Sosyal Medyada Bizi Takip Edin, Gelişmelerden Anında Haberdar Olun.
facebook twitter in rss
Anasayfa / Yazarlar / Esman DİLLİ / Hizmet Alım İhaleleri Kapsamında Çalışan İşçilerin Yıllık İzin Hakları

Hizmet Alım İhaleleri Kapsamında Çalışan İşçilerin Yıllık İzin Hakları

Sponsorlu Bağlantılar

Hizmet alım ihaleleri kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarında işçi çalıştırılması uygulaması çok yaygın hale gelmiştir. Devlete maliyeti daha düşük olduğu için, kamu kurum ve kuruluşları özellikle temizlik, güvenlik, yemekhane, genel hizmetler gibi konularda geçici veya kadrolu olarak doğrudan işçi almak yerine hizmet alım ihalesi kapsamında ihtiyacı olan personeli/elemanı temin etmektedir. Hizmet alım ihalesi kapsamında işçi çalıştırma şeklindeki bu uygulamada, genel olarak her yıl ihale yenilenmekte, dolayısıyla istisnai durumlar hariç, bu şekilde herhangi bir kamu kuruluşunda işçi olarak işe başlayan kişi uzun yıllar çalışmaya devam etmektedir. Bu şekilde çalışan işçilerin çalışma süreleri genellikle bir yılı geçtiği için de bunların yıllık ücretli izin hakkı doğmakta, bunların yıllık ücretli izin haklarını kullanmaları konusunda ise sıkıntı çıkabilmektedir. Çünkü bu şekilde çalışan işçiler bir yılı doldurduktan sonra da aynı işverene (müteahhide) bağlı olarak çalışmaya devam etseler pek sorun olmayacak. Ancak genel olarak ihale sözleşmeleri her yıl yenilendiği ve sözleşme yenilendiğinde de bu işçilerin işvereni değiştiği için, bu şekilde çalışan bir işçi mevcut işverene bağlı olarak bir yılını doldurduğu ve tam da yıllık ücretli izin hakkını kazandığı anda, aynı iş kapsamında aynı kamu kurum ve kuruluşunda çalışmaya devam ediyor olsa bile, bağlı olduğu yüklenici (müteahhit) işveren değiştiğinden, yeni işveren işçinin kendisine bağlı olarak bir yılını doldurmadığı gerekçesiyle işçinin yıllık ücretli izin kullanımını engelleyebilmektedir. Böyle olunca da işçi aynı kamu kurum ve kuruluşunda aynı iş kapsamında yıllardır çalıştığı halde ihale yenilendiği ve bağlı olduğu işveren yani müteahhit sürekli değiştiği için, yeni işveren de işçinin sadece kendisine bağlı olarak çalıştığı süreyi esas aldığı için, bu şekildeki bir işçi hiçbir zaman yıllık ücretli izin hakkını kullanamamaktadır. Hatta bazen bu tür işlerde ihale sözleşmesi yenilendiğinde, yeni ihaleyi alan kişiler şahıs olarak aynı kişiler olduğu halde her seferinde kendi adlarına yeni şirket kurup ihaleyi yeniden aldıklarında ve her şirket ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğundan, ayrı işveren olarak değerlendirilmektedir.

Hizmet alım ihalelerinde çalışan işçilerin, belirtilen sebeplerden dolayı yıllık ücretli izin kullanamamaları önemli mağduriyetlere ve hak kayıplarına yol açtığından, bu husustaki düzenleme Kamu İhale Kurumu tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasında karşılaşılan tereddütlere açıklık getirmek ve bu hususlarda uyulması gerekli esasları belirlemek üzere düzenlenen “Kamu İhale Genel Tebliği” ile yapılmıştır. Söz konusu Tebliğin ilgili maddesi aynen aşağıdaki şekildedir;

“78.25. İhale dokümanında günlük olarak belli sayıda personelin idarenin iş yerinde bulunması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılan ihalelerde, 4857 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca izne hak kazanan işçilerin izin hakları idarenin belirleyeceği takvim çerçevesinde kullandırılacak ve izin kullanan işçiler fiilen çalışan işçi sayısına dahil kabul edileceğinden, izin kullanan işçilerin yerine başka işçilerin getirilerek sayının tamamlanması talep edilmeyecektir. İdarelerin, ihale konusu işte çalıştırılması istenen personel sayısını bu hususu dikkate alarak belirlemeleri gerekmektedir. İdareler, yıllık ücretli izin haklarının kullanılmasına ilişkin olarak sözleşmenin uygulanması aşamasında 4857 sayılı Kanunun 53, 54 ve 55 inci maddelerinde belirtilen hükümlere uyulup uyulmadığını kontrol edeceklerdir.”

İşveren Değişikliği Hallerinde Durum Ne Olacak?

Ancak söz konusu düzenlemede, yukarıda belirtildiği gibi işveren değiştiğinde, işçinin eski işverene bağlı olarak çalıştığı süre için kazandığı yıllık ücretli izin hakkını yeni işverene bağlı olarak kullanıp kullanamayacağı, daha doğrusu kullanma hakkı olup olmadığı hususunda herhangi bir hüküm yer almamaktadır. İşte burada 4857 sayılı İş Kanununun aşağıda yer alan 6 ncı maddesi devreye girmektedir. Söz konusu madde aynen şu şekildedir;

“İşyerinin veya bir bölümünün devri

Madde 6 – İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.

Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.

Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.

Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.

Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.

Yukarıdaki hükümler, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz.”

Bu madde söz konusu Tebliğ hükmü ile birlikte göz önüne alındığında, hizmet alım ihalesinin yenilenmesi nedeniyle işveren değişikliği işlemi, işyeri veya işyerinin bir bölümünün hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devri olarak değerlendirilmelidir. Bu durumda doğal olarak, yeni işveren eski işveren döneminde bir yılını doldurmuş ve yıllık ücretli izin hakkını kazanmış olan işçiye hak ettiği bu yıllık izni, 4857 sayılı İş Kanununun 53, 54 ve 55 inci maddeleri doğrultusunda kendi döneminde kullandırmak zorundadır. Dolaysıyla burada işçinin aynı kamu kurum ve kuruluşunda, aynı iş kapsamında çalışmasını devam ettiriyor olması yeterlidir. Ayrıca bu yeni işveren bir yıldan daha uzun süre o işe devam ederse, bu defa kendi döneminde bir yılını doldurmuş olan işçiye tekrar yıllık ücretli izin hakkını kullandırmak zorundadır. Yani önceki işveren zamanındaki çalışmasından dolayı izne hak kazanmış olan işçiye izni kendi döneminde kullandırmış olması, aynı işçinin kendi dönemindeki çalışmasından dolayı kazandığı izin hakkını kullandırma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.