Anasayfa / Emeklilik / Gelir ve Aylıkların Birleşmesi – Aynı Anda Birden Fazla Aylık Alınması

Gelir ve Aylıkların Birleşmesi – Aynı Anda Birden Fazla Aylık Alınması

Sponsorlu Bağlantılar

SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDE TAHSİS UYGULAMASI

Gelir ve Aylıkların Birleşmesi – Aynı Anda Birden Fazla Aylık Alınması

I-GİRİŞ:

Bilindiği üzere, 31/05/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 16/6/2006 tarihli 26200 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve yürürlük tarihi 1/1/2007 olarak belirlenmiş, ancak, Kanunun bazı maddeleri Anayasa Mahkemesinceiptal edildiğinden, yürürlük tarihi 5724 sayılı Kanunla 1/6/2008 tarihine, 8/5/2008 tarihli 26870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla ise Kanunun tahsis mevzuatına ilişkin maddeleri 2008/Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girmiştir.

Bu çalışmamızda uygulamada gelir ve aylıkların bağlanmasında aranan şartlardan çok birden fazla gelir veya aylığın birleşmesi durumunda hangilerinin bağlanacağına dair mevzuat üzerinde durulacaktır.(1)

II-TANIMLAR:

Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malûllük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını,

Ay: Ücretleri; her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, ayın 15’inden ertesi ayın 15’ine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise ayın 1’i ilâ sonu arasında geçen ve otuz gün olarak değerlendirilen süreyi,

Yıl: Ücretleri; her ayın 15’inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için, 15 Ocak tarihinden ertesi yılın 15 Ocak tarihine kadar geçen, diğer sigortalılar için ise 1 Ocak ilâ 31 Aralık tarihleri arasında geçen ve 360 gün olarak değerlendirilen süreyi,

Gelir: İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine yapılan sürekli ödemeyi,

Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malullüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi,

Peşin sermaye değeri: Kurumca, bu Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen giderlerin yaş, kesilme ihtimali ve Kurumca belirlenecek ıskonto oranı dikkate alınarak hesaplanan tutarı,

Gelir: İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine yapılan sürekli ödemeyi,

Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malullüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi,

Ödeme dönemi: Gelir ve aylıkların, ödeme tarihinden takip eden ödeme tarihine kadar geçen süreyi.

Güncelleme katsayısı: Her yılın Aralık ayına göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan en son temel yıllı tüketici fiyatları genel indeksindeki değişim oranının % 100’ü ile sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla gelişme hızının % 30’unun toplamına (1) tam sayısının ilave edilmesi sonucunda bulunan değeri ifade eder.

Aşağıda gelir-gelir ve gelir-aylıklar ile aylık-aylık, gelir-aylık birleşmesine dair ayrıntılı tablolar bulunmaktadır.

GELİR-GELİR VE GELİR – AYLIKLARIN BİRLEŞMESİ

GELİR SAHİBİAYNI SİGORTA KOLU (GELİR)FARKLI SİGORTA KOLU(GELİR/AYLIK)
Sürekli iş göremezlik geliriyle birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe,her iki geliri tamdan bağlanır.Malûllük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malullüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde ise iş kazası ve meslek hastalığından bağlanan gelirin tümü, malûllük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığının yarısı bağlanır.
Ana ve babadan ayrı ayrı gelire hak kazananlara,yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı,
Birden fazla çocuğundan gelire hak kazanan ana ve babaya,en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan gelirin tamamı, düşük olan gelirin yarısı,
Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm gelirine hak kazananlara ,tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak geliri,
Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de gelire hak kazananlaratercih ettiği geliri,

AYLIK – AYLIK VE GELİR – AYLIKLARIN BİRLEŞMESİ

AYLIK SAHİBİAYNI SİGORTA KOLU (AYLIK)FARKLI SİGORTA KOLU (GELİR/AYLIK)
Hem malüllük hem de yaşlılık aylığına hak kazanılmasıYüksek olan aylık, eşit ise yaşlılık aylığı bağlanır.Malûllük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malullüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde ise iş kazası ve meslek hastalığından bağlanan gelirin tümü, malûllük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığının yarısı bağlanır.
Malûllük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı ile birlikte, ölen eşinden dolayı da aylığa hak kazanılmasıher iki aylık tamdan bağlanır.
Ana ve babasından ayrı ayrı aylığa hak kazanan çocuklar,Yüksek olan aylığın tamamı, az olan aylığın yarısı,
Birden fazla çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babayaen fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın yarısı,
Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara,Tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığı,
vazife malullüğüne hem de malullük aylığına hak kazananlarabu aylıklardan yüksek olanı, aylıkları eşitse yalnızca vazife malullüğü aylığı,
Hem vazife malullüğü hem de yaşlılık aylığına hak kazananlara,bu aylıkların her ikisi,

III- TAHSİSE AİT ÜÇ TEMEL KAVRAM:

1) Sigortalılık Süresi: Sigortalılık süresi, sigortalının malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına bağlı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarih ile tahsis yapılması için yazılı istekte bulunduğu tarih, ölen sigortalılar için de ölüm tarihi arasında geçen süre olarak dikkate alınmaktadır. Bu sürenin tamamen çalışılarak ya da prim ödenerek geçirilmiş olması koşul olmadığı gibi, bu sürenin başlangıç ve sonu arasında sigortalının aralıklı ya da birden çok sigortalılık haline tabi çalışmasının, sigortalılık süresinin belirlenmesinde bir önemi bulunmamaktadır.

2) Prim Ödeme Gün Sayısı: 5510 sayılı Kanun malüllük, yaşlılık ve ölüm aylıklarına hak kazanmada belli bir prim ödeme gün sayısını koşul olarak aramaktadır. Prim ödeme gün sayısı; malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak geçen sürelere ait gün sayısını ifade etmektedir. Sigortalıların prim ödeme gün sayılarını; zorunlu, isteğe bağlı sigorta, borçlanma, ihya edilen, birleştirilen, devir sandıklarına tabi geçen hizmetlere ait gün sayıları ile maden yeraltında geçen hizmetlerin ¼’ü, fiili hizmet süresi zammı ve malul çocuğu bulunan kadın sigortalıların çalışmalarının ¼’ ü oluşturmaktadır.

3) Yaş: Yaşlılık ve ölüm sigortalarından aylık bağlanmasına ilişkin haklardan yararlanmak için 5510 sayılı Kanunda yer alan şartlardan biri de yaş olup, 5510 sayılı Kanunun 57 nci maddesinde, sonradan yapılacak yaş düzeltmelerinde, sigorta kolları için yaşın hesabında aşağıda belirtilen doğum tarihlerinin esas alınacağı öngörülmüştür. Buna göre; İş kazasıyla meslek hastalığı halinde, hak sahiplerine bağlanacak gelirlerin hesabında, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığının hekim veya sağlık kurulu raporu ile ilk defa tespit edildiği tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri,Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili hükümlerin uygulanmasında, sigortalıların, mülga 5417, 6900, 506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlar ile 2925 ve 5434 sayılı kanunlara, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine tâbi sandıklara veya 5510 sayılı Kanuna göre ilk defa malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi oldukları tarihte, nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri, Ölüm sigortasında hak sahibi çocukların yaşlarında, sigortalının 5510 sayılı Kanuna veya mülga kanunlar kapsamında ilk defa malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olduğu tarihte, nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri, sigortalının çalışmaya başlamasından sonra doğan çocukların ise nüfus kütüğüne ilk yazılan doğum tarihleri esas alınacaktır.

IV- 5510 SAYILI KANUN(2) ÇERÇEVESİNDE:

A) Aylıkların Birleşmesi

Uzun vadeli sigorta kollarından (malullük, vazife malullüğü, yaşlılık ve ölüm) hak kazanılan aylıkların birleşmesi halinde;

1) Hem malullük hem de yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya, bu aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüMalullük AylığıYaşlılık Aylığı
Aylık Başlangıç Tarihi01/05/200901/05/2009
Aylık Miktarı750 TL650 TL

Değerlendirme: Sigortalıya yüksek olan malullük aylığı bağlanır

2) Malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı ile birlikte, ölen eşinden dolayı da aylığa hak kazanan sigortalıya her iki aylığı bağlanacaktır.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüYaşlılık AylığıÖlüm Aylığı (eşinden)
Aylık Başlangıç Tarihi01/12/200915/04/2011
Aylık Miktarı500 TL (Tam)650 TL (Tam)

Değerlendirme: Sigortalıya iki aylık birden bağlanır ve ikisi de tamdan ödenir.

3) Ana ve babasından ayrı ayrı aylığa hak kazanan çocuklara, yüksek olan aylığın tamamı, az olan aylığın yarısı bağlanacaktır.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (anneden)Ölüm Aylığı (babadan)
Aylık Başlangıç Tarihi01/01/201015/09/2012
Aylık Miktarı550 TL (Tam)520 TL (Yarım) 260 TL

Değerlendirme: İki aylık birden bağlanır. Anneden bağlanacak aylık daha yüksek olduğundan bu aylık tamdan, babadan bağlanacak aylık yarımdan ödenir.

4) Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığı ödenecektir.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden)Ölüm Aylığı (babadan)
Aylık Başlangıç Tarihi01/02/201201/09/2016
Aylık Miktarı620 TL540 TL

Değerlendirme: Hem eşinden hem de babasından ölüm aylığına hak kazanan hak sahibine tercih ettiği aylık bağlanır. Diğeri kapsamdan çıkarılır.

5) Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de aylığa hak kazananlara tercih ettiği aylık bağlanacaktır.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (I. eşinden)Ölüm Aylığı (II. eşinden)
Aylık Başlangıç Tarihi01/01/201015/10/2018
Aylık Miktarı660 TL520 TL

Değerlendirme: İki eşinden aylığa hak kazanan eşe, tercih ettiği aylık ödenir. Diğeri kapsamdan çıkarılır.

B) Gelirlerin Birleşmesi

Kısa vadeli sigorta kollarından (iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri) bağlanacak gelirlerin birleşmesi halinde;

1) Sürekli iş göremezlik geliriyle birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe her iki geliri bağlanacaktır.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüSürekli İş Göremezlik GeliriÖlüm Geliri (eşinden)
Aylık Başlangıç Tarihi01/03/200915/11/2011
Aylık Miktarı430 TL (Tam)710 TL (Tam)

Değerlendirme: Sigortalıya her iki gelir birden bağlanır ve iki dosyadan da tam gelir ödenir

2) Ana ve babadan ayrı ayrı gelire hak kazananlara, yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı bağlanacaktır.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüÖlüm Geliri (anneden)Ölüm Geliri (babadan)
Aylık Başlangıç Tarihi01/02/201201/07/2015
Aylık Miktarı800   TL (Tam)700   TL (Yarım) 350 TL

Değerlendirme: Çocuğa ana ve babadan her iki ölüm geliri bağlanır. Ancak bunlardan yüksek olan gelir tamdan, az olan gelir yarımdan ödenir. Örnekte, anneden bağlanan gelir yüksek olduğundan tamdan, babadan bağlanan gelir az olduğundan yarımdan ödenir.

3) Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm gelirine hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak geliri ödenecektir.

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüÖlüm Geliri (eşinden)Ölüm Geliri (anneden)
Aylık Başlangıç Tarihi01/02/201201/09/2016
Aylık Miktarı600 TL540 TL

Değerlendirme: Hem eşinden hem de annesinden ölüm gelirine hak kazanan hak sahibine tercih ettiği gelir ödenir. Diğeri kapsamdan çıkarılır.

C) Gelir ve Aylıkların Birleşmesi

Malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malullüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde ise iş kazası ve meslek hastalığından bağlanan gelirin tümü, malullük, vazife malullüğü, yaşlılık veya ölüm aylığının yarısı bağlanacaktır.

Örnek 1:

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüMalullük AylığıÖlüm Geliri (eşinden)
Aylık Başlangıç Tarihi01/05/201001/09/2014
Aylık Miktarı800 TL (Tam)600 TL (Yarım) 300 TL

Değerlendirme: Sigortalıya hem malullük aylığı hem de eşinden dolayı ölüm geliri bağlanır. Ancak yüksek olan malullük aylığı tamdan, az olan ölüm geliri yarımdan ödenir.

Örnek 2:

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüYaşlılık AylığıSürekli İş Göremezlik Geliri
Aylık Başlangıç Tarihi01/05/201001/09/2012
Aylık Miktarı700   TL (Tam)550 TL (Yarım) 225 TL

Değerlendirme: Sigortalıya hem yaşlılık aylığı hem de sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Ancak bunlardan yüksek olan yaşlılık aylığı tamdan, az olan iş göremezlik geliri yarımdan ödenir.

Örnek 3:

Aylık Bağlanan Kanun55105510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden)Ölüm Geliri (babadan)
Aylık Başlangıç Tarihi01/02/201201/09/2016
Aylık Miktarı620 TL (Tam)540 TL (Yarım) 270 TL

Değerlendirme: Eşinden ölüm aylığına, babasından da ölüm gelirine hak kazanan hak sahibine, eşinden dolayı ölüm aylığı, babasından dolayı ölüm geliri bağlanır, ancak yüksek olan eş aylığı tamdan, az olan ölüm geliri ise yarımdan ödenir.

IV- 5510 SAYILI KANUNDAN ÖNCE BİR DOSYADAN GELİR VEYA AYLIK ALANLAR:

1) Kanunun yürürlük tarihinden önce bir dosyadan gelir ve aylık almakta iken, 5510 sayılı Kanuna göre yeni bir dosyadan gelir veya aylığa hak kazananlar

İştirakçiliği Kanunun yürürlük tarihinden önce başlayan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç olmak üzere, Kanunun yürürlük tarihinden önce bir dosyadan gelir veya aylık almakta iken, Kanunun yürürlük tarihinden sonra 5510 sayılı Kanuna göre yeni bir dosyadan gelir veya aylığa hak kazanan sigortalı ve hak sahiplerine,

– Eski ve yeni sigortalılık halinin aynı olması durumunda (Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılar hariç) 5510 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi,

– Farklı olması halinde ise, önceki mevzuat hükümleri uygulanacaktır.

Örnek 1:

Aylık Bağlanan Kanun5065510
Aylık TürüYaşlılık AylığıSürekli İş Göremezlik Geliri 4 (a)
Aylık Başlangıç Tarihi01/05/200701/09/2009
Aylık Miktarı750 TL (Tam)650 TL (Yarım) 325 TL

Değerlendirme: Sigortalının Kanunun yürürlük tarihinden sonra hak kazandığı sürekli iş göremezlik gelirinde statüsü 4(a)’dır. Bu durumda, 506 sayılı Kanuna göre aldığı yaşlılık aylığında da statüsü 4(a) olduğundan, 54 üncü maddeye göre değerlendirme yapılır ve yüksek olan yaşlılık aylığı tamdan, az olan sürekli iş göremezlik geliri yarımdan ödenir.

Örnek 2:

Aylık Bağlanan Kanun14795510
Aylık TürüYaşlılık AylığıSürekli İş Göremezlik Geliri-4(a)
Aylık Başlangıç Tarihi01/03/200501/09/2010
Aylık Miktarı800 TL (Tam)700 TL (Tam)

Değerlendirme: Sigortalının Kanunun yürürlük tarihinden sonra hak kazandığı sürekli iş göremezlik gelirinde statüsü 4(a)’dır. 1479 sayılı Kanuna göre aldığı yaşlılık aylığının statüsünün 4(b) olması nedeniyle statüler farklı olduğundan 54 üncü maddeye göre değerlendirme yapılmaz, her iki dosyadan gelir ve aylık tamdan ödenir.

Örnek 3:

Aylık Bağlanan Kanun     54345510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden) Ölüm Aylığı (babadan)-4(a)
Aylık Başlangıç Tarihi01/11/200501/09/2020
Aylık Miktarı800 TL (Tam)580 TL (Tam)

Değerlendirme: Ölen sigortalıların statüleri farklı olduğundan 5434 -4(c), 5510-4 (a) 54 üncü maddeye göre değerlendirme yapılmaz ve iki aylık da tamdan ödenir.

Örnek 4:

Aylık Bağlanan Kanun14795510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden)Yaşlılık Aylığı-4(b)/(4 numaralı alt bendi)
Aylık Başlangıç Tarihi01/03/200401/06/2010
Aylık Miktarı450 TL (Tam)700 TL (Tam)

Değerlendirme: Hak sahibi olarak eşinden 1479 sayılı Kanuna göre ölüm aylığı almakta iken 5510 sayılı Kanuna göre 4(b) statüsünün (4) numaralı alt bendine (tarım işlerinde çalışanlar) göre yaşlılık aylığına hak kazanmıştır. Statülerin aynı olmasına rağmen 5510 sayılı Kanuna göre hak kazandığı aylık 4(b) sigortalıları için (4) numaralı alt bende göre hak kazanılan bir aylık olduğundan 54 üncü madde uygulanmaz ve iki dosyadan da aylık tamdan ödenir.

2- Kanunun yürürlük tarihinden önce bir dosyadan gelir ve aylık almakta iken, 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı kanunlara göre yeni bir dosyadan gelir ve aylığa hak kazanılması

Bu durumda, gelir ve aylıkların;

– Aynı kanuna göre hak kazanılması halinde, ilgili kanun hükümleri,

– Farklı kanunlara göre hak kazanılması halinde ise, iki dosyadan gelir ve aylık ödenmesi,

Örnek 1:

Aylık Bağlanan Kanun5061479
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden)Ölüm Aylığı (babadan)Ölüm Tarihi: 02/07/2007
Aylık Başlangıç Tarihi01/08/200301/02/2010
Aylık Miktarı750 TL (Tam)450 TL (Tam)

Değerlendirme: Farklı kanunlara göre hak kazanılan iki dosyaya 5510 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uygulanamayacağından, iki aylık da tam olarak ödenir.

Örnek 2:

Aylık Bağlanan Kanun506506
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden)-A)Ölüm Aylığı (babadan)-(A)Ölüm Tarihi: 04/05/2002
Aylık Başlangıç Tarihi01/01/199901/02/2010
Aylık Miktarı630TL (Tam)540 TL (Tam)(Kapsamdan çıkar)

Değerlendirme: İki dosyadan bağlanan aylık aynı Kanuna göre ödendiğinden, 506 sayılı Kanuna göre değerlendirme yapılır ve yüksek olan aylık ödenir, diğeri kapsamdan çıkarılır.

Örnek 3:

Aylık Bağlanan Kanun2926506
Aylık TürüYaşlılık AylığıSürekli İş Göremezlik GeliriSon Takvim Ayı: 2008/06
Aylık Başlangıç Tarihi01/11/200201/11/2008
Aylık Miktarı400 TL (Tam)600 TL (Tam)

Değerlendirme: Farklı kanunlara göre hak kazanılan iki dosyaya 5510 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uygulanmayacağından, gelir ve aylık tamdan ödenir.

Örnek 4:

Aylık Bağlanan Kanun506506
Aylık TürüYaşlılık Aylığı-(A)Ölüm Geliri(eşinden)-(S)Ölüm Tarihi: 05/10/2005
Aylık Başlangıç Tarihi01/05/200501/03/2011
Aylık Miktarı800 TL (Tam)600 TL (Yarım) 300 TL

Değerlendirme: İki dosyadan bağlanan gelir ve aylık aynı Kanuna göre ödendiğinden, 506 sayılı Kanuna göre değerlendirme yapılır ve yüksek olan aylık tamdan, az olan gelir yarımdan ödenir.

Örnek 5:

Aylık Bağlanan Kanun5065434
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden)Ölüm Aylığı (babadan)
Aylık Başlangıç Tarihi01/02/200001/06/2009
Aylık Miktarı750 TL (Tam)700 TL (Tam)

Değerlendirme: Farklı kanunlara göre hak kazanılan iki dosyaya 5510 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uygulanmayacağından, her iki aylık da tam olarak ödenir.

3-Kanunun yürürlük tarihinden önce bir dosyadan gelir/aylık almakta iken, 5510 sayılı Kanuna göre birden fazla dosyadan gelir/aylığa hak kazananlar

Sigortalı ve hak sahiplerinin Kanunun yürürlük tarihinden önce bir dosyadan gelir veya aylık almakta iken 5510 sayılı Kanuna göre birden fazla dosyadan gelir veya aylığa hak kazanmaları halinde, 1 inci maddede açıklanan kurallar bu dosyalar için de geçerli olacaktır. Kanunun yürürlük tarihinden önce ödenen gelir veya aylığın statüsü ile 5510 sayılı Kanuna göre hak kazanılan gelir veya aylıkların statülerinin aynı olması halinde 54 üncü madde hükümleri uygulanacak, farklı olması halinde ise karşılaştırma yapılmayacaktır.

Örnek 1:

Aylık Bağlanan Kanun50655105510
Aylık TürüÖlüm Aylığı(eşinden)Yaşlılık Aylığı 4(a)Sürekli İş Göremezlik Geliri 4 (a)
Aylık Başlangıç Tarihi01/09/200401/02/200901/04/2011
Aylık Miktarı600 TL (Tam)1200 TL (Tam)900 TL (Yarım)(Kapsamdan çıkar)

Değerlendirme: Sigortalı, 506 sayılı Kanuna göre eşinden ölüm aylığı, 5510 sayılı Kanuna göre de 4(a) statüsünden yaşlılık aylığı almakta iken 5510 sayılı Kanuna göre 4(a) statüsünden sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanmıştır. Tüm dosyaların karşılaştırması statü farklılığı da bulunmaması nedeniyle 54 üncü madde hükümlerine göre yapılır.

Bu durumda;

506   Ölüm Aylığı (eş) 600 Tam

5510 Yaşlılık Aylığı 4(a) 1200 Tam

600 + 1200 = 1800 TL ödenir.

 

506 Ölüm Aylığı (eş) 600 Yarım 300

5510 İş Göremezlik Geliri 4 (a) 900   Tam

300 + 900 =1200 TL

 

5510 Yaşlılık Aylığı 1200 Tam

5510 İş Göremezlik Geliri 900 Yarım 450

1200 + 450 = 1650 TL En düşük miktarlı dosya 5510 sayılı Kanuna göre hak kazanılan sürekli iş göremezlik geliri olduğu için kapsamdan çıkarılır.

Örnek 2:

 

Aylık Bağlanan Kanun147955105510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (anneden)Ölüm Aylığı   (babadan) 4(a)Ölüm Geliri(eşinden) 4(b)
Aylık Başlangıç Tarihi01/03/200101/08/200901/10/2011
Aylık Miktarı600 TL (Tam)800 TL (Tam)700 TL (Tam)(Kapsamdan çıkar)

Değerlendirme: Hak sahibi 1479 sayılı Kanuna göre anneden ölüm aylığı, 5510 sayılı Kanuna göre 4(a) statüsünden babadan ölüm aylığı almakta iken bu defa yine 5510 sayılı Kanuna göre 4(b) statüsünden eşinden ölüm gelirine hak kazanmıştır.

Bu durumda;

1479 Ölüm Aylığı (anne) 600 Yarım 300

5510 Ölüm Geliri 4 (b) (eş) 700 Tam

300 + 700 = 1000 TL

 

1479 Ölüm Aylığı (anne) 600 Tam

5510 Ölüm Aylığı 4(a) (baba) 800 Tam

600 + 800 = 1400 TL ödenir.

 

5510 Ölüm Aylığı (baba) 800 Tam

5510 Ölüm Geliri (eş)   700 Yarım 350

800 + 350 = 1150 TL En düşük miktarlı dosya 5510 sayılı Kanuna göre 4 (b) statüsünden eşten dolayı hak kazanılan ölüm geliri olduğundan kapsamdan çıkarılır.

V- 5510 SAYILI KANUNUN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN ÖNCE BİRDEN FAZLA DOSYADAN GELİR VEYA AYLIK ALANLAR:

Kanunun yürürlük tarihinden önce birden fazla dosyadan gelir veya aylık almakta iken Kanunun yürürlük tarihinden sonra yeni bir dosyadan gelir ve aylığa hak kazanılması halinde, yeni bağlanacak dosyadaki gelir ve aylık miktarı da dahil olmak üzere mukayese yapılarak en düşük miktarlı dosya kapsamdan çıkarılacaktır. Mukayese işlemi sadece statüleri (sigortalılık halleri) aynı olan sigortalılar için yapılacak, statülerin farklı olması halinde karşılaştırma yapılmayacaktır.

Kanunun yürürlük tarihinden sonra 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı kanunlara göre yeni bir dosyadan gelir ve aylığa hak kazanılması halinde; mukayese işlemi hak kazanılan veya ödenen gelir ve aylıkların aynı kanuna göre olması durumunda ilgili kanun hükümlerine göre yapılacak, farklı kanunlar olması durumunda ise karşılaştırma yapılmayacaktır.

Yapılan mukayeseler sonucunda, kapsamdan çıkarılacak dosyaya karar verildiğinde, tercih durumları hariç olmak üzere sigortalı ve hak sahiplerine ödenecek gelir ve aylıklara ilişkin dosya sayısı ile gelir ve aylık miktarı, Kanunun yürürlük tarihinden önceki dosya sayısı ile gelir ve aylık miktarının altında olmayacaktır.

Örnek 1:

Aylık Bağlanan Kanun50614795510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (anneden)Ölüm Aylığı (eşinden)Ölüm Geliri (babadan) 4(b)
Aylık Başlangıç Tarihi01/05/200401/09/200601/04/2015
Aylık Miktarı1000 TL (Tam)500 TL (Yarım)250 TL(Kapsamdan çıkar)800 TL(Tam)

Değerlendirme: Sigortalı, 5510 sayılı Kanuna göre 4 (b) statüsünden babasından dolayı ölüm gelirine hak kazanmıştır. Bu durumda 54 üncü madde 1479 sayılı Kanuna göre eşinden dolayı ölüm aylığı, 5510 sayılı Kanuna göre babadan hak kazandığı ölüm geliri için uygulanır ve 506 sayılı Kanuna göre anneden aldığı ölüm aylığı karşılaştırma dışında tutulur.

Bu durumda;

1479 Ölüm Aylığı (eş) 500 Yarım 250 Kapsamdan çıkar

5510 Ölüm Geliri (baba) 800   Tam

 

506 Ölüm Aylığı (anne) 1000 Tam

1000 + 800= 1800 TL ödenir.

 

1479 sayılı Kanuna göre eşinden aldığı ölüm aylığının miktarı en az olduğu için kapsamdan çıkarılır ve ödenmesi gereken iki dosya tekrar karşılaştırılmaz.

Mukayeseler yapılırken ödenmesine karar verilen gelir ve aylıkların dosya sayısı ile miktarlarının hiçbir şekilde Kanunun yürürlük tarihinden önce ödenen sayı ve miktarlardan az olmaması gerekir. Örnekte sigortalıya iki dosya üzerinden 1500 TL ödenirken, yeni durumda da iki dosya üzerinden toplam 1800 TL ödenir

Örnek 2:

Aylık Bağlanan Kanun5065065510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (eşinden)(A)Yaşlılık Aylığı-(S)İş Göremezlik Geliri-4(b)
Aylık Başlangıç Tarihi01/01/200501/06/200701/08/2012
Aylık Miktarı900 TL (Tam) 1000 TL (Tam) 800 TL(Tam)(Kapsamdan çıkar)

Değerlendirme: Sigortalı 506 sayılı Kanuna göre eşinden dolayı ölüm aylığı ile yaşlılık aylığı almakta iken, 5510 sayılı Kanuna göre 4(b) statüsünden sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanmıştır.

5510 sayılı Kanuna göre hak kazandığı sürekli iş göremezlik gelirinin statüsü farklı olduğu için karşılaştırma dışında tutularak, 506 sayılı Kanuna göre hak kazanılan yaşlılık aylığı ile eşinden dolayı ölüm aylığı ise 506 sayılı Kanun hükümlerine göre değerlendirilir. Bu durumda, 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık ve ölüm aylığı tamdan ödeneceğinden, en düşük miktarlı dosya olan 5510 sayılı Kanuna göre hak kazanılan sürekli iş göremezlik geliri dosyası kapsamdan çıkarılır.

Bu durumda;

506 Yaşlılık Aylığı                 1000 Tam

506 Ölüm Aylığı (eşinden)       900 Tam

5510 İş Göremezlik Geliri (4b) 800 Tam Kapsamdan çıkar

1000 + 900 = 1900 TL ödenir.

Mukayeseler yapılırken ödenmesine karar verilen gelir ve aylıkların dosya sayısı ile miktarlarının hiçbir şekilde Kanunun yürürlük tarihinden ödenen sayı ve miktarlardan az olmaması gerekir. Örnekte sigortalıya iki dosya üzerinden 1900 TL ödenirken, yeni durumda da iki dosya üzerinden 1900 TL ödenir.

Örnek 3:

Aylık Bağlanan Kanun50614795510
Aylık TürüÖlüm Aylığı (babadan)Ölüm Aylığı (eşinden)Ölüm Aylığı (anneden)-4(a)
Aylık Başlangıç Tarihi01/01/200501/06/200701/08/2012
Aylık Miktarı700 TL (Tam)500 TL (Tam) 600 TL(Yarım)300 TL(Kapsamdan çıkar)

Değerlendirme: Sigortalı, 5510 sayılı Kanuna göre 4 (a) statüsünden annesinden dolayı ölüm aylığına hak kazanmıştır. Bu durumda 54 üncü madde 506 sayılı Kanuna göre babadan dolayı ödenen ölüm aylığı ile 5510 sayılı Kanuna göre anneden hak kazandığı ölüm aylığı için uygulanır ve 1479 sayılı Kanuna göre eşinden aldığı ölüm aylığı karşılaştırma dışında tutulur.

Bu durumda;

506   Ölüm Aylığı (babadan) 700   Tam

5510 Ölüm Aylığı (anne) 600 Yarım 300 Kapsamdan çıkar

1479 Ölüm Aylığı (eş) 500 Tam

700 + 500= 1200 TL ödenir.

5510 sayılı Kanuna göre anneden aldığı ölüm gelirinin miktarı en az olduğu için kapsamdan çıkarılır ve ödenmesi gereken iki dosya tekrar karşılaştırılmaz.

Mukayeseler yapılırken ödenmesine karar verilen gelir ve aylıkların dosya sayısı ile miktarlarının hiçbir şekilde Kanunun yürürlük tarihinden önce ödenen sayı ve miktarlardan az olmaması gerekir. Örnekte sigortalıya 2 dosya üzerinden 1200 TL ödenirken, yeni durumda da 2 dosya üzerinden 1200 TL ödenir.

VI- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:

Sosyal güvenlik sistemimiz toplanan primlerle hizmetleri sağlanmakta, uzun vadeli sigorta kollarına dair toplanan primlerle tahsis işlemleri yapılmaktadır. Çeşitli sebeplerle belli hallerde hem kısa vadeli sigorta kollarından hem de uzun vadeli sigorta kollarından birlikte hizmet tahsis yapılması söz konusu olabilmektedir.

Hayatın olağan akışı içerisinde daha önce eşinden aylık alan bayanın aynı zamanda babasından yetim aylığı alabilme durumları ortaya çıkabilmektedir. Hatta iş kazasından dolayı hak sahibi eş vefat eden eşinden dolayı hem iş kazası sürekli iş göremezlik geliri hem de aranan şartların varlığından ölüm aylığını alabilme durumu olabilmektedir.

Sosyal güvenlik mevzuatımız içerisinde gelir ve aylıkların birleşmesi veya birden fazla gelirin birleşmesi durumları konu uzmanları dışında net olarak bilinememektedir. Konu ile ilgili hak sahipleri ve sigortalılarımızın daha çok bilgi sahibi olması gerektiği açıktır. Bu alandaki bilgi eksikliklerinin SGK internet sayfasından bilgi bankasından ve mevzuat bilgi sisteminden giderilebileceğini düşünüyorum.(www.isvesosyalguvenlik.com)

Cüneyt OLGAÇ*

————–

* Başmüfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu

————–

Bu makale Sosyal Güvenlik Müfettişleri Derneği Sosyal Güvenlik Dünyası dergisinin 60. sayısından alınmıştır.

(1) Bu çalışmada Sigortalı Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı Eğitim Notu ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından çıkarılmış 18.11.2008 tarih ve 2008/96 sayılı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Tahsis Mevzuatına İlişkin Hükümleri, 15.05.2009 Tarih ve 2009/70 sayılı Gelir ve Aylıkların Birleşmesi konulu genelgelerinden yararlanılmıştır.

(2) 16/6/2006 Tarih ve 26200 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.

Yorum yaz

E posta adresiniz yorumda görünmeyecek. Hakaret ve küfür içeren yorumlar yayımlanmayacaktır. YORUMLAR ONAYA TABİ OLUP, ONAYLANDIKTAN SONRA SAYFADA GÖRÜNECEKTİR. Zorunlu alanlar işaretlenmiştir. *

*