Anasayfa / Yazarlar / Ceyhun ARCA / İş Kazalarına İlişkin Küresel Ölçekte Kısa Bir Değerlendirme

İş Kazalarına İlişkin Küresel Ölçekte Kısa Bir Değerlendirme

Sponsorlu Bağlantılar

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre dünya çapında;

– Her 15 saniyede bir, bir işçi, iş kazası veya meslek hastalığı kaynaklı nedenlerle ölmekte,

– Her 15 saniye içerisinde ise yaklaşık 160 işçi iş kazası geçirmektedir. Bu da yılda global ölçekte yılda 300 milyon iş kazası ve 300 bin civarında ölüm olayının gerçekleştiği anlamına gelmekte; bunların büyük kısmı da iş ve işgücü kaybına yol açmaktadır. İş ve meslek kaynaklı ölümlerin % 14’ü doğrudan iş kazası şeklinde gerçekleşmektedir.

Kötü ve eksik iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının ekonomik yükünün her yıl küresel Gayri Safi Yurtiçi Hasılanın yüzde 4’ü olarak gerçekleştiği tahmin edilmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği koşulları, ülkeler, ekonomik sektörler ve sosyal gruplar arasında çok farklıdır. Ölümler ve yaralanmalar, nüfusun büyük bir kısmının tarım, balıkçılık ve madencilik gibi tehlikeli aktivitelerle iştigal ettiği gelişmekte olan ülkelerde, özellikle ağır bir bedele yol açmaktadır. Dünyada, en yoksul ve en az korunan kesimler de (genellikle kadınlar, çocuklar ve göçmenler) bu ağır bedelden en çok etkilenenler arasındadır.

Dünya ölçeğinde gerçekleşen iş kazaları istatistikleri ne yazık ki halen çok yetersiz olup, büyük ölçüde tahmini verilere dayanmaktadır. Örneğin bu konuda en güncel veri olan “ILO-2008 Yılı İş Kazası Olayları” bildirimlerine göre; düşük/orta gelirli Doğu Akdeniz ülkelerinde hiçbir ölümlü iş kazası gerçekleşmemiştir (!). Söz konusu sayı, Uzakdoğu’da yalnızca 81, Afrika’da ise 759’dur. Resmi rakamlara göre; tüm dünyada gerçekleşen ölümlü iş kazası sayısı 21.604 olup, bunların yarıdan fazlasının yüksek gelir grubu ülkelerinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte; bu rakamların gerçek durumun oldukça uzağında olduğu apaçık ortadadır. Nitekim; 2005 yılında yayımlanan ve Paivi Hamalainen, Jukka Takala ve Kaija Leena Saarela adlı uzman ve akademisyenlerin 2006 yılına ilişkin modellemelerinin yer aldığı bir çalışmada; Hindistan’ı da kapsayan Asya ve Uzakdoğu bölgesinde 184.000’den fazla ölümlü, 155 milyondan fazla da en az 3 günlük iş kaybı yaratan iş kazası gerçekleşeceği tahmin edilmiştir. Söz konusu çalışmaya göre; ölümlü iş kazası tahminleri (Güney Sahra) Afrika için 54.705 ve Ortadoğu için de 18.986 adettir. Bu çalışmada; Türkiye, Ortadoğu bölgesi içinde sayılmış ve 4.122 adet ölümlü iş kazası tahmini ile diğer bölge ülkeleri arasında başı çekmiştir. Buna karşın, bu rakam ülkemizde resmi verilere göre aynı yıl içinde 1.601 adet olarak gerçekleşmiştir.

2010 yılı istatistiklerine göre; ABD’de toplam 370.130 yaralanmalı ve 4.690 adet ölümlü iş kazası (910 adet trafik iş kazası, 609 adet yüksekten düşme ve 432’si cinayet, kalanı diğer olaylar şeklinde tasnif edilmiştir) meydana gelmiştir. SGK verilerine göre ise aynı yıl ülkemizde 65.619 adet iş kazası (1.096 adedi ölümlü) gerçekleşmiştir. Geçtiğimiz yıl (2011) rakamı ise % 10 civarında bir artışla 71.074 adet olmuştur. 2011 yılı içinde en çok iş kazası gerçekleşen iller sırasıyla; İstanbul, İzmir ve Manisa’dır. (www.isvesosyalguvenlik.com)

Ceyhun ARCA*

—————————————————–

* Müfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu