Anasayfa / Soru - Cevaplarla Sosyal Güvenlik / Uzun Vadeli Sigorta Kolları Soru ve Cevaplar / İtibari Hizmet Süresi veya Fiili Hizmet Zammı 4/a (Eski SSK) Kapsamında Çalışanlar İçin Dönemler İtibarıyla Nasıl Uygulanmaktadır ?

İtibari Hizmet Süresi veya Fiili Hizmet Zammı 4/a (Eski SSK) Kapsamında Çalışanlar İçin Dönemler İtibarıyla Nasıl Uygulanmaktadır ?

Sponsorlu Bağlantılar

SORU 93– İTİBARİ HİZMET SÜRESİ VEYA FİİLİ HİZMET ZAMMI 4/a (ESKİ SSK) KAPSAMINDA ÇALIŞANLAR İÇİN DÖNEMLER İTİBARIYLA NASIL UYGULANMAKTADIR ?

CEVAP 93– 4/a (eski SSK’lı) kapsamında çalışanlar için üç farklı dönem ve bu dönemler arasında önemli farklılıklar söz konusudur.

Birinci farklılık 1/10/2008 tarihi öncesinde yıpranmalı çalışmalar “itibari hizmet süresi” olarak adlandırılmakta iken, 1/10/2008 tarihinden sonra “fiili hizmet zammı süresi” olarak değiştirilmiştir. İkincisi 1/10/2008 tarihinden önce yıpranmalı çalışmalar sigortalılık süresine eklenmekte ve emeklilik yaş hadlerinden düşülmekte iken, 1/10/2008 tarihi sonrasında yıpranmalı çalışmalar prim ödeme gün sayısına eklenmekte ve yine 5 yılı geçmemek üzere de emeklilik yaş hadlerinden düşülmektedir. Üçüncüsü ise bazı çalışmaların 1/10/2008 tarihinden sonra yıpranmalı olmaktan çıkarılması, yani bu uygulama dışında bırakılmasıdır.  Üçüncü fark olarak belirtilen konuda doğal olarak 1/10/2008 tarihi öncesinde bu kapsamda çalışanların yıpranmalı çalışmalarının bu tarihe kadar dikkate alınması gereğidir.

Bu çerçevede;

8/9/1999 tarihi öncesi

Bu dönemde asıl emeklilik şartları (diğer istisnalar hariç) yaş ve prim ödeme gün sayısı açısından kademeli olarak belirlenmiş ve ilk giriş tarihlerine göre kademeli sisteme geçişte 23/5/2002 tarihi esas alınarak kademelendirmeye gidilmiştir.

Bu nedenle hizmet akdiyle yıpranmalı çalışanların itibari hizmet süreleri ve dolayısıyla emeklilik şartları tespit edilirken, öncelikle 23/5/2002 tarihine kadar geçen sürede sigortalıların ne kadar itibari hizmet süresini hak ettikleri süre bulunarak, bu süre ilk sigortalılık başlangıcına eklenmekte, daha doğrusu kademeli geçiş açısından bu süre ilk sigortalılık başlangıcından geriye doğru götürülmekte ve daha sonra geriye götürülen tarihe göre emeklilik şartları tespit edilmekte ve daha sonra da yıpranmalı çalışma süresinin toplamının belli bir oranı sigortalılık süresi ve yaş hadlerinden düşülmektedir.

Önemli iki hususa değinilmesinde yarar görülmektedir. Bundan ilki, 1/10/2008 tarihi itibarıyla hizmet akdiyle çalışanlar için de fiili hizmet zammı süresine dönüştürülen yıpranmalı çalışmalarının emeklilik açısından uygulanma şekli değiştiğinden, eğer yukarıda örneği verilen kişinin yıpranmalı çalışmalarının 1/10/2008 sonrasına da denk gelmesi durumunda, 1/10/2008 tarihi sonrası yıpranmalı çalışmalar için sigortalılık süresine değil, prim ödeme gün sayısına ekleme yapılacaktır. Yani bu kişi için iki ayrı dönem için iki ayrı hesaplama yapılacaktır. İkincisi de, yine yukarıda örneği verilen kişinin yıpranmalı çalışmalarının 1/10/2008 sonrası için 5510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde yer almamış olması durumudur. Bu durumda da kişinin yıpranmalı çalışmaları sadece 1/10/2008 tarihe kadar dikkate alınacaktır.

8/9/1999-30/4/2008 dönemi

Bilindiği üzere, hizmet akdiyle çalışanlar için bu dönemde emeklilik şartları değiştirilmiş ve 8/9/1999 tarihinden sonra ilk defa işe girenler için “kadın 58, erkek 60 ve 7000 prim ödeme gün sayısı” ve “25 yıl sigortalılık süresi, kadın 58, erkek 60 ve 4500 prim ödeme gün sayısı” olmak üzere iki alternatifli emeklilik şartları getirilmiştir.

Bu dönemde de işe girenler için de yıpranmalı çalışma uygulamasında herhangi bir değişiklik olmamış, yine yıpranmalı çalışma süresinin sigortalılık süresine eklenmesi ve eklenen bu sürelerin de en fazla 5 yıl olmak üzere emeklilik yaş haddinden düşülmesi söz konusudur.

Bu dönemde işe giren ve yıpranmalı çalışmaları bulunanlar için önemli bir nokta, emeklilik şartlarından, “kadın 58, erkek 60 yaş ve7000 prim ödeme gün sayısı” alternatifinde sigortalılık süresi olmadığından bu şartlarla emekli olacaklar için yıpranmalı çalışmalar söz konusu ise sadece yıpranmalı çalışma süresinin emeklilik yaş hadlerinden indirilecek olmasıdır.

Bu bölümde de yine, yıpranmalı çalışmanın 1/10/2008 sonrasında da devam etmesi durumunda, bu dönemde yıpranma uygulama şartlarının farklı olması ve yıpranmalı işin 5510 sayılı Kanunun 40 ıncı madde kapsamında olup olmadığına dikkat edilmesi gerekmektedir.

1/10/2008 tarihi sonrası

Bu dönemde de emeklilik şartları yeniden düzenlenmiştir. Bu dönemde normal emeklilik şartları olarak, “Kadın 58, erkek 60 (2036 yılına kadar emekli olacaklar için, zira bu tarihten sonra her 2 yılda bir emeklilik yaşı 2048 yılına kadar birer yaş artacak ve 2048 yılından sonra hem kadın ve hem erkek için 65 yaşta fisklenecektir) ve 7200 prim ödeme gün sayısı” ve “Kadın 61 erkek 63 yaş (2036 yılına kadar emekli olacaklar için, zira bu tarihten sonra her 2 yılda bir emeklilik yaşı 2048 yılına kadar birer yaş artacak ve 2048 yılından sonra hem kadın ve hem erkek için 65 yaşta fisklenecektir) ve 5400 prim ödeme gün sayısı” olarak yine alternatifli belirlenmiştir.

Diğer yandan asıl önemli olan 1/10/2008 tarihi itibarıyla yıpranmalı çalışmaların uygulanma şartlarının da değişmiş olmasıdır. Zira, bu dönemde yıpranmalı çalışmaların emeklilik şartları açısından, prim ödeme gün sayısına 5 yılı geçmemek üzere eklenmesi ve yıpranma sürelerinin de emeklilik yaş haddinden en fazla 3 yılı geçmemek üzere yarısından indirim yapılması öngörülmüştür. Yalnız yer altında çalışanlar için yukarıda belirtilen sınırlar uygulamaması konusunda da düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla yer altında çalışanlar dışında hem prim ödeme gün sayısına ekleme hem de yaş açısından uygulanma şartları kısıtlanmıştır.

Bir başka erkek kişinin tamamı yıpranmalı olmak üzere 9000 gün çalıştığını düşünelim.  Aslında bu kişinin 9000 güne göre prim ödeme gün sayısına ilave edilecek süre 2700 gün (7,5 yıl) olmakla birlikte, bu konuda 5 yıllık sınırlama olduğundan bu sürenin sadece 1800 günü prim ödeme gün sayısına eklenecek ve yaş konusunda da 3 yıl sınırlaması olduğundan 3,75 yaş yerine sadece 3 yıl yaş haddinden düşürülecektir. Dolayısıyla bu kişi 10800 prim ödeme gün sayısıyla 57 yaşında emekli olacaktır.