Anasayfa / Dosyalar / Genel İş Mevzuatı Dosyalar / Kıdem Tazminatı Uygulaması – Hak Kazanma Koşulları – Hesaplanması – Kapsama Giren Ödemeler

Kıdem Tazminatı Uygulaması – Hak Kazanma Koşulları – Hesaplanması – Kapsama Giren Ödemeler

Sponsorlu Bağlantılar

1-Genel Açıklamalar: Kıdem tazminatı ile ilgili düzenleme 25.08.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde yer almaktadır. Söz konusu madde 1475 sayılı İş Kanununun yürürlükte kalan tek maddesidir.

Kıdem tazminatı, çalışma ilişkisinin maddede belirtilen hallerden birine bağlı olarak sona ermesi halinde; işçinin işe başladığı tarihten işten ayrıldığı tarihe kadar geçen her tam yıl için işverence kendisine ödenmesi gereken 30 günlük ücret tutarındaki tazminattır. Belirtilen 30 günlük süre hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebilir. Ancak, toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna (Başbakanlık Müsteşarına) 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez. Dönemler İtibariyle Kıdem Tazminatı Tavanı Pratik Bilgiler bölümünde yer almaktadır. 5953 sayılı Kanuna tabi olarak basın mesleğinde çalışanlar için ise herhangi bir tavan sınırlaması bulunmamaktadır. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Ödeme işçinin en son aldığı brüt ücret üzerinden yapılır, sadece Damga Vergisi kesilir.

İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya aralıklarla yeniden yapılmış olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır. İşyerlerinin devir veya intikali ya da herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır. 12.07.1975 tarihinden itibaren işyerinin devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur. Ancak, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır. 12.07.1975 tarihinden evvel işyeri devrolmuş veya herhangi bir suretle el değiştirmişse ve devir mukavelesinde aksine bir hüküm yoksa işlemiş kıdem tazminatlarından yeni işveren sorumludur.

T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir.

Kıdem tazminatından doğan sorumluluğu işveren şahıslara veya sigorta şirketlerine sigorta ettiremez. İşverenin sorumluluğu altında ve sadece yaşlılık, emeklilik, malullük, ölüm ve toptan ödeme hallerine mahsus olmak kaydıyla Devlet veya kanunla kurulu kurumlarda veya % 50 hisseden fazlası Devlete ait bir bankada veya bir kurumda işveren tarafından kıdem tazminatı ile ilgili bir fon tesis edilir.

2-Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları:

a-Hizmet akdinin işçi tarafından;

2.a.1-4857 sayılı İş Kanununun 24 üncü maddesinde belirtilen ve işçiye hizmet akdini derhal fesih hakkı veren sebeplerden dolayı,

2.a.2-Muvazzaf askerlik hizmetinden dolayı,

2.a.3-Bağlı bulunduğu kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla,

2.a.4-506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılması nedeniyle,

2.a.5-Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile,

feshedilmiş olması

b-Hizmet akdinin işveren tarafından 4857 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinde belirtilen ve işverene hizmet akdini derhal fesih hakkı veren ve II numaralı bentte belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri dışındaki sebeplerden dolayı feshedilmiş olması.

c-Hizmet akdinin işçinin ölümü sebebiyle son bulması. Tazminat işçinin kanuni mirasçılarına ödenir.

İşçinin bağlı bulunduğu kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla hizmet akdini sona erdirmesi halinde, kıdem tazminatı hakkından faydalanabilmesi için aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. İşçinin ölümü halinde bu şart aranmaz.

Eğer hizmet akdi yukarıda belirtilen haller dışında, işçinin kendi isteği ile sona erdirilmiş veya ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller nedeniyle işveren tarafından sona erdirilmişse, işçinin kıdem tazminatı hakkı doğmaz.

3-15 Yıllık Çalışma Süresini Doldurmuş Olanlar İçin Özel Durum:

Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını düzenleyen 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinde 15 yıl çalışma süresini dolduranlar için özel bir hüküm yer almadığı gibi yine maddede belirtilen ve yukarıda açıklanan özel bazı durumlar dışında işten kendi isteğiyle ayrılan işçilere kıdem tazminatı ödenmemektedir. Ancak daha önceleri sigortalılar yaş şartı aranmaksızın belli gün sayısını doldurunca emekli olabilmekte (yaşlılık aylığı bağlanmakta) ve kıdem tazminatı alabilmekteydiler. 08/09/1999 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 4447 sayılı Kanunla emeklilik için yaş şartı da getirildiğinden, prim ödeme gün sayısını tamamlayıp işten ayrılarak emeklilik yaşının dolmasını bekleyecek kişilerin kıdem tazminatı alabilmelerini sağlamak için aynı Kanunla 14 üncü maddeye yukarıdaki 2.a.4. maddede belirtilen bent eklendi. Buna göre;

İlk sigortalı olduğu yani sigortalı olarak ilk işe başladığı tarihten itibaren; 15 yıl çalışma (sigortalılık) süresini, 3600 prim ödeme gün sayısını dolduran, ancak gerekli yaşı doldurmadığı için emekli olamayan, dolayısıyla da yaşının dolmasını beklemek zorunda kalan kişi, prim ödeme gün sayısı dolduğu için artık çalışmak istemez ve işten ayrılırsa, işten kendi isteğiyle ayrılmış olsa dahi, 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine 4447 sayılı Kanunla eklenen ve yukarıda belirtilen söz konusu hüküm uyarınca kıdem tazminatı alabilir. Bu 15 yıllık ve 3600 günlük sürenin işçinin son çalıştığı işyerinde tamamlanmış olması şart olmayıp, daha önce çalışmış olduğu işyerlerindeki süreler de dahil edilir ancak son işyerindeki çalışma süresi ne kadarsa son işyerinden kıdem tazminatını o süre üzerinden alır. Bu haktan yararlanabilmek için Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden veya Sosyal Güvenlik Merkezinden sigortalının bu 15 yıllık sigortalılık ve en az 3600 gün prim ödeme şartını tamamladığına dair yazı alması gerekir.

4-Kıdem Tazminatının Hesaplanması:

Kıdem tazminatının hesaplanması, en son brüt ücret üzerinden yapılır. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur. Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, tazminata esas ücret, işçinin işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. Kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında normal ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan; para veya para ile ölçülmesi mümkün, sözleşmeden veya kanundan doğan ve aynı zamanda devamlılık arz eden menfaatler de göz önünde tutulur. Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hakim gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder. İşçinin mevzuattan doğan diğer hakları saklıdır. Kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesilir.

5-Kıdem Tazminatında Zaman Aşımı Süresi:

Söz konusu 1475/14 üncü maddede kıdem tazminatının zaman aşımı süresiyle ilgili herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Bu nedenle kıdem tazminatının zaman aşımı süresi genel hükümlere tabibidir, yani 818 sayılı Borçlar Kanununun 125 inci maddesi uyarınca 10 yıldır. Zaman aşımı süresinin başlangıç tarihi yani işlemeye başladığı tarih ise işçi açısından hizmet akdinin feshedildiği tarihtir.

6-Kıdem Tazminatına Dahil Olan Ödemeler:

• Çıplak ücret

• İkramiye (süreklilik arzedenler)

• Temettü

• Süreklilik arz eden prim ödemeleri

• Kasa tazminatı

• Mali sorumluluk tazminatı

• Unvan ya da imza tazminatı

• Kalifiye – nitelik zammı

• Eğitim yardımı

• Yemek yardımı

• Gıda yardımı (süt, yoğurt, ara dinlenmesinde verilen meşrubat v. b.)

• Erzak yardımı

• Yakacak yardımı

• Aile yardımı

• Yıpranma tazminatı

• Çocuk zammı veya çocuk yardımı

• Devamlı ödenen primler

• Ulaşım yardımı (yol parası)

• Konut yardımı (kira yardımı)

• Havlu ve sabun yardımı (eğer sadece işyerinde kullanılmak üzere veriliyor, işyeri dışında kullanılmasına müsaade edilmiyorsa kıdem tazminatı hesabına dahil edilmez)

• Sosyal yardım niteliğinde ayakkabı veya ayakkabı bedeli

• Aylık ödenen eğitim yardımı

• Sağlık yardımı

• Giyecek yardımı

• Taşıt yardımı

Yukarıda sıralanan ödemeler örnek olup, bu ödemeler gibi süreklilik arz eden tüm ödemeler kıdem tazminatı hesabına dahil edilir.

7-Kıdem Tazminatına Dahil Olmayan Ödemeler:

• Fazla çalışma ücreti

• Hastalık yardımı

• İş sağlığı ve güvenliği amacıyla verilen iş elbisesi ve koruyucu malzeme bedelleri

• Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil (dini bayram, yılbaşı) günleri için ödenen ücretler

• Yolluklar (harcırahlar)

• Jübile ikramiyesi

• İzin harçlığı

• Evlenme yardımı

• Doğum yardımı

• Ölüm yardımı

• Doğal afet yardımı

• Askerlik yardımı

• Teşvik ikramiyesi ve primleri

• Bir defaya mahsus ödenen ikramiyeler

• Seyahat primleri

• Yeni iş arama yardımı

• Bayram harçlığı

• Vardiya ücreti

• Tasarrufa teşvik kesintisi işveren payı

• İşsizlik sigortası primi işveren payı

• İşle ilgili malzeme bedelleri

• Süreklilik arz etmeyen, bir defaya mahsus ödemeler

Yukarıda sıralanan ödemeler örnek olup, bu ödemeler gibi süreklilik arz etmeyen ödemeler kıdem tazminatı hesabına dahil edilmez.www.isvesosyalguvenlik.com

13 comments

  1. Belirttiğiniz şartlar altında kendi isteğinizle işten ayrılıp tazminat isteyebilirsiniz, ancak haklılığınızı ispatlamanız gerekir. Sigortanızın tam yatması için de SGK’ya şikayette bulunabilirsiniz. Ancak sonuç çıkar mı bilemeyiz. Gerekirse İş Mahkemesinde dava açarsınız.

  2. Merhaba. Ben 2 yıldan beri özel bir işyerinde makine ustası olarak çalışıyorum maaşım 3500tl fakat sigortam asgariden yatıyor hafta sonları ve resmi tatillerde ful çalışıyoruz günlük 14/15 saat çalışıyor ve hiçbir fazla mesai ücreti vermiyor oyalama yoluyla 15 aydır maaşıma zamda vermiyor çalışmaktan aşırı Yoruldum hastalandım yine çalıştırdı tazminat vermemek için beni sürekli görevim olmayan işleri yaptırmaya çalışıyor istifa edeyim diye..27 ayda toplam 6 gün baram ve hafta sonu tatili ve 7 gün annem vefat etti cenaze tatili kullandım…kendi isteğimle işten ayrılsam tazminatını ve fazla mesailerimi alabilirmiyim? ayrıca sigorta primlerimi gerçek ücretinden nasıl edetebilirim yardımcı olabilirsiniz memnun olurum. Teşekkürler…

  3. İşveren kendisini zarara uğrattığınız gerekçesiyle işten çıkarırsa tazminat vermeyebilir. Sonunda mahkemeye gitmek zorunda kalabilirsiniz.

  4. slm arkadaşlar sormak istedigim birşey var size 4yıldır bir yemek firmasında çalışıyordum yemek verdigimiz firma bırakıyor diye patron beni çagırdı heray beni 25bin tl zarara ugrattıyorsunuz dedi sizden 7maas birden kesicem dedi ceza olsun diye bende itiraz ettim git dedi istedigin yere şikayet et dedi bende haklı olarak itirazda bulundum tartışma çıktı aramızda bende dedim kes benim hesabımı işten ayrıldım tazminat alabilirmiyim

  5. Sorularınız için lütfen FORUM bölümünü kullanınız.

  6. Merhaba,

    Yanımda 6 yıldır hizmet veren çalışanım. Evlilik dolayısıyla yurtdışına çıkmaktadır ve bu nedenle kendi arzusu ile işten ayrılacaktır. Kendisi 15 yıl ve 3600 prim günü doldurduğundan, Kıdem tazminatı işveren olarak verme zorunluluğum varmıdır? Emeklilik yaşını doldurmamış ancak emeklilik yıl ve gün sayısını doldurmuştur.

    Kendisi kıdem tazminatını benden talep etmektedir.

  7. Yazıda, işten ayrılan işçinin hangi hallerde kıdem tazminatına hak kazanacağı belirtilmiştir. En az bir yıllık çalışma süresi ve yazıda belirtilen haklı sebeplerden biri olmaksızın işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Bunun istisnası ise askerlik ve emeklilik nedeniyle işten ayrılmaktır. Normalde emekliliğe hak kazanmamış olmakla birlikte, 15 yıl – 3600 gün çalışması olanlar işten ayrılarak kıdem tazminatı alabilmektedir. Ancak bu şekilde işten ayrılıp kıdem tazminatı alan kişinin başka bir yerde tekrar çalışmaya başlaması halinde, kıdem tazminatı ödemiş olan işverenin bunu geri alma hakkı doğmaktadır. Bu konuda Yargıtay kararı dahi vardır.

  8. slm üstadım ben 10 yıldır devlet dairesinde işçi olarak çalışıyorum ev alacagımdan dolayı kıdem tazminatımı alıp işe başlaya bilirmiyim sanırım böyle bir yasa söz konusuydu noldu söylenti var failiyet yok bilginiz varmı kısaca açık bir şekilde yazarsanız sevinirim

  9. 1475 sayılı İş Kanunun kıdem tazminatı ile ilgili 14 üncü maddesinde (http://www.isvesosyalguvenlik.com/1475-sayili-is-kanunu-14-madde/), kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile hizmet akdini sona erdirmesi yani işten ayrılması halinde kendisine kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmektedir. Ancak tazminatı alıp ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde veya kamuda tekrar çalışmaya başlaması halinde ödenen tazminatın geri alınabileceğine dair bir mevzuat hükmü yok. Bu konuda yargı kararı var mıdır bilmiyorum. Bu şekilde tazminat alıp işten ayrılan kişinin bir başka yerde tekrar çalışmaya başlaması halinde ödenen tazminatın eski işveren tarafından geri alınabileceğine dair yargı kararı, 15 yıl – 3600 günü doldurduktan sonra işten ayrılıp tazminat alanlarla ilgili.

  10. Ayşin Hantürk

    5 yıldır çalışanımız olan bayan 1 ay önce evlendi ve balayından döndükten 1 hafta sonra “özel sektör değil devlette çalışmak istediği” için istifa etti ama istifa dilekçesine “evlilik nedeniyle ayrılıyoum” diye yazdı. Bizim kendisie yaklaşık 15000 tl tazminat ödememizi sağlamak istiyor. Bu tazminat hiç ödenmeyebilir mi ? Ya da yeniden çalışmaya başladığını belgelersek geri alabilir miyiz? Cevabınıza çok teşekkürler

  11. Şirketler aynı grup içerisinde olsa da isimleri farklıysa her biri ayrı tüzel kişilik dolayısıyla ayrı işveren olarak değerlendirilebilir. Ancak yine de isterseniz İşkur’a şikayette bulunabilirsiniz.

  12. FiDAN TÜKENMEZ

    Emeklilik hakkını kazanmış bulunuyorum, ancak aynı grup şirketleri arasında yıllar önce 2 kere giriş / çıkış yapıldığı için 1994 senesinde tarafıma ödenen düşük tazminat bugün itibariyle yasal faiz oranıyla birlikte hesaplanıyor ve tarafıma ödenecek 25 senelik tazminatımda ciddi bir kesinti oluyor. Bu uygulama yasalmıdır? itiraz etme hakkım vamıdır? yargıtay 9. hukuk dairesi 1981/504 sayılı kararda aynı şirket içerisinde giriş çıkış yapılmasına ve tazmşnat ödemesine bakılmaksızın emeklilikde ilk giriş tarihi baz alınır ve kıdem ilk giriş tarihi üzerinden hesaplanarak ödenir diye değişiklik yapılmıştı, geçerlimidir? cevabınız için teşekkürler.

  13. Sedat Laçin Görmez

    emekliğiğimi 22 mayısta dolduruyorum, buna göre 7. ayda taban ücreti artacağından tazminatta artmaktadır ama buna karşılık olarakda 6. ayda emekli olununca 7. aydaki maaşa gelen zamdan faydalanıyorsun bunlardan 6. aymı yoksa 7. aydamı emekli olmak dah avantajlı birde 6. ayın sonunda emeklilik dilekçesi verilince ve 7. ayın 14’ünde ayrılınca 7. aydaki zamdan faydalanılıyormu vereceğiniz cevap için şimdiden teşekkür ederim.

Yorum yaz

E posta adresiniz yorumda görünmeyecek. Hakaret ve küfür içeren yorumlar yayımlanmayacaktır. Zorunlu alanlar işaretlenmiştir. *

*