirgeyi doldurduktan sonra ilgili bölümlerini köy veya mahalle muhtarı ile tarım müdürlüğü ve ziraat odasına onaylatmaları, orman işlerinde çalışanların ise bildirgeyi doldurduktan sonra ilgili bölümlerini köy veya mahalle muhtarı ile Orman Bölge Müdürlüğü veya Orman İşletme Şefliğine onaylatmaları, son olarak da altta yer alan beyan kısmını imzalamaları gerekmektedir. Bildirgenin nasıl doldurulacağı Açıklamalar bölümünde belirtilmiştir. Giriş bildirgesinin onay bölümlerinin sürekli ikamet edilen yerin bağlı bulunduğu muhtarlık ile sürekli ikamet edilen yerin bağlı bulunduğu veya çalışılan yerin bağlı olduğu çevre ve orman il müdürlükleri ya da orman bölge müdürlüğü, işletme şeflikleri veya kalkındırma kooperatiflerine onaylatılması gerekir. Bu şekilde doldurulan ve ilgili yerlere onaylatılan giriş bildirgesinin sürekli ikamet edilen yerin bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat edilerek verilmesi veya posta ile gönderilmesi gerekir.

Giriş bildirgesinin ilgili SGK müdürlüğüne verilmesiyle birlikte yani müracaat tarihinden itibaren Ek-5 Tarım Sigortalılığı başlar. Eğer giriş bildirgesi elden verilmemiş posta yoluyla gönderilmişse; adi posta yoluyla gönderilmiş olması halinde Kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihi; taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta servisi, PTT Alo Post veya PTT Kargo ile yapılan başvuru ve gönderilmiş olması halinde ise bildirgenin postaya veya kargoya verildiği tarih başvuru tarihi olarak kabul edilir ve sigortalılık bu tarihten itibaren başlar.

Sigortalılığın Kapsamı ve Yararlanılan Haklar

Ek 5 tarım sigortalılığı, emeklilik yönünden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasını, kısa vadeli sigorta kolları bakımından iş kazası ve meslek hastalığı sigortasını, sağlık yardımları yönünden genel sağlık sigortasını kapsamaktadır.

Genel sağlık sigortası yardımlarından yararlanabilmek için, son bir yıl içerisinde en az 30 prim günü olması ve sağlık hizmeti sunucusuna başvurulan tarihte tecil ve taksitlendirerek tecil ve taksitlendirmeleri devam edenler hariç 60 günden fazla prim ve prime her hangi bir borcunun bulunmaması şartı aranmaktadır. Yani en bir veya iki aylık prim ödenmediğinde sorun çıkmamakta, ancak iki aylıktan fazla prim borcu olması halinde sağlık yardımlarından yararlanma imkanı olmamaktadır. Ayrıca sağlık yardımlarından sigortalı olan kişinin bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk, anne-baba da yararlanabilmektedir.

İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle istirahat raporu alınması halinde rapor parası ödenmekte, yüzde 10’dan fazla meslekte kazanma gücü kaybı ortaya çıkarsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanmaktadır. Ancak bu haklardan yararlanılabilmesi için iş kazasının olduğu tarihten en az on gün önce tescil edilmiş olma, yani sigorta kaydı yaptırmış olma ve sigortalılığın devam ediyor olması, ayrıca Kuruma herhangi bir borcun bulunmaması şartı aranmaktadır.  İş kazası ve meslek hastalığı meydana gelmesi halinde durumun, sigortalının kendisi veya çalıştıran işvereni kolluk kuvvetlerine derhal, Kuruma da en geç üç iş günü içinde bildirilmesi gerekmektedir.

Ödenecek Aylık Prim Miktarı ve Prim Ödeme Süresi

Ek 5 tarım sigortası kapsamında olanlardan yüzde 20 emeklilik (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası), yüzde 12,5 genel sağlık sigortası ve yüzde 2 iş kazası ve meslek hastalığı sigortası olmak üzere yüzde 34,5 oranında aylık sigorta primi alınmaktadır. Bu prim brüt asgari ücret ile onun yedibuçuk katı arasında kalmak kaydıyla sigortalının belirleyeceği kazanç üzerinden alınmaktadır.

Ayrıca bu kapsamda sigortalı olanlar için geçiş hükmü getirilmiş, bu çerçevede 2011 yılında aylık 18 gün üzerinden prim alınmış, bu gün sayısı her yıl bir gün artırılmış olup, 2017 yılı için 24 gün üzerinden prim alınacak, en son 2023 yılında 30 gün üzerinden prim alınmaya başlanacak ve bu böylece kalacaktır. Ancak prim eksik gün üzerinden ödense de 30 gün üzerinden değerlendirilecektir. Buna göre asgari ücretten Ek 5 tarım sigortası aylık primi 2016 yılında 435,63 TL üzerinden prim alınırken, 2017 yılı için aylık 490,59 TL üzerinden prim alınacak. (Bkz. Tarım SSK Sigortalılarının Ödeyeceği Prim Tutarları)

Her aya ait sigorta priminin takip eden ayın son günü mesai bitimine kadar ödenmesi gerekmektedir.

Emeklilik Şartları

Kanunda Ek-5 tarım sigortalıları için ayrı emeklilik şartları düzenlenmemiş olup, bunlar 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı olduğundan, onlarla aynı emeklilik şartlarına tabi olacaklardır. (Bkz. Genel Olarak Herkes İçin Geçerli Emeklilik Şartları)

Sigortalılığın İptali veya Sona Ermesi

Bu kapsamda sigortalı olanların sigortalılıkları;

– 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde çalışmaya başladıkları tarihten,

– Sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların talep tarihinden,

– Prim borcu bulunanlardan talepte bulunanların primi ödenmiş son günden ya da prim ödemek istediği ayın sonundan,

– Gelir ya da aylık talebinde bulunanların aylığa hak kazanmış olmaları şartıyla talep tarihinden,

– Ölen sigortalının ölüm tarihinden,

itibaren sona erer.

Ayrıca;

– Askerlik görevini yapanların askere alındıkları,

– Mahkemelerce hakkında gözaltı, tutukluluk veya mahkumiyet kararı verilenlerin bu durumlarına karar verildiği,

– Yurtdışında bulunanların yurtdışına çıkış yaptıkları,

tarihten itibaren sona erdirilir.

Yukarıdaki şekilde sigortalılıkları sona erenlerin sigortalılıkları;

– 4/1-a (SSK) sigortalılığının sona erdiği tarihi takip eden günden,

– Askerlik görevi sona erenlerin sona erme tarihini takip eden günden,

– Gözaltı, tutukluluk veya mahkumiyet bitiş tarihini takip eden günden,

– Yurtdışına çıkanların ise Türkiye’ye döndükleri tarihten,

itibaren kendiliğinden başlatılır. Bunlardan ayrıca “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” istenmez.

Sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların ise sigortalılığı tekrar başlatmaları için yeni başvuru yapmaları ve il giriş sırasında olduğu gibi giriş bildirgesi vermeleri gerekir.

Ek-5 Tarım Sigortasının Avantajları

Bu sigorta türünün en önemli avantajı 4/1-a (SSK) kapsamında sayılması, dolayısıyla SSK şartlarında emeklilik imkanı sağlamasıdır. Çünkü SSK şartlarında emekli olmak Bağ-Kur şartlarında emekli olmaktan daha kolay ve avantajlıdır.

Diğer avantajı, prim gün sayısı her yıl bir gün artsa da şimdilik düşük olarak uygulanması (2017 yılı için 24 gün üzerinden prim ödenecek), buna karşılık 30 gün üzerinden sigortalı hizmet kayıtlarına işlenmesidir.

Diğer avantajı ise iş kazası ve meslek hastalığı haklarından yararlanılabilmesidir. (isvesosyalguvenlik.com)

Esman DİLLİ*

———-

* Başmüfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu