Anasayfa / Anasayfa / İşçi - Çalışan Çok Okunan / İşsizlik Sigortası – Kapsama Girenler – İşsizlik Maaşı Alma Şartları – Ödeneğin Süresi ve Miktarı

İşsizlik Sigortası – Kapsama Girenler – İşsizlik Maaşı Alma Şartları – Ödeneğin Süresi ve Miktarı

Sponsorlu Bağlantılar

1-Genel Açıklamalar: İşsizlik Sigortası uygulaması ülkemizde 08.09.1999 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 4447 sayılı Kanunla 01.06.2000 tarihinde yürürlüğe girmiş, bu tarihten itibaren sigortalılar adına işverenlerden işsizlik sigortası kesilmeye başlanmıştır.

Kanunda, bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden ve Türkiye İş Kurumuna başvurarak çalışmaya hazır olduğunu bildiren kimse işsiz, bu kimsenin içinde bulunduğu durum da işsizlik olarak ifade edilmiştir.

2-İşsizlik Sigortası Kapsamına Girenler:

• 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi (4/a) kapsamında olanlar,

• 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışanlar,

• 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlardan 5510 sayılı Kanunun 52 nci maddesinin birinci fıkrası (isteğe bağlı sigorta) kapsamında işsizlik sigortası primi ödeyen isteğe bağlı sigortalılar ile aynı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki (ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerleri ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişiler) sigortalılar,

• 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi (bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret, odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler) kapsamına girip de memur ve sözleşmeli statüde olmayanlar,

• Mütekabiliyet esasına dayalı olarak yapılan anlaşmalara göre Türkiye’de sigortalı olarak çalışan yabancılar,

3-İşsizlik Sigortası Kapsamına Girmeyenler:

İşsizlik sigortası kapsamına girmeyenler 447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 46 ncı maddesinde belirtilmiştir. Bunlar aynı zamanda ücretlerinden işsizlik sigortası primi kesilmeyen kişilerdir.

4-İşsizlik Sigortasından Yapılan Yardımlar:

a-İşsizlik ödeneği ödenmesi (en fazla 300 gün),

b-5510 sayılı Kanun gereği ödenecek sigorta primlerinin ödenmesi,

c-Yeni bir iş bulma,

d-Meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi.

Ayrıca, sigortalı işsizler ile Türkiye İş Kurumuna kayıtlı diğer işsizlere; iş bulma, danışmanlık hizmetleri, mesleki eğitim, işgücü uyum ve toplum yararına çalışma hizmetleri verilir ve işgücü piyasası araştırma ve planlama çalışmaları yapılır.

5-İşsizlik Ödeneğine Hak Kazanma Şartları:

a-Hizmet akdinin 4447 sayılı Kanunun 51. maddesinde belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona ermiş olması, Bu kapsama girenler Hangi Sebeplerle İşten Çıkanlar / Çıkarılanlar İşsizlik Ödeneği Alabilir ? başlıklı yazıda belirtilmiştir.

b-Sigortalının Türkiye İş Kurumuna süresi içinde şahsen başvurarak yeni bir iş almaya hazır olduğunu kaydettirmiş olması,

c-Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son üç yıl içinde en en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp adına işsizlik sigortası primi ödenmiş olması,

d-İşten ayrılmadan önceki son 120 günün işsizlik sigortası primi ödenerek ve sürekli çalışarak geçmiş olması.

Ayrıca, işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için başvuru sırasında hizmet akdinin grev, lokavt veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmamış olması gerekmektedir.

6-Başvuru Yeri ve Süresi:

İşsizlik ödeneğine hak kazanan sigortalının, bu ödenekten faydalanabilmesi için hizmet akdinin feshedildiği (işten çıktığı/çıkarıldığı) tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde, Türkiye İş Kurumunun en yakın birimine başvurması gerekir. Bu başvuru elektronik ortamda (Kurumun Web Sitesinden) da yapılabilir.

7-İşsizlik Ödeneğinin Süresi ve Miktarı:

Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan, son üç yıl içinde;

a-600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,

b-900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,

c-1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün,

süre ile işsizlik ödeneği verilir.

Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez.

2012 yılı için işsizlik ödeneği miktarları aşağıdaki gibidir, güncel işsizlik ödeneği tutarlarına Pratik Bilgiler bölümünden ulaşılabilir.

Asgari Ücretle Çalışan İşçinin Alacağı Aylık İşsizlik Ödeneği (Damga Vergisi Kesilmiş Olarak)

En Fazla Ödenecek Aylık İşsizlik Ödeneği(Damga Vergisi Kesilmiş Olarak)

01.01.2012-30.06.2012 Arası

352,26 TL

01.01.2012-30.06.2012 Arası

704,52 TL

01.07.2012-31.12.2012 Arası

373,72 TL

01.07.2012-31.12.2012 Arası

747,43 TL

İşsizlik ödeneği her ayın sonunda aylık olarak işsizin kendisine ödenir. İlk işsizlik ödeneği ödemesi ise ödeneğe hak kazanılan tarihi izleyen ayın sonuna kadar yapılır. İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. İşsizlik ödeneği, nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir ve temlik edilemez. Sigortalının kusurundan kaynaklandığı belirlenen fazla ödemeler yasal faizi ile birlikte geri alınır. Ölen sigortalı işsizlere ait fazla ödemeler geri tahsil edilmez.

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanan işçi, işsizlik sigortasından yararlanmak için 4447 sayılı Kanunun 50 nci maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmeden işsiz kalırsa, kısa çalışma ödeneği aldığı süre düşüldükten sonra, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar işsizlik ödeneğinden yararlanır.

İşsizlik sigortasının ödenme süresi içinde ödenmesi gereken geçici işgöremezlik ödeneğinin miktarı işsizlik ödeneği miktarından fazla olamaz.

8-İşsizlik Ödeneğinin Kesilmesine Neden Olan Durumlar:

İşsizlik ödeneği almakta iken;

a-Türkiye İş Kurumunca teklif edilen mesleklerine uygun ve son çalıştıkları işin ücret ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde bir işi haklı bir nedene dayanmaksızın reddeden,

b-İşsizlik ödeneği aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığı veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen,

c-Kurum tarafından önerilen meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimini haklı bir neden göstermeden reddeden veya kabul etmesine karşın devam etmeyen,

d-Haklı bir nedene dayanmaksızın Türkiye İş Kurumunca yapılan çağrıları zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde vermeyen,

sigortalı işsizlerin işsizlik ödenekleri kesilir.

Ancak (c) ve (d) bentlerinde öngörülen ödeneklerin kesilme gerekçesinin ortadan kalkması halinde, işsizlik ödeneği ödenmesine yeniden başlanır. Ancak suretle yapılacak ödemenin süresi başlangıçta belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sonunu geçemez.

Muvazzaf askerlik dışında herhangi bir nedenle silah altına alınanlarla hastalık ve analık nedeniyle geçici işgöremezlik ödeneği almaya hak kazanan sigortalı işsizlerin işsizlik ödeneklerinin ödenmesi bu durumların devamı süresince durdurulur.

9-İşverenin İşsizlik Sigortası İle İlgili Yükümlülükleri:

İşverenin, işsizlik sigortası kapsamına giren sigortalıya ait işsizlik sigortası primlerini ödeme yükümlülüğünden başka, hizmet akdi 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 51 inci maddede belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona ermiş olan (yukarıda 4. maddede belirtilmiştir) sigortalıyla ilgili olarak; örneği Türkiye İş Kurumunca hazırlanmış olan İşten Ayrılma Bildirgesini üç nüsha düzenleyip, 15 gün içinde bir nüshasını Türkiye İş Kurumuna göndermek, bir nüshasını sigortalı işsize vermek ve bir nüshasını da işyerinde saklamakla yükümlü idi. Çünkü sigortalının işsizlik sigortası yardımlarından yararlanabilmesi için de bu bildirgenin verilmesi gerekmekteydi. Ancak 5510 sayılı Kanuna 5838 sayılı Kanunla eklenen Ek 1 inci madde ile 01.08.2009 tarihinden geçerli olmak üzer işverenin Türkiye İş Kurumuna İşten Ayrılma Bildirgesi vermesi yükümlülüğü ortadan kaldırıldı. Bunun göre 5510 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca işten ayrılan sigortalıyla ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen İşten Ayrılma Bildirgesi yerine geçecektir.

10-İşsizlik Sigortası Primleri ve Prim Belgeleri:

İşsizlik sigortası primi, sigortalının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 ve 82 nci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından % 1 sigortalı, % 2 işveren ve %1 Devlet payı olarak diğer sigorta primleriyle birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından alınır.

İşsizlik sigortası primleri ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna ayrı prim belgesi verilmez. Sigortalılar adına her ay Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen Aylık Prim ve Hizmet Belgesi işsizlik sigortası primlerini de kapsar.

Herhangi bir nedenle işçinin sigortalılık durumunun sona ermesi halinde, o ana kadar işçiden ve işverenden kesilen işsizlik sigortası primleri ile Devlet payı iade edilmez.

İşsizlik sigortasına işverenlerce ödenen primler kazancın tespitinde gider olarak kabul edilir, sigortalılarca ödenen primler de gerçek ücretin hesaplanmasında gelir vergisi matrahından indirilir.

İşsizlik sigortası primleri ile ilgili olarak; 5510 sayılı Kanunun 80, 82, 86, 88, 89, 90, 91, 93 ve 100 üncü madde hükümleri uygulanır, dolayısıyla işsizlik sigortası primleri diğer sigorta primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesiyle ilgili usul ve esaslara tabidir. İşsizlik sigortası primlerinin toplanmasından, sigortalı ve işyeri bazında kayıtların tutulmasından, toplanan primler ile uygulanacak gecikme cezası ile gecikme zammının Fona aktarılmasından, teminat ve hak edişlerin prim borcuna karşılık tutulmasından, yersiz olarak alınan primlerin iadesinden Sosyal Güvenlik Kurumu görevli, yetkili ve sorumludur.

11-İşsizlik Sigortası Uygulamasında İdari Para Cezaları:

4447 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin (a) bendi uyarınca Türkiye İş Kurumu tarafından, işsizlik sigortasına ilişkin yükümlülükleri nedeniyle sigortalıların ücretlerinden indirim veya kesinti yapan işverenlere her bir sigortalı için 572 TL idari para cezası uygulanır. Aynı maddenin (b)bendi uyarınca da 48 inci maddede öngörülen işten ayrılma bildirgesini Kuruma vermeyen işverenlere de her bir fiil için ayrı ayrı idari para cezası uygulanıyor idi, ancak 01.08.2009 tarihinden itibaren sadece Sosyal Güvenlik Kurumuna İşten Ayrılma Bildirgesi verildiğinden, söz konusu belgenin verilmemesi halinde 5510 sayılı Kanunun 102 inci maddesi (j) bendi gereğince, Sosyal Güvenlik Kurumunca her bir sigortalı için bir asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. İdari para cezası ile ilgili itirazlar ve başvuru yolları, İdari Para Cezaları ve Primlere İtiraz bölümünde belirtilmiştir.

12-İşsizlik Sigortası İle İlgili Başvuru ve İtirazlar:

İşsizlik sigortası uygulamasına ilişkin işlemlere karşı sigortalıların ve işverenlerin yapacakları itirazlardan Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen görevlerle (işsizlik sigortası primlerinin toplanması, sigortalı ve işyeri bazında kayıtların tutulması, toplanan primler ile uygulanacak gecikme zammı, faiz ve cezaların İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılması, teminat ve hakedişlerin prim borcuna karşılık tutulması, yersiz olarak alınan primlerin iadesi) ilgili olanlar Sosyal Güvenlik Kurumuna, diğerleri ise Türkiye İş Kurumuna yapılır.www.isvesosyalguvenlik.com

Yorum yaz

E posta adresiniz yorumda görünmeyecek. Hakaret ve küfür içeren yorumlar yayımlanmayacaktır. Zorunlu alanlar işaretlenmiştir. *

*