|
||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
||||||||||
|
SOSYAL SİGORTA
İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete Tarihi:
12.05.2010
Resmi Gazete Sayısı:
27579
16/1/2004 tarih - 25348 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan ve 1/5/2004 - 30/9/2008 tarihleri arasında yürürlükte kalan Mülga Sosyal Sigortalar Kurumu Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği İçin
TIKLAYINIZ
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
İKİNCİ BÖLÜM
Sosyal Sigorta Kayıt ve İşlemlerinin Genel Esasları
5-Bilgi ve
belgelerin Kuruma verilme usulü ile zorunluluk hali
6-Merkezi veri
tabanının oluşturulması
7-Sosyal
sigorta kayıtlarının tutulması ve düzeltilmesine ilişkin esaslar
İKİNCİ KISIM
Sigortalıların Tescili ve Hizmet Kayıtları
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigortalılara İlişkin Hükümler
11-Sigortalılığın başlangıcı ve bildirim yükümlülüğü
12-Sigortalıların kendilerini bildirmesi
13-Sigortalıların kamu idareleri ile bankalarca bildirilmesi
14-Sigortalılığın sona ermesi ve bildirim yükümlülüğü
İKİNCİ BÖLÜM
Sigortalıların Tescili
15-Sigortalı
işe giriş bildirgesi
16-Sigortalı
tescili ve sosyal güvenlik sicil numarası
17-Sigorta
sicil dosyaları elektronik arşivi
18-Sigortalıların re’sen tescili
19-Sigortalıların yersiz tescili
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sigortalı Hizmet Kayıtları
20-Sigortalı
hizmet kayıtlarının oluşturulması
21-Sigortalı
tescil ve hizmet kayıtları arasında mutabakat sağlanması
22-Kayıtların
güncel ve doğru tutulması
23-Hizmet
kayıtlarının paylaşımı
24-Hizmet
kayıtlarının düzeltilmesi
25-Sigortalı
işten ayrılış bildirgesi
ÜÇÜNCÜ KISIM
İşyerlerinin Tescili
BİRİNCİ BÖLÜM
İşyerinin Bildirilmesi
29-İşyeri
bildirgesi ile birlikte verilecek diğer belgeler
30-Belirli
yerde yapılmayan ve belirli bir merkezden sevk ve idare edilen işlerin tescili
31-Alt
işveren ve sigortalıyı geçici olarak devir alanın yükümlülüğü
32-Tespit
veya resmî belgelere istinaden tescil
İKİNCİ BÖLÜM
İşyeri Tescilinde
Meydana Gelen Değişiklikler
33-İşyerinin
nakli, devri, intikali
34-İşyeri
dosyalarının işlemden kaldırılması
DÖRDÜNCÜ KISIM
Hizmet Akdi ile veya Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışan
Sigortalıların
Tabi Olduğu Kısa Vadeli Sigorta Kollarına Ait İşlemler
BİRİNCİ BÖLÜM
İş Kazası ve Meslek Hastalığı, Tanımı, Kapsamı, Bildirilmesi ve
Soruşturulması
35-İş
kazasının bildirimi ve bildirim süresi
36-Meslek
hastalığının tespiti, bildirimi ve bildirim süresi
37-İş kazası
ve meslek hastalığının soruşturulması
İKİNCİ BÖLÜM
Kısa Vadeli Sigorta Kollarından Sağlanan Yardımlara İlişkin İşlemler
38-Geçici iş
göremezlik ve geçici iş göremezlik ödeneğinin tanımı
39-Sigortalılara verilecek olan istirahatlar
40-Geçici iş
göremezlik ödeneğinin ödenmesi
41-Sürekli iş
göremezlik geliri
44-Sigortalıdan kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması, iş
göremezliğinin artması
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşveren ve Üçüncü
Kişilerin Sorumluluğu ile Peşin Sermaye Değerleri
45-İşverenin
ve üçüncü kişilerin sorumluluğu
46-Peşin
sermaye değeri tabloları
47-Peşin
sermaye değerinde yaş hesabı
48-Rücu
davalarına esas tutarın hesabı
BEŞİNCİ KISIM
Uzun Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin İşlemler
BİRİNCİ BÖLÜM
Malûllük Sigortası
49-Malûl
sayılma, malûllük aylığından yararlanma, harp ve vazife malûllüğü
52-Kararın
bildirimi ve itiraz
53-Malûllük
aylığı başvurusu ve istenecek belgeler
54-Malûllük
aylığının başlangıcı
İKİNCİ BÖLÜM
Yaşlılık Sigortası
55-Yaşlılık
aylığından yararlanma
56-Yaşlılık
aylığı başvurusu ve istenecek belgeler
57-Yaşlılık
aylığının başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması
58-Sosyal
güvenlik destek primine tabi olarak çalışma
59-Yaşlılık
toptan ödemesi ve ihyası
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ölüm Sigortası
60-Hak
sahiplerinin ölüm aylığından yararlanma şartları
61-Ölüm
aylığı başvurusu ve istenecek belgeler
62-Ölüm
aylığının başlangıcı ve kesilmesi
63-Ölüm
toptan ödemesi ve ihyası
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uzun Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Ortak Konular
66-Borçlanmaya ilişkin süreler
ALTINCI KISIM
Kısa ve Uzun Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Ortak Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Gelir ve Aylıkların Ödenmesi
69-Ödeme
dönemi ve ödeme tarihleri
70-Ödeme
şekli ve ödeme merkezleri
72-Kanunî
temsilcilere ödeme yapılması
İKİNCİ BÖLÜM
Yoklama İşlemlerinin Usul ve Esasları
74-Yoklama
işlemlerinin kapsamı
76-İlgili
kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belge istenmesi
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kısa ve Uzun Vadeli
Sigorta Kollarına Ait Çeşitli Hükümler
80-Kanunî
temsilcilerce veya vekillerce yapılan tahsis başvuruları
81-Yabancı
uyrukluların başvuruları
83-Kurumca
hazırlanacak belgeler
YEDİNCİ KISIM
Sigortalıların Yurt Dışında Bulunmaları ve İsteğe Bağlı Sigorta
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigortalıların Yurt Dışında Bulunmaları
86-Sigortalıların görev ve işleri nedeniyle yurt dışında bulundukları sürelerin
tespiti
90-Sigorta
olaylarının bildirilmesi
İKİNCİ BÖLÜM
İsteğe Bağlı Sigorta
91-İsteğe
bağlı sigorta şartları
92-İsteğe
bağlı sigortalılık başvurusu ve tescil
93-İsteğe
bağlı sigortalılığın başlangıcı ve zorunlu sigortalılıkla çakışma
94-İsteğe
bağlı sigorta primleri ve ödenmesi
95-İsteğe
bağlı sigortalılığın sona ermesi ve yeniden başlaması
96-İsteğe
bağlı sigortalılık sürelerinin değerlendirilmesi
SEKİZİNCİ KISIM
Sigorta Primleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigorta Primine Esas Kazançlar
100-Prim
ödeme gün sayısı ve günlük kazanç
101-Kısmi
süreli çalışmalarda prim ödeme gün sayısı
İKİNCİ BÖLÜM
Aylık Prim ve Hizmet Belgesi
102-Aylık
prim ve hizmet belgesinin düzenlenmesi, verilmesi ve saklanması
103-Aylık
prim ve hizmet belgesinin sonradan verilmesi
106-Ücret
tediye bordrosunun ayrı ayrı düzenlenmesi ve belgenin işyeri kayıtları ile
mutabakatı
107-İşyeri
kayıtlarının ibrazı
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Primlerin Ödenmesi
108-Sigorta
primlerinin ödenme süresi ve erken ödeme
109-Afet
durumunda belgelerin verilme süresi ve primlerin ertelenmesi
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kuruma Yeterli İşçiliğin Bildirilmiş Olup Olmadığına İlişkin Araştırma
ve Re’sen Yapılacak
İşlemler
110-İhale
konulu işlerde araştırma ve re’sen yapılacak işlemler
111-Özel
nitelikteki inşaatlarda araştırma ve re’sen yapılacak işlemler
112-Araştırma ve re’sen yapılacak işlemlerde ortak hükümler
DOKUZUNCU KISIM
Kontrol, Denetim, Soruşturma ve Sigortasız Çalışmanın Önlenmesi
BİRİNCİ BÖLÜM
Kontrol, Denetim, Soruşturma
114-Kurumun
denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları
115-Kamu
idarelerinin denetim elemanları tarafından yapılacak tespitler
116-Kamu
idarelerinin denetim elemanları tarafından yapılan tespitlere ilişkin
yürütülecek işlemler
İKİNCİ BÖLÜM
Sosyal Güvenlik Bilincinin Yaygınlaştırılması
ONUNCU KISIM
Çeşitli, Yürürlükten Kaldırılan, Geçici ve Son Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler
118-Zamanaşımının mahiyeti ve süresi
119-Sosyal
güvenlik sözleşmesi hükümlerine göre Kurum alacaklarının tahsili ve bilgi
istenilmesi
120-Bilgi ve
belge istenilmesi
121-Tebliğ
çıkarma yetkisi ve bildirimler
122-4046
sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin esaslar
123-İtibari
hizmet süreleri ve itibari hizmet süresi primi
124-Başvuru
veya bildirimin şekline göre itibar edilen tarih 125-Yürürlükten kaldırılan yönetmelik ve uygulanmasına devam edilecek hükümler
İKİNCİ BÖLÜM
Geçici ve Son
Hükümler
G1-Sigorta ve
emekli sicil ile tahsis numaraları ve dosyalar
G2-Eski
işyerlerinin tescil işlemleri
G4-Eski gelir
ve aylıklarda durum değişiklikleri ve alt sınır aylığı
G5-506 sayılı
Kanuna ilişkin geçiş hükümleri
G6-1479
sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri
G7-2829
sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri
G8-2926
sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri
G9-5434
sayılı Kanuna göre bağlanmış aylıklar ile diğer ödemeler
G10-Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanuna tabi olanlarla ilgili
işlemler
G12-5434
sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunanlar hakkında uygulanacak işlemler
G14-5434
sayılı Kanuna tabi özürlülere ilişkin hükümler
G15-Bazı
kamu personelinin borçlanma işlemleri
G17-Kanunun
yürürlük tarihinden sonra tazminat ödenecek belediye başkanları
G18-Sosyal
güvenlik destek primine tabi çalışma
G19-Geçici
iş göremezlik ödenekleri
G20-Kanunun
yürürlük tarihinden önceki sürelerin borçlanılması
G21-506
sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıklarca kuruma yapılacak
bildirimler
G22-Kurumca
istenilen bazı belgelerin kâğıt ortamında alınmasına devam edilmesi G23-Hakedilen ücretler ile prim, ikramiye ve bu nitelikteki ödemelerin ayrı ayrı gösterilmesi G24-Çakışan sigortalılık statülerinin değerlendirilmesi G25-Vergiden muaf kadın isteğe bağlı sigortalılar
G26-Tarımsal faaliyette bulunanların yaş haddi
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı;
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun sosyal sigorta hükümleri ile getirilen hak ve yükümlülükleri ve sosyal
sigorta işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik,
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununa tabi işyeri, işverenler, sigortalı, hak sahipleri ile diğer ilgili kişi
ve kuruluşlar açısından, sosyal sigorta işlemlerinin uygulanmasına ilişkin usul
ve esasları kapsar.
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 107 nci maddesi
hükmüne dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Alt işveren: Bir
işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya
bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği
sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiyi,
b) Araştırma: Kamu
idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile
19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar tarafından ihale
mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı
bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı
hususunda Kurumca yapılan değerlendirmeyi,
c) Bakanlık: Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
ç) Durum tespiti:
Sigortalılık niteliğini, tescil işlemlerini, sigorta olaylarını, asgari
işçiliğin tespiti amacıyla yapılan denetim ve kontrolleri,
d) e-sigorta: İşveren, alt
işveren, sigortalı, genel sağlık sigortalısı, hak sahibi ve diğer ilgili kişi ve
kuruluşlarca bu Yönetmelikte belirtilen belgelerde yer alan bilgileri internet,
elektronik ve benzeri ortamda Kurumun veri tabanına aktarılmasını ve bu şekilde
aktarılan bilgiler ve talepler ile Kurumca yürütülen sosyal sigorta işlemleri
sonuçlarından uygun görülenlerin işveren, sigortalı, hak sahibi ve diğer ilgili
kişi ve kuruluşlara verilmesini sağlayan elektronik portalı,
e) Geçici iş ilişkisi
kurulan işveren: 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 7 nci maddesinde
yer alan sigortalıyı devralan işverenleri,
f) Genel Müdürlük: Sosyal
Sigortalar Genel Müdürlüğünü,
g) Genel sağlık sigortası
primi: Kanunda genel sağlık sigortalısı için alınması öngörülen prim tutarını,
ğ) İşyeri sahibi: Kanuna
göre sigortalı olanların işlerini yaptıkları işyerlerinin sahibi veya
kullanıcısı olan gerçek ya da tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve
kuruluşları,
h) İşyeri sicil numarası:
İşyerinin Kanun kapsamına alınması üzerine Kurumca verilen numarayı,
ı) Kanun: 31/5/2006
tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu,
i) Kurum: Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığını,
j) Muafiyet;
1) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine tabi
olanların aylık faaliyet gelirinden bu faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten
sonra kalan tutarın prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olma
halini,
2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi
olanların yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar
düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının prime esas günlük kazanç alt
sınırının otuz katından az olma halini,
k) Prime esas kazanç:
Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenecek tutarı,
l) Sigorta primi:
Sigortalılar için 5510, 5434 ve 2925 sayılı Kanunlarda belirtilen prime esas
kazançlar ve oranlar üzerinden alınacak tutarı,
m) Ünite: Merkezde daire
başkanlığını, taşrada sosyal güvenlik il müdürlükleri ile sosyal güvenlik
merkezlerini,
ifade eder.
(2) Birinci fıkrada yer
almayan ancak Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan diğer tanımlar bu Yönetmelik
için de yapılmış sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Sosyal Sigorta
Kayıt ve İşlemlerinin Genel Esasları
Bilgi ve belgelerin Kuruma verilme usulü ile zorunluluk
hali
MADDE 5 –
(1) Kurum, Kanun veya bu
Yönetmelik gereği verilecek her türlü belge veya bilginin e-sigorta ortamında
gönderilmesi hususunda gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuk tüzel
kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları zorunlu tutmaya
veya zorunluluk esasını kaldırmaya yetkilidir. Kanun veya bu Yönetmelikte
belirtilen bilgi ve belgelerin e-sigorta ile gönderilme zorunluluğu
getirilmesine rağmen, bu bilgi ve belgelerin yasal süresi içinde veya yasal
süresi dışında kâğıt ortamında Kuruma verilmesi, bu belgelerin işleme
konulmasına engel teşkil etmez.
(2) Belge veya bilgileri
e-sigorta ortamında göndermekle zorunlu tutulan kurum ve kuruluşlar ile gerçek
ve tüzel kişiler, Kurumun bilgi işlem sistemlerinin aşağıdaki fıkrada belirtilen
nedenlerle hizmet dışı kalması sonucu belge ve bilgiyi, öngörülen sürenin son
gününde Kuruma gönderememesi ve muhteviyatı primleri de yasal süresi içinde
ödeyememesi hâlinde, sorunların ortadan kalktığı tarihi takip eden beşinci
işgününün sonuna kadar belge veya bilgiyi gönderir ve muhteviyatı primleri de
aynı sürede Kuruma öder ise bu yükümlülükleri Kanunda öngörülen sürede yerine
getirmiş kabul edilir.
(3) Hizmet Sunumu Genel
Müdürlüğü yetkililerince imzalanacak bir tutanak ile tevsik edilmesi kaydıyla;
a) Kurum bilgisayar
sisteminde, e-sigorta uygulamasının çalışmasını engelleyecek şekilde;
1) Donanım ve yazılımdan
kaynaklanan arızalar,
2) Elektrik ve iletişim
alt yapısında meydana gelen arızalar,
3) Yangın, yıldırım,
infilak ve benzeri olaylar sonucu meydana gelen ve işlem yapmayı engelleyici
durumlar,
4) Sel veya su baskını,
fırtına, yer kayması, deprem gibi tabi afetler ile grev, lokavt, sabotaj, terör
saldırıları,
b) Kurumun hizmet satın
aldığı internet servis sağlayıcılarında meydana gelen arızalar,
c) (a) ve (b) bentleri
dışında Kurumca belirlenecek benzeri durumlar,
bu Yönetmelikte belirtilen
belgelerin Kanunda öngörülen sürenin son gününde Kurumca alınmasını engelleyici
sebep olarak kabul edilir.
Merkezi veri tabanının oluşturulması
MADDE 6 –
(1) Sosyal sigorta
işlemlerine ilişkin kayıtların elektronik ortamda tutulması esastır. Bu amaçla,
Kurumca;
a) Sigortalı tescil,
b) Sigortalı hizmet,
c) Gelir veya aylık ödeme,
ç) İşyeri tescil,
d) Prim tahakkuk ve
tahsilat,
e) Geçici iş göremezlik
ödenekleri,
f) Genel sağlık sigortası
tescil,
kayıtlarının elektronik
ortamda tutulduğu merkezi bir veri tabanı oluşturulur.
(2) Sosyal sigorta
kayıtlarının tutulmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, birinci fıkrada
belirtilen ana kayıtların alt veya yedek kayıtlarını oluşturmaya, mevzuat ve
iletişim teknolojisindeki gelişmelere bağlı olarak değiştirmeye ve kâğıt
ortamında tutulan kayıtların elektronik ortamda veya elektronik ortamda tutulan
kayıtların kâğıt ortamında tutulmasına karar vermeye Kurum yetkilidir.
Sosyal sigorta kayıtlarının tutulması ve düzeltilmesine
ilişkin esaslar
MADDE 7 –
(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinde belirtilen sosyal sigorta kayıtlarının, bu Yönetmelikte belirtilen ve
usulüne göre düzenlenmiş belgelere dayandırılması zorunludur.
(2) Usulüne göre
düzenlenmiş belgeye dayandırılarak oluşturulan sosyal sigorta kayıtları;
a) Dayanak belgesinde
bulunduğu hâlde kayıtlara hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç
yazılmayan bilgilerin veya mükerrer kayıtların bulunduğunun Kurumca tespitine,
b) Kamu idareleri denetim
elemanları ile Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından yapılan
inceleme ve soruşturma raporlarına,
c) Mahkeme kararlarına,
ç) Kamu idareleri ile
döner sermayeli kuruluşlar, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, kanunla
kurulan kurum ve kuruluşlardan temin edilen bilgi ve belgelere istinaden Kurumca
yapılacak incelemeye,
göre düzeltilir, silinir
veya yeni kayıt eklenir.
MADDE 8 –
(1) Kurum, sosyal sigorta
kayıtlarında tutulan bilgileri işveren, sigortalı, hak sahibi ve diğer ilgili
kişi ve kuruluşların kullanımına açabilir.
(2) Kurum, internet ve her
türlü elektronik ortam ile benzeri elektronik iletişim araçları üzerinden bilgi
alışverişinin yapılmasına ilişkin koşulları belirlemek, Kurum ve işveren ile
diğer ilgili kişi ve kuruluşlar arasındaki ilişkiler ile tarafların birbirlerine
karşı olan hak ve yükümlülüklerini düzenlemek için protokol veya sözleşmeler
yapabilir.
(3) Sosyal sigorta
kayıtlarından alınan bilgilerin iş ve işlemlerde kullanılmasının hukuki
sonuçları, bilgiyi alan işveren ve diğer ilgili kişi ve kuruluşların
sorumluluğundadır.
İKİNCİ KISIM
Sigortalıların
Tescili ve Hizmet Kayıtları
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigortalılara
İlişkin Hükümler
MADDE 9 –
(1) Hizmet akdi ile bir
veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılırlar.
(2) Aşağıda belirtilenler
de Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrası (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılırlar.
a) İşçi sendikaları ve
konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıklarına ve yönetim kurullarına
seçilenler.
b) Bir veya birden fazla
işveren tarafından çalıştırılan ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından
belirlenen Ek-1’de yer alan tabloda sayılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses
ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer
uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve
yazarlar.
c) Mütekabiliyet esasına
dayalı olarak sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerin uyruğunda olanlar
hariç, yabancı uyruklu, uyruksuz, göçmenler ve sığınmacı kişiler ile
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigortalılarından,
sözleşmede belirlenen istisna hâlleri dışında çalışmalarını hizmet akdine tabi
sürdürenler.
ç) Büyükelçilik,
konsolosluk mensuplarının özel hizmetlerinde çalıştırılanlardan gönderen
devlette veya üçüncü bir devlette sigortalılıklarını belgeleyemeyenler ile
Türkiye’de ikamet etmekte iken buralarda çalıştırılan Türk vatandaşları.
d) 2/7/1941 tarihli ve
4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre, çiftçi malları
koruma başkanlıkları veya meclisleri tarafından çalıştırılan koruma bekçileri.
e) 24/4/1930 tarihli ve
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununda belirtilen umumi kadınlar. f) Millî Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi kapsamında çalıştırılanlar. g) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) Kanunun 4 üncü maddesi ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar. ğ) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerlerinde kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olacak şekilde çalışanlar. h) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olacak şekilde çalışanlar.
(3) Haklarında bazı
sigorta kolları uygulanacak sigortalılar ve sigorta kolları; a) Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı ile analık hükümleri,
b) 5/6/1986 tarihli ve 3308
sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde
meslekî eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile
hastalık sigortası, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri
sırasında (Mülga ibare:
RG-16/6/2011-27966)(6) ("zorunlu")
staja tabi tutulan öğrenciler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı
maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas
kazanç tutarı, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen günlük prime esas kazanç
alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise iş kazası ve meslek
hastalığı sigortası (Ek
ibare:RG-16/6/2011-27966)(6) , bunlardan bakmakla yükümlü
olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası
hükümleri,
c) Vazife malûllerinden;
1) Harp malûlleri ile
12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife
malûllüğü aylığı bağlanmış malûllerden, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar
hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır, ancak uzun
vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri hâlinde bu isteklerini Kuruma
bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli
sigorta kolları uygulanır.
2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bir göreve başlayan tüm
vazife malûlleri hakkında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanır. 3) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladıkları hâlde, aylıkları kesilmeyen harp ve vazife malûllerinden genel sağlık sigortası primi alınmaz. ç) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler hakkında Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı (Ek ibare:RG-16/6/2011-27966)(4) , bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri,
d) Ülkemiz ile
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen
işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk
işçileri hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası
hükümleri, bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri
hâlinde ise Kanunun 50 nci maddesinin ikinci fıkrasının Türkiye’de yasal olarak
ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın
haklarında genel sağlık sigortası primi hariç isteğe bağlı sigorta hükümleri,
uygulanır.
(4) Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrasının (b) bendine göre, köy veya mahalle muhtarı seçilenler ile
hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
a) Ticari kazanç veya
serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi
mükellefi olanlar,
b) Gelir vergisinden muaf
olup esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
c) Kollektif şirketlerin
ortakları,
ç) Limited şirketlerin
ortakları,
d) Sermayesi paylara
bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları,
e) Adi komandit
şirketlerin komandite ve komanditer ortakları,
f) Donatma iştirakleri
ortakları,
g) Anonim şirketlerin
yönetim kurulu üyesi olan ortakları,
ğ) Tarımsal faaliyette
bulunanlar,
sigortalı sayılırlar.
(5) Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrasının (b) bendi hükümleri 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At
Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler hakkında da uygulanır.
(6) Kamu idarelerinde;
a) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve
pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp, ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına
girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
b) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan,
sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi
sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi
uyarınca açıktan vekil atananlar,
Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.
(7) Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrasının (c) bendi hükümleri;
a) Kuruluş ve personel
kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu
idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili
kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet
akdi ile çalışmayanlar,
b) Başbakan, bakanlar,
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il encümeninin
seçimle gelen üyeleri,
c) Bu kapsamda sigortalı
iken aynı kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonlar ile
sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız
izne ayrılanlar,
ç) Harp okulları ile
fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi
hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek
okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan
adaylar,
d) Polis Akademisi ile
fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi
hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden
öğrenciler,
hakkında da uygulanır.
(8) Bu maddenin yedinci
fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen okulları tamamlamadan ayrılanlar
ile tamamlamalarına rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların, bu okullarda
geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından sayılmaz.
(9) Kanunun kısa vadeli
sigorta kollarına ilişkin hükümleri, Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının
(c) bendi kapsamında olanlara uygulanmaz.
MADDE 10 –
(1) Kanunun kısa ve uzun
vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında;
a) İşverenin işyerinde
ücretsiz çalışan eşi,
b) Aynı konutta birlikte
yaşayan ve üçüncü derece dâhil bu dereceye kadar hısımlar arasında ve aralarına
dışardan başka kimse katılmaksızın, yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde
çalışanlar,
c) Ücretle ve sürekli
olarak çalışanlar hariç ev hizmetlerinde çalışanlar,
ç)
(Değişik
ibare:RG-16/6/2011-27966)(4)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında
sigortalılıkları devam edenler hariç olmak üzere, muvazzaf askerlik hizmetlerini
er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri, d) Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye'ye bir iş için (Ek ibare:RG-2/3/2011-27862) en fazla üç ay süreyle gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye'de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tabi olanlar,
e) Resmî meslek ve sanat
okulları ile yetkili resmî makamların izniyle kurulan meslek veya sanat
okullarında ve yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan,
tatbikî mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler,
f) Sağlık hizmet
sunucuları tarafından işe alıştırılmakta olan veya rehabilite edilen, hasta veya
malûller,
g) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereği sigortalı sayılması
gerekenlerden 18 yaşını doldurmamış olanlar,
ğ)
(Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966)(6)
Kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi
kapsamında sayılanlar hariç
olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
işlerde çalışanlar,
h) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi
olanların ziraat odalarından, bunların bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe
müdürlüklerinden alacakları Ek-2 ve Ek-2/A’da ki muafiyet belgesi ile
belgeleyenler (Ek ibare:RG-16/6/2011-27966)(4)
ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar,
ı) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine tabi
olanların Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği’nden, bunların bulunmadığı
yerlerde meslek odalarından alacakları Ek-2 ve Ek-2/A’da ki muafiyet belgesi ile
belgeleyenler,
i) Kamu idarelerinin dış
temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli
ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu
sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı
olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam
edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri
çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu
kıldığı hâllerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta
kapsamında sigortalı yapılanlar,
sigortalı sayılmazlar.
(2) Birinci fıkranın (g)
bendinin uygulanmasıyla ilgili olarak, bir meslek veya sanat okulunu
bitirenlerden, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine
göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle, öğrenimleriyle ilgili görevlerde
çalışanlar hakkında 18 yaşın bitirilmiş olması şartı aranmaz.
Sigortalılığın başlangıcı ve bildirim yükümlülüğü
MADDE 11 –
(1)
Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya, mesleki eğitime veya
(Mülga ibare:RG-16/6/2011-27966)(6)
(…) staja başladıkları tarihten itibaren sigortalı hak ve yükümlülükleri
başlar.
(2) İşverenler, Kanunun 4
üncü maddesi birinci fıkrasının;
a) (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılanları, çalışmaya başladıkları tarihten önce,
b) (c) bendi kapsamında
sigortalı sayılanlar, göreve başladıkları veya okullarında öğretime başladıkları
tarihten, kendi hesabına okumakta iken Türk Silahlı Kuvvetleri veya Emniyet
Genel Müdürlüğü hesabına okumaya başlayanlar ise bu tarihten itibaren sigortalı
sayılırlar ve bu tarihten itibaren on beş gün içinde,
Kuruma e-sigorta yoluyla
bildirmekle yükümlüdür.
(3) İşverenlerce Kanunun 4
üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan;
a) İnşaat, balıkçılık ve
tarım işyerlerinde hizmet akdiyle işe başlatılacak sigortalılar için, en geç
çalışmaya başlatıldığı gün,
b) Yabancı ülkelere sefer
yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında işe alınan sigortalıların çalışmaya
başladıkları tarihten itibaren bir aylık süre içerisinde, Kuruma ilk defa işyeri
bildirgesi veren işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihten
itibaren bir ay içinde işe alınacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin en
geç işyerinin tescil tarihinden itibaren bir ay içinde verilmesi halinde,
c) Kamu idarelerince
istihdam edilen 8/9/1999 tarih ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre
işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince yurt
dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren bir ay içinde,
ç) İlk işyerindeki
çalışmasına ait sigortalı işe giriş bildirgesi Kuruma verilerek, tescil işlemi
yapılmış olan sigortalının, naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin
aynı ya da başka ünitede tescil edilmiş diğer işyerinde çalışmaya başlaması veya
işyerinin aynı il içinde başka bir ünitenin görev bölgesine nakledilmesi hâlinde
yeni işyeri numarası üzerinden yapılan sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal
süresi dışında,
d) Kanunda belirtilen
sürede Kuruma bildirilme imkânı olmamakla birlikte;
1) Maliye Bakanlığı
vizesine bağlı olarak kamu idarelerinde çalışacak sigortalılar için vize
işleminin gerçekleştirildiğine ilişkin yazının, ilgili kamu idaresine intikal
ettiği günü izleyen ikinci iş günü sonuna kadar,
2) 24/11/1994 tarihli ve
4046 sayılı Özelleştirme Kanunu uyarınca özelleştirilen işyerlerinden diğer kamu
kurum ve kuruluşlarına naklen atanan sözleşmeli veya kapsam dışı personelin
nakledildikleri kamu idarelerinde işe başladıkları tarihi takip eden ikinci iş
günü sonuna kadar,
Kuruma yapılan bildirimler
de süresinde yapılmış sayılır.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan;
a)
(Değişik:RG-16/6/2011-27966)(4)
Ticari kazanç veya serbest
meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi
olanların sigortalılıkları, bu mükellefiyetlerinin başlangıç tarihi itibarıyla
başlar ve vergi mükellefiyeti işleminin tesis tarihinden itibaren iki ayı
geçmemek üzere vergi mükellefinin işe başlama işlemlerinin tekemmül ettirildiği
tarihten itibaren vergi dairelerince,
b) Gelir vergisinden muaf
olanların sigortalılıkları, esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerine tescil tarihi
itibarıyla başlar ve bu tarih esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerince,
c) Şirket ortaklarından;
1) Kollektif şirket, adi
komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile donatma iştiraki
ortaklarının sigortalılıkları, vergi mükellefiyetlerinin başladığı tarihte
başlar ve bu tarih vergi dairelerince,
2) Anonim şirketlerin
yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları, yönetim kurulu
üyeliğine seçildikleri tarihte başlar ve bu tarih şirket yetkililerince,
3) Limited şirket ve
sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının
sigortalılıkları, şirketin ticaret siciline tescil edildiği tarihte başlar ve bu
tarih ticaret sicil memurluklarınca,
4) Limited şirket ve
sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarından hisse
devri alan yeni ortaklarının sigortalılıkları, ortaklar kurulunca devrin
yapılmasına karar verildiği tarihte başlar ve bu tarih ortaklar kurulu
kararının, hisse devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin, devrin
yapıldığının işlendiği pay defterinin birer sureti veya devir ticaret sicil
memurluğunca tescil edilmiş ise ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği
nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla şirket yetkililerince,
ç)
(Değişik:RG-16/6/2011-27966)(4)
Köy ve mahalle muhtarlarının
sigortalılıkları, muhtar seçildikleri tarih itibarıyla başlar ve muhtar
seçildiklerine ilişkin mazbatalarını ilgili seçim kurulundan aldıkları tarihten
itibaren il veya ilçe mülki amirliklerince,
onbeş gün içinde,
d) Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrası (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan tarımda kendi adına
ve hesabına bağımsız çalışanların sigortalılıkları, bağlı oldukları ziraat
odalarınca veya kendilerince bir yıl içinde bildirilmesi hâlinde odaya
kaydedildikleri tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi hâlinde ise bildirimin
Kuruma yapıldığı tarihten başlar ve bu tarih meslek kuruluşuna kayıtlarının
yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde ziraat odalarınca veya ziraat
odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe müdürlüklerince,
e) 6132 sayılı Kanuna tabi
jokey ve antrenörlerin sigortalılıkları lisans belgesine istinaden fiilen
çalışmaya başladıkları tarihte başlar ve bu tarih, kaydın yapıldığı tarihten
itibaren bir ay içinde Türkiye Jokey Kulübünce,
Kuruma e-sigorta yoluyla
bildirilmek zorundadır.
f) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dört numaralı alt bendi kapsamındaki
sigortalılardan Kanunun 6 ncı maddesinin (ı) bendi kapsamına girmeleri nedeniyle
sigortalılıkları sona erenlerden muafiyet şartlarının ortadan kalktığını, ziraat
odalarından, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe
müdürlüklerinden alacakları belge ile birlikte bir yıl içinde Kuruma
bildirenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten bu süreyi
geçirenlerin sigortalılıkları ise bildirimin Kurum kayıtlarına intikal ettiği
tarihten başlar. Bu tarih sigortalılarca ve ilgili kuruluşlarca Kuruma
bildirilir.
g) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılardan gelir
vergisinden muaf olup, Kanunun 6 ncı maddesinin (k) bendi kapsamına girmeleri
nedeniyle sigortalılıkları sona erenlerden muafiyet şartlarının ortadan
kalktığını esnaf ve sanatkârlar odaları birliğinden alacakları belge ile
birlikte 15 gün içinde Kuruma bildirenlerin sigortalılıkları, belgenin
düzenlendiği tarihten, 15 günlük süreyi geçirenlerin ise, bildirimin Kurum
kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren başlar. Bu tarih sigortalılarca ve
ilgili kuruluşlarca Kuruma bildirilir.
(5) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılarla ilgili
bildirim yükümlülüğü bulunan kurum ve kuruluşlar, bildirimlerini merkez
birimlerince yapmaları durumunda, bildirim zorunluluğu yerine getirilmiş
sayılır. Kurum bildirimden itibaren bir ay içinde tescili yapılan kişilere,
sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını ve yaptığı işin iş kolu kodunu
bildirir.
(6)
Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte 5/6/1986 tarihli ve
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve
işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler ile meslek liselerinde okumakta
iken veya yüksek öğrenimleri sırasında
(Mülga ibare:RG-16/6/2011-27966)(6) (…) staja tabi tutulan
öğrencilerin bildirimleri, Millî Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim
gördükleri okullar, yüksek öğrenim sırasında zorunlu staja tabi tutulan
öğrenciler için ise öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumlarınca yapılır.
Sigortalıların kendilerini bildirmesi
MADDE 12 –
(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki
sigortalılar, çalışmaya başladıklarını, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren
en geç bir ay içinde, örneği Ek-3’te bulunan sigortalı bildirim belgesi ile
doğrudan veya internet ya da benzeri ortamda Kuruma bildirirler. Kurumca,
sigortalının ilgili işveren tarafından bildirilmediğinin ya da bildirildiği
hâlde sigortalı bildirimi arasında farklılık bulunduğunun tespiti hâlinde,
durum, taahhütlü bir yazıyla sigortalıya, gerekirse işverene bildirilir. Yapılan
bildirimlerin sonucunda farklılık giderilemezse, kontrol ve denetim sonucuna
göre işlem yapılır. Sigortalının kendini bildirmemesi, sigortalı aleyhine delil
teşkil etmez.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde belirtilen
tarımsal faaliyette bulunanlar faaliyetlerine başladıkları tarihten itibaren bir
ay içinde sigortalılıklarını sigortalı bildirim belgesi ile doğrudan veya
internet ya da benzeri ortamda Kuruma bildirirler. Bu kapsamdaki kişilere
ilişkin yapılan bildirimlerde farklılık olması hâlinde yapılacak yazışmalar
sonucunda farklılık giderilemezse, kontrol ve denetim sonucuna göre işlem
yapılır.
Sigortalıların kamu idareleri ile bankalarca bildirilmesi
MADDE 13 –
(1) Kamu idareleri ile 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, Kurumca
sağlanacak elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Kurumca belirlenecek
işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup
olmadığını kontrol etmek ve sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri, Kuruma
bildirmekle yükümlüdürler.
(2) Bu maddenin
uygulamasına ilişkin usul ve esaslar tebliğ ile düzenlenir.
Sigortalılığın sona ermesi ve bildirim yükümlülüğü
MADDE 14 –
(1) Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
olanların sigortalılıkları hizmet akdinin sona erdiği tarihte sona erer ve bu
tarih işverenleri tarafından,
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan,
a)
(Değişik:RG-16/6/2011-27966)(4)
Ticari kazanç veya serbest
meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi
olanların sigortalılıkları, bu mükellefiyetlerinin sona erdiği tarih itibarıyla
sona erer ve vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis tarihinden itibaren iki
ayı geçmemek üzere vergi mükellefinin işi bırakma işlemlerinin tekemmül
ettirildiği tarihten itibaren vergi dairelerince ve sigortalılarca,
b) Gelir vergisinden muaf
olanların sigortalılıkları esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerindeki
kayıtlarının silindiği tarihte sona erer ve bu tarih esnaf ve sanatkâr sicil
müdürlüklerince ve sigortalılarca,
c) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine tabi
olanlardan esnaf ve sanatkârlar odaları birliklerinden alacakları (Ek-2)
muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirenlerin
sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin
sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten
itibaren, Kurumca ticaret sicil müdürlüklerinden alınan kayıtlardan resen
tescili yapılanların Kurumca sigortalılık tescillerinin tebliğ edildiği tarihten
itibaren 10 gün içerisinde esnaf ve sanatkârlar odaları birliklerinden
alacakları ve resen tescil tarihinden geriye doğru en fazla 1 yıla ilişkin olmak
üzere (Ek-2/A) muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve belgenin düzenlenme
tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri halinde muafiyetin
başlangıç tarihi itibariyle sona erer, bu tarih sigortalılarca,
ç) Şirket ortaklarından;
1) Kollektif şirket, adi
komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ile donatma iştiraki
ortaklarının sigortalılıkları vergi mükellefiyetlerinin bittiği tarihte sona
erer ve bu tarih vergi dairelerince ve sigortalılarca,
2) Anonim şirketlerin
yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları bu görevlerinin bittiği
tarihte sona erer ve bu tarih şirket yetkililerince ve sigortalılarca,
3) Limited şirket,
sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının
sigortalılıkları hisse devrine ilişkin alınan ortaklar kurulu kararı ile
hissenin devrine ilişkin tanzim edilen noter devir sözleşmesinin ve devrin pay
defterine işlendiği sayfanın birer suretlerinin birlikte ibraz edilmesi veya
hisse devri ticaret sicil memurluğuna tescil edilmiş ise ticaret sicil
gazetesinde ilan edildiği nüshasının ibraz edilmesi kaydıyla ortaklar kurulu
karar tarihi itibarıyla sona erer ve bu tarih, sigortalılar ve şirket
yetkililerince,
d) İflasın açılmasına
mahkemece karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının
talebi hâlinde mahkemenin karar tarihinde, sigortalının talebinin olmaması
hâlinde ise mahkemece iflasın kapatılmasına karar verildiği tarihte sona erer ve
bu tarih sigortalılar ve şirket yetkililerince,
e) Tasfiyenin açılmasına
mahkemece karar verilen şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının
talebi hâlinde mahkemenin karar tarihinde sona erer, bu tarih sigortalılarca,
sigortalının talebinin olmaması hâlinde tasfiye kurulu kararının ticaret sicil
memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer ve bu tarih ticaret sicil
memurluğunca ve sigortalılarca,
f) Tasfiyesine şirketin
ortaklar kurulu tarafından karar verilen şirketlerin ortaklarının
sigortalılıkları sigortalının talebi hâlinde tasfiyenin başlanmasına karar
verildiği tarihte sona erer, bu tarih sigortalılarca, sigortalının talebinin
olmaması hâlinde ise tasfiyenin sonuçlandığına ilişkin tasfiye kurulu kararının
ticaret sicil memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer ve bu tarihler
sigortalılarca ve ticaret sicil memurluklarınca,
g) Münfesih duruma düşen
şirketlerin ortaklarının sigortalılıkları sigortalının talebi hâlinde şirketin
münfesih duruma düştüğü tarih itibarıyla sona erer, bu tarih sigortalılarca,
sigortalının talebinin olmaması hâlinde münfesih duruma düşen şirketin
tasfiyesinin sonuçlandığına dair tasfiye kurulu kararının ticaret sicil
memurluğunca tescil edildiği tarihte sona erer ve bu tarihler sigortalılarca ve
ticaret sicil memurluklarınca,
ğ)
Mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar
kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya münfesih duruma düşmesine karar
verilen şirketlerin ortaklarından hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların
sigortalılıkları, çalışmaya başladıkları
(Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966)(4) tarihten bir gün
öncesinden itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,
h)
Gelir vergisinden muaf olarak sigortalılıkları devam
ederken hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları, çalışmaya
başladıkları (Değişik
ibare:RG-16/6/2011-27966)(4) tarihten bir gün öncesinden
itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,
ı) Köy ve mahalle
muhtarlarının sigortalılıkları muhtarlık görevinin bittiği tarihte sona erer ve
bu tarih il ve ilçe mülki amirliklerince ve sigortalılarca,
i)
Köy ve mahalle muhtarlarından Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrası (b) bendi kapsamında gelir vergisi mükellefi olanlar hariç, aynı
zamanda hizmet akdi ile çalışmaya başlayanların sigortalılıkları, çalışmaya
başladıkları (Değişik
ibare:RG-16/6/2011-27966)(4) tarihten bir gün öncesinden
itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,
j) Tarımda kendi adına ve
hesabına bağımsız çalışanların sigortalılıkları tarımsal faaliyetin bittiği
tarihte sona erer ve bu tarih ziraat odalarınca, ziraat odası bulunmayan
yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerince ve sigortalılarca,
k)
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin
(4) numaralı alt bendine tabi olanlardan ziraat odalarından, ziraat odalarının
bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüklerinden alacakları (Ek-2)
muafiyet belgesi ile belgeleyerek on gün içinde Kuruma intikal ettirilenlerin
sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin
sigortalılıkları ise belgenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten
itibaren, Kurumca ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde
tarım il/ilçe müdürlüklerinden alınan kayıtlardan resen tescili yapılanların
Kurumca sigortalılık tescillerinin tebliğ edildiği tarihten itibaren 10 gün
içerisinde ziraat odalarından veya ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım
il/ilçe müdürlüklerinden alacakları ve resen tescil tarihinden geriye doğru en
fazla 1 yıla ilişkin olmak üzere (Ek-2/A) muafiyet belgesi ile belgelemeleri ve
belgenin düzenlenme tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Kuruma ibraz etmeleri
halinde muafiyetin başlangıç tarihi itibariyle
(Ek ibare:RG-16/6/2011-27966)(4)
yahut 65 yaşını doldurması nedeniyle talepte bulunduğu tarihten itibaren
sona erer, bu tarih sigortalılarca,
l)
Herhangi bir yabancı ülkede ikamet eden ve o ülke mevzuatı
kapsamında çalışmaya başlayan veya ikamet esasına bağlı olarak o ülke sosyal
güvenlik sistemine dâhil olanların sigortalılıkları, çalışmaya veya ilgili ülke
sosyal güvenlik sistemine dâhil oldukları
(Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966)(4) tarihten bir gün
öncesinden itibaren sona erer ve bu tarih sigortalılarca,
m)
(Değişik:RG-16/6/2011-27966)(4)
6132 sayılı Kanuna tabi jokey
ve antrenörlerin sigortalılıkları, lisansları yenilenmeyenler için lisanslı
oldukları yılın sonunda sona erer ve bu tarih Türkiye Jokey Kulübü ve
sigortalılarca,
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların
sigortalılıkları; ölüm hâlinde veya aylık bağlanmasını gerektiren hâllerde,
görev aylıklarının kesildiği tarihi, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 40
ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması
hâlinde ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden aybaşından,
diğer hâllerde ise görevden ayrıldıkları tarihten itibaren sona erer ve bu
tarih, sigortalı işe giriş bildirgesini düzenlemekle yükümlü olan idare
tarafından,
(4) Kanunun 5 inci maddesi
gereği bazı sigorta kollarına tabi tutulanlardan:
a) Ceza infaz kurumları
ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde
çalıştırılan hükümlü ve tutukluların sigortalılığı çalışmalarının sona erdiği
veya işlerine son verildikleri tarihten itibaren sona erer ve bu tarih, Ceza
İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumunca,
b)
3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve
işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okuyanlar,
yüksek öğrenimleri sırasında (Mülga
ibare:RG-16/6/2011-27966)(6) (…) staja tabi tutulan öğrencilerin
sigortalılığı eğitim veya öğretimlerinin/staj sürelerinin bittiği tarihten
itibaren sona erer ve bu tarih, eğitim ve öğretim gördükleri kurumlarca,
c) Harp malûlleri ile 3713
veya 2330 sayılı kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanlardan
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalı olanların
sigortalılıkları, sigortalı çalışmalarının sona erdiği tarihten itibaren sona
erer ve bu tarih, işverenlerince,
ç) Harp malûlleri ile 3713
veya 2330 sayılı kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanlardan
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında
çalışanlardan uzun vadeli sigorta kollarına tabi olup bu sigorta kollarından
çıkmak isteyenler hakkında isteklerine dair yazılı taleplerini takip eden ayın
başından itibaren sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri
uygulanmaya devam edilir ve bu tarih, işverenlerince,
on gün içinde Kuruma
bildirilir.
(5) 4447 sayılı Kanun
gereğince işsizlik ödeneği ve ilgili kanunları gereğince kısa çalışma
ödeneğinden yararlandırılan kişiler için genel sağlık sigortası prim bilgileri,
ödenek başlama ve bitiş tarihleri Türkiye İş Kurumu ile Kurum arasında
oluşturulacak veri transferi yoluyla gerçekleştirilir.
(6) Kanunun 6 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (l) bendi kapsamında olanlardan, çalışmakta iken
bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanların,
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini bu yönde
kullananlar için sigortalandıkları tarihten itibaren; Kanunun 8 inci maddesi
birinci fıkrasının (c) bendine göre kamu idarelerinin yurtdışı görevinde
çalışanlar, görevlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren, işverenlerince üç ay
içinde Kuruma bildirilir.
(7) Hastalık ve analık
hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık niteliği;
a) İlgili kanunlar gereği
sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt
ilan etmesi hâlinde, bu hâllerin sona ermesini,
b) Diğer hâllerde ise
birinci fıkrada belirtilen tarihleri,
takip eden onuncu günden
başlanarak yitirilmiş sayılır. Sigortalılığın sona ermesine ilişkin
bildirimlerde bu husus göz önünde bulundurulur. (8) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olanların, meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine engel teşkil etmez. (9) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(4) Sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde öncelikle (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. (10) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(4) Sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yazılı talepte bulunmak ve Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan (b) bendi kapsamındaki sigortalılığından dolayı talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler. Bu fıkra hükümlerine göre ödeme talebinde bulunulduğu halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar (b) bendi statüsünde primlerini ödemeyenlerin ödeme hakkı düşer. Bu şekilde ödenen primler; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilir. (11) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(4) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda, (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dışındaki diğer sigortalılık durumu dikkate alınır.
(12)
(Ek:RG-16/6/2011-27966)(4) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları
işyerlerinden dolayı, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında sigortalı olamayacaklarından bu durumda olanlar hakkında dokuzuncu ve
onuncu fıkralarda yer alan hükümler uygulanmaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Sigortalıların
Tescili
Sigortalı işe giriş bildirgesi
MADDE 15 –
(1) Bu Yönetmeliğin 11
inci maddesinde belirtilen sigortalılık başlangıcı ile ilgili bildirim
yükümlülüğü, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının; (a) ve (b) bentlerine
tabi olanlar için Ek-4, (c) bendine tabi olanlar için ise Ek-4/A’da bulunan
sigortalı işe giriş bildirgelerinin, Kuruma e-sigorta ile verilmesiyle yerine
getirilir. Sigortalı işe giriş bildirgesi dışında, başka biçimlerde yapılan
bildirimler geçerli sayılmaz.
(2) Süresi içinde veya
sonradan elden veya posta yoluyla gönderilen sigortalı işe giriş bildirgeleri
Kurum gelen evrak kaydına alındıktan sonra sigortalıların tescil işlemleri
sonuçlandırılır.
Sigortalı tescili ve sosyal güvenlik sicil numarası
MADDE 16 –
(1) Sigortalılar, Kuruma
verilen ilk veya tekrar sigortalı işe giriş bildirgelerine göre Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numaraları ile bilgisayar ortamında tutulan tescil kütüğüne
kayıt edilir. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, aynı zamanda sigortalıların
sosyal güvenlik sicil numarasını oluşturur. Sigortalıların tescil, hizmet ve her
türlü bilgisayar kayıtları ile diğer sosyal sigorta işlemleri, sosyal güvenlik
sicil numarası altında tutulur.
(2) Yabancı uyruklulara
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilecek kimlik numaraları aynı
zamanda bunlar için sosyal güvenlik sicil numarası olarak kullanılır.
Sigorta sicil dosyaları elektronik arşivi
MADDE 17 –
(1) Sigortalılarla ilgili
Kurum dışından alınan veya Kurumca düzenlenen kâğıt ortamındaki belgelerden
gerekli görülenlerin muhafazası ve bu belgelere erişimi sağlamak üzere
elektronik arşiv oluşturulur. Bunlara Kurumca belirlenen usullerle birer numara
verilir.
MADDE 18 –
(1) Kanun kapsamında
sigortalı olması gerektiği halde;
a) Kurumun denetim ve
kontrolle görevli memurlarınca fiilen yapılan denetimler veya işyeri
kayıtlarından yapılan tespitler ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca
kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler veya
kamu kurum ve kuruluşları ile 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar
tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgiler sonucu,
b) Kanunun 8 inci
maddesinin yedinci fıkrasına göre kamu idareleri ile Kanunun 100 üncü maddesine
göre 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar,
diğer gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan kamu idareleri ile kanunla kurulan
kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller çerçevesinde alınan bilgiler sonucu,
c) Hizmet tespitine
ilişkin kesinleşen yargı kararlarına göre,
Kuruma bildirilmediği
tespit edilenlerin,
(2) 8/5/1985 tarihli ve
3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen
Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun
uyarınca yapılan hizmet borçlanması talebinde bulunanlardan, Türkiye’de Kanuna
veya Kanunla yürürlükten kaldırılan sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri
bulunmayanların,
tescil işlemleri Kurumca
re’sen yapılır.
MADDE 19 –
(1) Kanuna göre sigortalılık niteliği taşımadığı hâlde, gerçeğe aykırı olarak
bildirim yapıldığı tespit edilen tescil kayıtları iptal edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sigortalı Hizmet
Kayıtları
Sigortalı hizmet kayıtlarının oluşturulması
MADDE 20 –
(1) Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası kapsamında
bulunan sigortalı veya hak sahiplerine yapılacak ödemeler ile bağlanacak gelir
ve aylıklardan, genel sağlık sigortası yardımlarından yararlanma şartlarının
oluşup oluşmadığı, bu ödemeler ile gelir ve aylık miktarları, bilgisayar
ortamında her bir sigortalı için oluşturulan hizmet kütüğündeki kayıtlar
kullanılarak belirlenir. Primsiz Ödemeler Genel Müdürlüğünce yapılacak işlemler
için de bu kayıtlar kullanılabilir.
(2) Hizmet kayıtları,
sigortalıların zorunlu sigorta kapsamındaki çalışmalarına, yurt içi ve yurt dışı
hizmet borçlanmalarına, isteğe bağlı sigorta kapsamındaki sürelere ait giriş ve
çıkış tarihlerini, prim ödeme gün sayılarını ve prime esas kazançları ile diğer
bilgileri kapsar.
(3) Sigortalı hizmet
kayıtları, Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi
kapsamındaki sigortalılar için aylık prim ve hizmet belgesinde yer alan
bilgilerin, Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki
sigortalıların sigortalılığa esas kayıtlarının, hizmet borçlanması yapan veya
isteğe bağlı sigortaya devam eden sigortalılar için ise prim tahsilat
bilgilerinin, bilgi işlem ortamına aktarılması suretiyle oluşturulur.
Sigortalı tescil ve hizmet kayıtları arasında mutabakat
sağlanması
MADDE 21 –
(1) Tescil kaydı
bulunmayan bir kimse adına hizmet kaydı oluşturulmaz. Tescil ve hizmet
kayıtlarındaki sigortalının adı, soyadı, sosyal güvenlik sicil numarası gibi
ortak bilgilerde mutabakat sağlanmadan hizmet kayıtlarına bilgi girişi yapılmaz
veya bilgi aktarılmaz.
Kayıtların güncel ve doğru tutulması
MADDE 22 –
(1) Sigortalı hizmet
kayıtlarının doğru, güncel ve eksiksiz oluşturulması esastır. Bu amaçla;
a) Sigortalının adı,
soyadı ve sosyal güvenlik sicil numarası bulunmayan veya bulunduğu hâlde önceki
hizmet kayıtları ile mutabakatı sağlanamayan bilgiler, prime esas kazancın alt
ve üst sınırları dışında kalan miktarlar, işe giriş ve çıkış tarihleri ile
tutarlı olmayan prim ödeme gün sayıları, doğrusu tespit edilmeden veya eksiği
tamamlanmadan hizmet kayıtlarına aktarılmaz.
b) Bir sigortalı adına
ayda 30’u, yılda 360’ı aşan prim ödeme gün sayısı bulunan veya başka bir
sigortalının hizmetini gösteren hizmet kaydı oluşturulmaz.
MADDE 23 –
(1) Kurumla bir yazışma
yapılmadan üretilecek barkodlu çıktı alınarak resmî belge olarak kullanılmak
üzere, sigortalı hizmet kayıtları, Kurumun internet sayfası üzerinden sigortalı,
işveren, kamu idaresi, meslek kuruluşları ile diğer kişi ve kuruluşların
paylaşımına açılabilir.
(2) Hizmet kaydı
paylaşımında yer alacak bilgilerin kapsamını belirlemeye Kurum yetkilidir.
(3) Sigortalı dışında,
birinci fıkrada belirtilen kişi, kurum ve kuruluşların hizmet kayıtlarının resmî
bir belge ile bildirilmesine ilişkin yazılı başvurular, ayrıca Kurumca
cevaplandırılmaz. Ancak, hizmet kayıtları ile ilgili tereddütlü konular
hakkında, yazılı talepte bulunulması hâlinde, yazışma yoluyla gerekli bilgi
verilir.
Hizmet kayıtlarının düzeltilmesi
MADDE 24 –
(1) Kurumca hizmet kayıtları;
a) Kurumun denetim ve
kontrolle görevli memurlarınca veya kamu idarelerinin denetim elemanlarınca
düzenlenen raporlarda gerçeğe aykırı hizmet kazandırıldığının veya hatalı ve
eksik kayıt bulunduğunun tespit edilmesi,
b) Sigortalının prime esas
kazançları, gün sayıları ve prim tahsilatına ilişkin bilgilerin hatalı veya
eksik aktarıldığının tespit edilmesi,
c) Kesinleşen yargı
kararları ile sigortalıya hizmet kazandırılması veya Kurum kayıtlarında var olan
hizmet veya prime esas kazançların yeniden belirlenmesi,
hallerinde düzeltilir,
iptal edilir veya yeni kayıt oluşturulur.
(2) Birinci fıkra
gereğince, hizmet kayıtlarında yapılacak güncelleme, iptal ve yeni kayıt
oluşturma işlemleri, ünite amirinden alınacak olur üzerine, konu ile ilgili
bilgisayara giriş yetkisi verilen ünite personelince yerine getirilir. Bu
şekilde güncellenen bilgisayar kayıtları, her gün alınacak çalışma listeleri ile
karşılaştırılarak mutabakatı sağlandıktan sonra, eski ve yeni kayıtlara ait
hizmet dökümlerinin onaylı birer örneği sigortalıların dosyalarında muhafaza
edilir. Ancak birinci fıkra (b) bendi gereğince hizmet kayıtlarında yapılacak
iptal ve yeni kayıt oluşturma işlemleri, üyeleri Kurumca belirlenecek komisyon
kararına göre yapılır.
Sigortalı işten ayrılış bildirgesi
MADDE 25 –
(1) Sigortalılığın sona ermesine ilişkin bildirimler, Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olanlar için Ek-5, (c) bendine
tabi olanlar için ise Ek-5/A’da bulunan sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle
sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde e-sigorta ile yapılır.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılardan naklen ve hizmet
akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka ünitede tescil edilmiş diğer
bir işyerinde çalışmak üzere işten ayrılanlar için veya işyerinin aynı il içinde
başka bir ünitenin görev bölgesine nakledilmesi halinde eski işyeri numarası
üzerinden yasal süresi dışında verilen sigortalı işten ayrılış bildirgesi de
süresinde verilmiş sayılır.
(3) Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrası (b) bendi kapsamındaki sigortalılardan sigortalı işten ayrılış
bildirgesini kâğıt ortamında verenler için, sigortalılığın sona ermesini takip
eden on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi iki nüsha düzenlenir. Biri
düzenleyen kuruluşta kalır, diğeri ilgili üniteye gönderilir.
(4) Yasal süresi dolmadığı
için henüz Kuruma verilmeyen aylık prim ve hizmet belgesinde yer alacak
sigortalı çalışmalarının Kurumca bilinmesini gerektiren diğer hâllerde de bu
madde gereğince işlem yapılır.
(5) Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrası (c) bendine göre sigortalı sayılanlardan, yer değiştirme
suretiyle bir kurumdan diğer bir kuruma nakledilenler hakkında sigortalı işe
giriş bildirgesi ve sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile gerekli bildirimler
yapılır.
(6) Kanunun 8 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) ve 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (e)
bendinde belirtilenlerin sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirimler üç
aylık süre içinde yapılır.
MADDE 26 –
(1) Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca, işyeri kayıtlarının
incelenmesi sonucunda yapılan tespitlerden çalıştığı belirlendiği hâlde,
hizmetleri Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan sigortalıların
geriye yönelik hizmetleri dikkate alınır.
(2) Kurumun denetim ve
kontrolle görevli memurlarının işyerinde yaptıkları durum tespiti sırasında,
sigortalı, işyerinde çalışan diğer sigortalılar, işyeri mahallinde bulunanlar
veya işveren beyanına dayanılarak yaptıkları ve tespit tarihinden önceki bir
yıllık süreye ilişkin hizmetler de sigortalılıkta dikkate alınır.
(3) Kamu idarelerinin
denetim elemanlarınca yapılan denetimler sonucu belirlenen ve Kuruma bildirilen
sigortalı çalışmalar üzerine, ilgili mevzuat uyarınca gerekli işlemler yapılır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
İşyerlerinin
Tescili
BİRİNCİ BÖLÜM
İşyerinin
Bildirilmesi
MADDE 27 –
(1) İşyerinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi veya (c)
bendi kapsamında sigortalı çalıştıran, sigortalı çalıştırılan bir işyerini devir
alan ya da bu nitelikte işyeri kendisine intikal eden işveren, Kanunun 11 inci
maddesinde belirtilen sürelerde vermekle yükümlü olduğu örneği Ek-6 ve Ek-6/A’da
bulunan işyeri bildirgesini Kuruma e-sigorta ile göndermek zorundadır. Şu kadar
ki, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
çalıştıran işverenlerce düzenlenecek işyeri bildirgelerinin e-sigorta ile
alınması sağlanıncaya kadar, Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen sürelerde
Kuruma elden verilir veya posta yoluyla gönderilir.
(2) Aynı işverenin, birden
fazla işyeri kurması veya devir alması yahut kendisine intikal etmesi hâlinde
her işyeri için ayrı işyeri bildirgesi düzenlenir.
(3) Aynı işverenlere ait
olup, aynı işkolunda bulunan birden fazla kara veya deniz yahut hava ulaştırma
araçlarına tek sicil numarası verilir.
(4) Kanunun 90 ıncı
maddesine göre ihale yoluyla yapılan işlerin konsorsiyum şeklinde üstlenilmesi
hâlinde, konsorsiyumu oluşturan üstlenicilerin her birine müstakilen istihkak
ödenmesi ve bu üstleniciler tarafından idareye ayrı ayrı teminat verilmiş olması
kaydıyla üstlenicilerin her birine, verecekleri işyeri bildirgelerine istinaden
Kurumca ayrı ayrı sicil numarası verilebilir. İhale konusu işin iş ortaklığı
şeklinde üstlenilmesi durumunda ise, işyeri, iş ortaklığı adına ve tek işyeri
sicil numarası verilerek tescil edilir.
(5) Şirketlerin kuruluş
aşamasında sigortalı çalıştırmaya başlayacağı tarihi ve çalıştırılacak sigortalı
sayısını ticaret sicil memurluklarına bildirmesi üzerine, ticaret sicil
memurluklarınca ilgili üniteye gönderilecek bu bildirime istinaden, işyeri
ünitece tescil edilir. Bu durumda şirketlerce ayrıca işyeri bildirgesi
düzenlenmez.
(6) Esas işin ayrıntısı
veya tamamlayıcısı niteliğinde olan ve sigortalıları birbirine karışmayan
işlerin ayrı ve bağımsız olarak yürütüldüğü yerler de bağımsız işyeri sayılır.
(7) Tek ihale ile birden
fazla ünitenin görev alanına giren bir işin yapılması hâlinde, istihkaklarının
bir ödenmesi ve teminatlarının tek olması şartıyla, işe ilk başlanılan yeri
çevresine alan ünitece tek işyeri sicil numarası verilebilir. Aynı anda birden
fazla ünitenin görev alanlarında işe başlanılması halinde, hangi üniteden tek
işyeri sicil numarası alınacağı işverenin talebine göre belirlenir. İşverence,
ilgisi bulunan diğer ünitelere yazılı olarak bilgi verilir.
(8) Aynı işveren
tarafından yaptırılan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel nitelikteki bina
inşaatı işyerlerinde, parsellerinin bitişik ya da yakın olması ve sigortalıların
birbirine karışması şartıyla inşaatların tek sicil numarasında yürütülmesine
ünitece izin verilebilir.
(9) Süresi içinde
verilmeyip sonradan verilecek işyeri bildirgesi, Kurumca aksi
kararlaştırılmadığı sürece kağıt ortamında elden veya posta yoluyla Kuruma
verilir.
MADDE 28 –
(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince sigortalı
çalıştırılan işyerine; Kurumca ‘Mahiyet kodu’, ‘İşkolu kodu’, ‘Ünite kodu’,
‘Sıra numarası’, ‘İl kodu’, ‘İlçe kodu’ ve ‘Kontrol numarası’nı ihtiva eden bir
işyeri sicil numarası verilir ve bu numara işverene tebliğ edilir.
a) Mahiyet kodu; yapılan
işin özel veya kamu sektörüne ait daimi veya geçici olduğunu belirtmeye yönelik
olup tek hane rakamdan ibarettir. ‘1’ rakamı kamu sektörüne ait devamlı
işyerlerini, ‘2’ rakamı özel sektöre ait devamlı işyerlerini, ‘3’ rakamı kamu
sektörüne ait geçici işyerlerini, ‘4’ rakamı özel sektöre ait geçici işyerlerini
ifade eder.
b) İşkolu kodu; yapılan
işin Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesine göre hangi iş koluna girdiğini
belirtmeye yönelik olup dört hane rakamdan ibarettir.
c) Ünite kodu; işyerinin
işlem gördüğü üniteyi belirtmeye yönelik olup iki hane rakamdan ibarettir.
ç) Sıra numarası; her
işyerine ilgili ünite tarafından iller itibarıyla ve sıra takip etmek suretiyle
verilen bir numara olup yedi hane rakamdan ibarettir.
d) İl kodu; işyerinin
hangi ilde olduğunu belirtmeye yönelik olup il trafik kod numarasından
ibarettir.
e) İlçe kodu; işyerinin
hangi ilçede olduğunu belirtmeye yönelik olup iki hane rakamdan ibarettir.
f) Kontrol numarası;
işyeri sicil numarasının doğru kullanılmasını sağlamaya yönelik olup iki hane
rakamdan ibarettir.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştırılan
işyerlerine, Kurumca ‘Ünite kodu’, ‘Saymanlık ve kurum numarası’, ‘İl kodu’,
‘İlçe kodu’ ve ‘Kontrol numarasını’ ihtiva eden işyeri sicil numarası verilir ve
bu numara işverene tebliğ edilir.
a) Saymanlık ve kurum
numarası; oniki haneli olup altı hane saymanlık numarası ve altı hane kurum
numarasından oluşur. Saymanlık numarasının ilk iki hanesi saymanlığı, takip eden
iki hanesi sigortalının çalıştığı işyerinin bulunduğu ili, son iki hanesi ise
ilçe kodunu ifade eder. Kurum numarası ise sigortalıyı çalıştırılan kamu
kurumunu ifade etmek üzere Kurumca verilir.
b) İl kodu, ilçe kodu ve
ünite kodu; bu maddenin birinci fıkrasında açıklanan esaslar çerçevesinde bu
işyerleri için de verilir.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan
kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum
ve kuruluşlara, işyerleri için verilen işyeri sicil numarası yanında ayrıca
işveren numarası da verilebilir. Bu numara, gerçek kişi işverenlerde Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası, yabancı uyruklu gerçek kişi işverenlerde Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilecek numara, tüzel kişi işverenlerde
ise vergi kimlik numarasıdır.
İşyeri bildirgesi ile birlikte verilecek diğer belgeler
MADDE 29 –
(1) İşveren, işyeri
bildirgesi ekinde Kuruma vermesi gereken;
a) Daimi mahiyetteki
işyerlerinde, işyerinin adresini gösterir yerleşim belgesini,
b) Gerçek kişi işverenler
yönünden kendilerinin, tüzel kişi işverenler yönünden ise tüzel kişiliği temsile
yetkili kişilerin imza sirkülerini,
bir ay içinde Kuruma,
elden vermekle veya posta yoluyla göndermekle yükümlüdür. İmza sirküleri Kuruma
verilmesi gereken kişilerin, Üniteye bizzat müracaat ederek kimliklerinin
tespitiyle birlikte imza beyanlarının alınmasını sağlamaları halinde, (b)
bendinde istenilen imza sirküleri artık istenilmez.
(2) İşverenden iş alan alt
işverenler, Kanundan doğan yükümlülükleri başlamadan önce, işyeri bildirgesi
hariç, birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgeyi ve asıl işverenle yapmış
olduğu sözleşmenin bir örneğini, Kuruma elden verir veya posta yoluyla
gönderirler.
(3) Birinci fıkrada
belirtilen belgelerin yanı sıra;
a) Tüzel kişiler; hükmi
şahsiyetin tescil edildiği Ticaret Sicil Gazetesini,
b) Adi ortaklıklar; noter
onaylı ortaklık sözleşmesini,
c) İhale konusu işlerde;
işin sözleşmesi veya işin üstlenildiğini gösterir idarenin yazısı,
ç) İnşaat işyerlerinde;
yapı ruhsatının fotokopisi, varsa arsa sahibi ile müteahhit arasındaki inşaat
yapım sözleşmesi,
birinci fıkrada belirtilen
sürede ve usulle verilir.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştırılan
işyerlerinin tescilinde, işyeri bildirgesi yeterli olup eki belgeler ihtiyaç
olması hâlinde ünitece istenir.
(5) Bu madde de verilmesi
istenen belgelerden ilgili kurumlardan elektronik ortamda alınanlar Kurumca
istenmez.
Belirli yerde yapılmayan ve belirli bir merkezden sevk ve
idare edilen işlerin tescili
MADDE 30 –
(1) İşyeri bildirgesi, sigortalı çalıştırılmaya başlanılan, devir alınan veya
başka bir işverene intikal eden işin, belirli bir yerde yapılmaması hâlinde
işverenin ikametgâhının bulunduğu; bir ‘il’den diğer bir ‘il’e geçmesi ve devam
etmesi hâlinde ise işin başladığı yeri çevresine alan; üniteye verilir.
(2) Büro, yazıhane gibi
belli bir merkezden sevk veya idare edilmeyen ve faaliyeti belirli bir yere
bağlı olmayan işler, belirli yerde yapılmayan işler olarak kabul olunur.
(3) Belirli bir yerde
yapılmayan işlerde işverenin ikametgâhı ile işin görüldüğü yerler Kuruma ait
ayrı ünite bölgelerinde bulunuyorsa, sigorta işlemlerinin işverenin yazılı
başvurması üzerine, işin yapıldığı yeri çevresine alan ünite veya ünitelerinden
biri tarafından yürütülmesine, Kurumca izin verilebilir.
(4) Faaliyeti belirli bir
yere bağlı olmamakla beraber, büro, yazıhane gibi belirli bir merkezden sevk ve
idare edilen işler, belirli bir yerde yapılmış sayılır ve işyeri bildirgesi,
işin sevk ve idare edildiği yeri çevresine alan üniteye verilir.
Alt işveren ve sigortalıyı geçici olarak devir alanın
yükümlülüğü
MADDE 31 –
(1) Alt işveren,
mevzuattan doğan yükümlülüklerini asıl işverene ait işyeri sicil numarasına
ilave olarak verilecek üç haneli alt işveren numarası ile asıl işverenin işyeri
dosyası üzerinden yerine getirir. Alt işveren adına işyeri dosyası açılmaz.
(2) Sigortalıyı geçici iş
ilişkisi çerçevesinde devralan işveren, müştereken ve müteselsilen sorumlu
olduğu yükümlülüklerini sigortalıyı devir aldığı işverenle yapmış olduğu
sözleşmeyi Kuruma ibraz etmesi kaydıyla kendisine verilecek üç haneli numara ile
sigortalıyı devir aldığı işverene ait işyeri dosyası üzerinden yerine
getirebilir. Sigortalıyı geçici iş ilişkisi çerçevesinde devralan işveren adına
işyeri dosyası açılmaz.
Tespit veya resmî belgelere istinaden tescil
MADDE 32 –
(1) İşveren tarafından işyeri bildirgesinin verilmemiş olması hâlinde, işyeri;
a) Kurumun denetim ve
kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda
veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlere,
b) Kamu idarelerinin
denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma,
denetim ve incelemeler neticesinde veya Kanunun 8 inci maddesinin yedinci
fıkrasına göre kamu idareleri ile Kanunun 100 üncü maddesine göre 5411 sayılı
Kanun kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar, diğer gerçek ve tüzel
kişilerden, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan, Kanunun
90 ıncı maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına göre Kuruma yapılacak
bildirimlerden veya ruhsat vermeye yetkili mercilerden alınan bilgilere,
c) Mahkeme kararlarına,
istinaden re’sen tescil
edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
İşyeri Tescilinde
Meydana Gelen Değişiklikler
İşyerinin nakli, devri, intikali
MADDE 33 –
(1) Sigortalı çalıştırılan bir işyerinin;
a) Faaliyette bulunduğu
adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi hâlinde nakleden işverence; başka
bir işverene devredilmesi hâlinde ise devralan işverence; nakil veya devir
tarihini takip eden on gün içinde,
b) İşverenin ölümü ile
işyerinin mirasçılarına intikali hâlinde ise mirasçılarınca, ölüm tarihinden
itibaren üç ay içinde,
işyeri bildirgesi verilir.
(2) İşyerinin aynı il
içinde başka bir ünitenin görev bölgesine nakledilmesi hâlinde işyeri bildirgesi
verilmez. Ancak, nakil tarihini takip eden 10 gün içinde durum, işverence eski
ve yeni üniteye bir yazı ile bildirilir. Yeni ünite, nakil bilgilerine dayanarak
işverene işyeri sicil numarasını bildirir. Eski ünitede bulunan işyeri
dosyasındaki tescile esas bilgi ve belgelerin birer örneği yeni ünitedeki
dosyasına konulur.
(3) 29/6/1956 tarihli ve
6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi şirketlerin nevilerinin
değişmesi, birleşmesi, bölünmesi veya diğer bir şirkete katılması durumunda, bu
hususların ticaret siciline tesciline ilişkin ilan tarihini; adi şirketlerde
şirkete yeni ortak alınması halinde ise, en geç yeni ortağın alındığı tarihi;
takip eden on gün içinde bu durumların işyeri bildirgesi ile Kuruma bildirilmesi
zorunludur. İşyeri bildirgesi, e-sigorta kanalıyla alınması sağlanıncaya kadar,
Kuruma elden verilir veya posta yoluyla gönderilir. İşyerlerinde işletme adı
değişikliklerinde işyeri bildirgesi verilmez. Bu değişiklik bir yazı ile Kuruma
bildirilir.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalıların
çalıştırıldığı işyerlerinin;
a) Bağlı bulundukları
saymanlığın değişmesi durumunda, işyerinin tesciline esas değişiklik bilgileri
işverence, saymanlık değişiklik tarihini takip eden on gün içinde,
b) Başka bir kamu
idaresine devri veya birleşmesi hâlinde, devir alan veya birleşen kamu
idaresince, durumun dayanağı bilgi ve belgelerle birlikte, devir veya birleşme
tarihini takip eden on gün içinde,
c) Yeni bir kamu idaresi
adı altında birleşmesi durumunda, yeni kurulan kurumca, birleşme tarihini takip
eden on gün içinde işyeri bildirgesi verilerek, ayrıca birleşmeye ilişkin bilgi
ve belgeleriyle birlikte aynı süre içinde,
d) Aynı il içindeki adres
veya isim değişiklikleri, dayanağı bilgi ve belgeleriyle birlikte değişiklik
tarihini takip eden on gün içinde,
e) Özelleştirilmek
suretiyle satışının yapılması hâlinde, satışı yapılan kurumca satış işleminin
onaylandığı tarihi takip eden on gün içinde ilgili belgeleriyle birlikte,
yazılı olarak Kuruma
bildirilir.
İşyeri dosyalarının işlemden kaldırılması
MADDE 34 –
(1) İşyerinin yanlış veya yersiz olarak tescil edildiğinin tespiti hâlinde,
ünitece tescil işleminin iptali yapılır.
(2) Aynı iş veya işyerine
birden fazla sicil numarası verilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde, sonradan
verilen numaralar ünitece re’sen iptal edilir. İptal edilen numaralar başka
işyerine verilmez. Ancak işlemler sonradan verilen numaradan yürütülmüşse geriye
dönük işlem yapmamak için diğer numaralar, işlem gören işyeri dosyasının
numarasında birleştirilir.
(3) Özel nitelikteki
inşaat işyerleri ile ihale konusu işyerleri hariç olmak üzere, kapanma, terk
veya tasfiye olmadığı hâlde, işyerinde en az iki yıl süre ile sigortalı
çalıştırılmadığı, işverenler tarafından bildirilen veya Kurumca tespit edilen
işyeri dosyaları, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla ünitece
Kanun kapsamından çıkarılır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Hizmet Akdi ile
veya Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışan Sigortalıların
Tabi Olduğu Kısa
Vadeli Sigorta Kollarına Ait İşlemler
BİRİNCİ BÖLÜM
İş Kazası ve
Meslek Hastalığı, Tanımı, Kapsamı, Bildirilmesi ve Soruşturulması
İş kazasının bildirimi ve bildirim süresi
MADDE 35 –
(1) İş kazası, Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a) bendinde sayılan
sigortalılar ile Kanunun 5 inci maddesinin (a) ve (c) bendinde sayılan
sigortalıların iş kazası geçirmeleri hâlinde işverenleri, Kanunun 5 inci
maddesinin (b) ve (e) bentlerinde belirtilen sigortalıların iş kazası
geçirmeleri hâlinde ise eğitim veya staj gördükleri işyeri işverenleri
tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Kuruma en
geç kazadan sonraki üç iş günü içinde, Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendinde
sayılan sigortalının iş kazası geçirmesi hâlinde, işvereni tarafından kazanın
olduğu ve ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerdeki yerel
kolluk kuvvetlerine derhâl, Kuruma ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde, b) (b) bendi kapsamında olan sigortalıların iş kazası geçirmeleri hâlinde, bir ayı geçmemek şartıyla kendisi tarafından geçirdiği iş kazasına ilişkin rahatsızlığının bildirimine engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içinde,
c) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(6)
(a) bendi kapsamında tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz
olarak çalışan sigortalıların iş kazası geçirmesi halinde, kendileri veya
işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine
derhal, Kuruma da en geç üç iş günü içinde,
Ek-7’de yer alan iş kazası
ve meslek hastalığı bildirgesini vermekle yükümlü olanlar tarafından e-sigorta
ile Kuruma bildirilir veya doğrudan ya da posta yoluyla ilgili üniteye
gönderilir.
(2) Bu maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, işverenin kontrolü dışındaki
yerlerde iş kazası geçirmeleri hâlinde, iş kazası ile ilgili bilgi alınmasına
engel olacak durumlarda, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren bildirim
süresi üç iş günüdür.
(3) Bu maddenin birinci
fıkrasının (b) bendindeki sigortalıların bildirim yapmalarına engel durumlarını
hekim raporu ile veya mücbir sebep olayını belgelemeleri şarttır.
(4) Bu maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalıların iş kazası geçirmeleri hâlinde,
belirtilen sürelerde işverence bildirim yapılmaması durumunda, bildirimin Kuruma
yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca
işverenden tahsil edilir.
(5) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanların iş kazası
geçirmeleri ve bu maddenin birinci fıkrası (b) bendinde belirtilen sürede
bildirilmemesi hâlinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için yapılacak geçici
iş göremezlik ödeneği ödenmez. Bildirim tarihinden sonraki sürelere ait geçici
iş göremezlik ödeneği ödenir.
Meslek hastalığının tespiti, bildirimi ve bildirim süresi
MADDE 36 –
(1) Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun;
a) Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmet sunucuları tarafından usulüne uygun olarak düzenlenen sağlık
kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin,
b) Kurumca gerekli
görüldüğü hâllerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî
sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin,
incelenmesi sonucu Kurum
Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.
(2) Sigortalının,
çalıştığı işten ayrıldıktan sonra meslek hastalığı sebebiyle, Kanunda belirtilen
yardımlardan yararlanabilmesi için eski işinden fiilen ayrılması ile hastalığın
meydana çıkması arasında, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı
Tespit İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen süreden daha uzun bir sürenin
geçmemiş olması şarttır.
(3) Kurumca çıkarılacak
yönetmelikle belirlenmiş meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi
aşılmış olduğu için talepleri kabul edilmeyen sigortalıların yazılı başvuruları
üzerine söz konusu hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağı hususuna,
meslek hastalığının klinik ve laboratuar bulguları ile belgelenmesi ve meslek
hastalığına yol açan etkenin Kurum denetim ve kontrol ile görevli memurları veya
Bakanlık iş müfettişlerince işyerinde yapılacak inceleme sonucunda hazırlanacak
rapora istinaden Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karar verilir.
(4) Meslek hastalığının,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a) bendi ile 5 inci
maddesi kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, meslek hastalığına
tutulduğunu öğrenen sigortalı veya bu durum kendisine bildirilen işveren
tarafından, b) (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından, c) (Ek:RG-16/6/2011-27966) (6) (7) (a) bendi kapsamında tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışan ve meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen sigortalıların kendileri veya bu durum kendisine bildirilen işverenleri tarafından,
bu durumun öğrenildiği
günden başlayarak üç iş günü içinde, Ek-7’de yer alan iş kazası ve meslek
hastalığı bildirgesini vermekle yükümlü olanlar e-sigorta ile Kuruma bildirilir
veya doğrudan ya da posta yoluyla ilgili üniteye gönderilir. Bu yükümlülüğünü
yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da
yanlış bildiren işverenden veya Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamındaki sigortalıdan, Kurumca bu olayla ilgili yapılmış bulunan
tedavi giderleri, yol gideri, gündelik, refakatçi giderleri ve diğer harcamalar
ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödeneği tahsil edilir.
(5) Kurumca çıkarılacak
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği
ile hangi hâllerin meslek hastalığı sayılacağı belirlenir. Yönetmelikle
belirlenmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp
sayılmaması hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca karara bağlanır.
İş kazası ve meslek hastalığının soruşturulması
MADDE 37 –
(1) İşverence düzenlenen
iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ve eki belgelere göre, ünite, kamu
idarelerinin görevleri gereği düzenlemiş olduğu belge ve tutanaklardan, sigorta
olayı için gerekli bilginin temin edilmesi koşuluyla başka bir soruşturma ve
denetime gidilmeden olayın iş kazası sayılıp sayılamayacağına karar verebilir,
meslek hastalığında ise ilgili sağlık birimine sevk eder.
(2) Ünitece karar
verilemeyen, şüpheli görülen ve tereddüt edilen, uzun süreli tedavi gerektiren,
malûliyet veya ölümle neticelenen, Kuruma büyük malî yük getiren iş kazaları
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca veya Bakanlık iş
müfettişlerince soruşturulur.
(3) Bakanlık iş
müfettişlerinin rapor ve tutanaklarında gerekli bilgilerin yer alması veya yargı
kararının bulunması durumlarında, ünitelerce tekrar inceleme talep edilmez.
(4) İş kazası ve meslek
hastalığı soruşturmaları, sigortalılık durumu, iş kazası ve meslek hastalığı
bildirgesinde bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı, işyerinde
sigortalının çalıştığı birimin meslek hastalığına sebep olup olmayacağı, işveren
sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesinin uygulanıp uygulanmayacağı,
olayın meydana gelmesinde sigortalının kastı, ağır kusuru, işverenin kastı veya
sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi
ile üçüncü şahısların kusurlu hâllerinin olup olmadığı hakkında karar
verilebilmesi için yapılır.
(5) Kuruma bildirilen
hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığının anlaşılması hâlinde,
Kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış ödemeler, gerçeğe aykırı bildirimde
bulunanlardan ilgili mevzuat hükümlerine göre tahsil olunur.
İKİNCİ BÖLÜM
Kısa Vadeli
Sigorta Kollarından Sağlanan Yardımlara İlişkin İşlemler
Geçici iş göremezlik ve geçici iş göremezlik ödeneğinin
tanımı
MADDE 38 –
(1) Geçici iş göremezlik, sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve
analık hâllerinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında
belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama hâlidir.
(2) Geçici iş göremezlik
ödeneği, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinde Kanunda
belirtilen geçici iş göremezlik sürelerinde verilen ödenektir.
Sigortalılara verilecek olan istirahatlar
MADDE 39 –
(1) İstirahat raporlarının Kurumla sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları
tarafından düzenlenmesi şarttır. Kurumla sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları
tarafından verilen ve istirahat süresi 10 günü geçmeyen raporlar, Kurumla
sözleşmeli resmî sağlık hizmeti sunucusu hekimi tarafından, 10 günü aşan
raporlar ise Kurumla sözleşmeli resmî sağlık hizmeti sunucusu sağlık kurulunca
onandığı takdirde geçerli olur.
(2) Ayaktan tedavilerde
sigortalıya tek hekim raporu ile bir defada en çok 10 gün istirahat verilebilir.
İstirahat sonrasında kontrol muayenesi raporda belirtilmiş ise toplam süre yirmi
günü geçmemek kaydı ile istirahat uzatılabilir. Yirmi günü aşan istirahat
raporları sağlık kurulunca verilir. Sağlık kurulunun ilk vereceği istirahat
süresi sigortalının tedavi altına alındığı tarihten başlamak üzere altı ayı
geçemez. Tedaviye devam edilmesi hâlinde malûllük hâlinin önlenebileceği veya
önemli oranda azaltılabileceği sağlık kurulu raporu ile tespit edilirse bu süre
uzatılır.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olup, işverenleri tarafından
yurtdışında görevlendirilen sigortalılar ile Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan ve yürütmekte oldukları iş veya çalışma
konuları nedeniyle yurtdışında bulunan sigortalılara ve Kanunun 5 inci maddesi
(g) bendi kapsamındaki sigortalılara ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi
bulunmayan ülkelerdeki tedavileri sonucu verilen istirahat raporlarının ilgili
ülke mevzuatına uygun olduğunun ülkemiz dış temsilciliklerince onanması hâlinde,
Kurumca yetkilendirilen hekim ve sağlık kurullarının ayrıca onayı aranmaz.
(4) Sigortalıların üçüncü
fıkrada belirtilen hâller dışında yurtdışında bulundukları sırada gördükleri
tedavi sonucunda aldıkları raporlar için birinci fıkra hükümleri uygulanır.
(5) Kurumca yetki tanınan
işyeri hekimi bir kerede en fazla 2 gün istirahat verebilir.
(6) İstirahat raporlarında
sigortalının çalışıp çalışamayacağı veya kontrol muayenesinin yapılıp
yapılmayacağı hususu belirtilir. İstirahat raporunun bir nüshası işyerlerine
ibraz edilmesi için sigortalılara verilmek, bir nüshası Kuruma gönderilmek üzere
en az iki nüsha olarak düzenlenir.
(7) Kurumca
yetkilendirilen tek hekim veya sağlık kurulu tarafından verilecek istirahatlar,
örneği Kurumca belirlenecek belgenin doldurulması veya elektronik ortamda
düzenlenmesi suretiyle verilir.
(8) Kurumla sözleşmeli
sağlık hizmeti sunucularınca, geçici iş göremezlik belgeleri ile sağlık kurulu
raporlarının birer nüshası düzenlendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde
sigortalının iş yerinin kurulu bulunduğu sosyal güvenlik il
müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine, sözleşmeli ülke sigortalısının
belgeleri ise sağlık yardımı belgesini düzenleyen sosyal güvenlik il
müdürlüklerine/ sosyal güvenlik merkezlerine gönderilir.
(9) Ülkemizin taraf olduğu
sosyal güvenlik sözleşmeleri hükümleri çerçevesinde akit ülke sigorta kurumu
mevzuatına göre düzenlenen ve sözleşmenin uygulanmasına ilişkin formülerlerle
Kuruma bildirilen istirahat raporları aynen kabul edilir.
(10) Ülkemiz ile sosyal
güvenlik sözleşmesi bulunan ülke sosyal güvenlik kurumları sigortalılarının,
muayene ve tedavileri sonucu düzenlenecek istirahat veya sağlık kurulu
raporlarında bu Yönetmelikte belirlenmiş usul ve esaslar uygulanır. Bu
raporların, akit ülke sosyal güvenlik kurumlarına intikal ettirilebilmesi için
Kuruma verilmesi zorunludur.
(11) 211 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununa tabi personel için verilecek istirahat
raporları usul ve esasları, Millî Savunma Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca
belirlenir.
Geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenmesi
MADDE 40 –
(1) Geçici iş göremezlik
ödeneği;
a) İş kazası veya meslek
hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için,
b) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci maddesi kapsamındaki
sigortalılardan hastalık sigortasına tabi olanların, hastalık sebebiyle iş
göremezliğe uğramaları hâlinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir
yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması
şartıyla geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için, c) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ve aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının analığı hâlinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik hâlinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her gün, sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışılması hâlinde, sigortalının bu sürede çalışmamış olması şartı ile sigortalının isteği ve hekim raporu ile doğum öncesinde kullanılmayan sürenin beş haftaya, çoğul gebelik hâlinde yedi haftaya kadar olan kısmından doğum sonrasına ilave edilen her gün için, d) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(5) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ve aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının, erken doğum yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak süreler ile isteği ve hekimin onayıyla doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması durumunda, doğum sonrasına ilave edilen her gün için,
e)
(Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) Kanunun ek 5 inci maddesinde yer alan
tarım ve orman işlerinde süreksiz çalışan sigortalıların iş kazası ve meslek
hastalığı sigorta kollarından sağlanan yardımlardan yararlanabilmeleri için iş
kazasının olduğu tarihten en az on gün önce tescil edilmiş olmaları ve
sigortalılıklarının sona ermemiş olması, bu Kanuna göre iş kazası veya meslek
hastalığından dolayı geçici iş göremezlik ödeneği,
verilir.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlara, iş kazası
veya meslek hastalığı ya da analık hâllerinde genel sağlık sigortası dâhil prim
ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi
süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat
raporu aldıkları sürede her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Ancak
bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre doğum öncesi ve sonrası geçici
iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için yatarak tedavi şartı aranmaz.
(3) İş kazası, meslek
hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde, verilecek geçici iş
göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde Kanunun 17 nci maddesine göre
hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisidir.
(4) İş kazaları ile meslek
hastalıkları, hastalık ve analık sigortalarında, yeniden tespit edilen alt
sınırların altında günlük kazanç üzerinden ödenek alanların veya almaya hak
kazanmış yahut kazanacak olanların bu ödenekleri, günlük kazancın alt
sınırındaki değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak, yükseltilmiş
günlük kazançların alt sınırına göre artırılacağından alt sınırın arttığı
tarihten evvel geçici iş göremezliğe uğrayan ve geçici iş göremezlik durumları
bu tarihten sonra da devam edenlerin, geçici iş göremezlik ödeneği hesabına esas
alınan günlük kazançları yeniden tespit edilen alt sınır üzerinden hesaplanarak
ödenir.
(5) Bir sigortalının, aynı
zaman içinde ve aynı sigortalılık hâline tabi olacak şekilde birden fazla
işyerinde çalışması hâlinde, ödeneklere esas tutulacak günlük kazancının
tespitinde, üst sınır dikkate alınarak her bir işyeri için ayrı ayrı bulunacak
günlük kazançların toplamı ödeneğe esas günlük kazancını oluşturur. Ayrıca, bir
sigortalıda iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinden birkaçı
birleşirse geçici iş göremezlik ödeneklerinden en yükseği verilir.
(6) Sürekli iş göremezlik
geliri bağlanmış sigortalılardan, aynı özürlülük veya meslek hastalığı nedeniyle
istirahat raporu alanlara, yazılı istek tarihinden itibaren Kanunun 18 inci
maddesine göre hesaplanacak bir günlük geçici iş göremezlik ödeneği ile aylık
sürekli iş göremezlik gelirinin otuzda biri arasındaki fark, her gün için geçici
iş göremezlik ödeneği olarak verilir.
(7) Kamu idarelerinde
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan
sigortalılar ile toplu iş sözleşmesi yapılan iş yerlerinde çalışan sigortalılara
ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, yapılacak protokol ile sigortalılar için
Kuruma ödenecek sigorta primine mahsup edilmek üzere, işverenleri tarafından
Kurum adına sigortalılara ödenebilir. İşveren tarafından sigortalıya geçici iş
göremezlik ödeneğinin ödenmesi hâlinde, işverenin; geçici iş göremezlik
ödeneğinin sigortalıya ödendiğini gösterir ödeme belgesini Kuruma ibrazından
sonra, Kurum tarafından hesaplanarak bulunacak geçici iş göremezlik ödeneği
toplamı, işverenin Kuruma olan borcuna, borcun olmaması hâlinde ise ilk prim
borcuna mahsup edilir. İşyerinin kapanmış olması hâlinde ise iade edilir.
(8) Geçici iş göremezlik
ödeneği, buna ilişkin belge veya bilgilerin Kuruma intikalini takip eden yedi iş
günü içinde geçmiş süreler için sigortalıların kendilerine, kanunî
temsilcilerine, vekillerine veya sigortalının banka hesap numarasına ya da PTT
Bank Şubelerine ödenmesi hususunda Kurum yetkilidir. Ancak, on günü aşan
istirahat sürelerinde ödemeler, asgari on günlük tutar kadar yapılır.
(9) Geçici iş göremezlik
ödeneğinin ödenmesi esnasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası (a)
bendi kapsamındaki sigortalının;
a) İstirahatlı olduğu
dönemde işyerinde çalışıp çalışmadığı,
b) Kazanç hesabına giren
döneme ilişkin aylarda, prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler,
c) Viziteye
çıktığı/istirahatın başladığı tarih itibarıyla prim ödeme hâlinin devam edip
etmediği,
işveren tarafından Kuruma
elektronik ortamda bildirilir.
(10) Sigortalının, geçici
iş göremezlik ödeneği almasına esas istirahat raporu süresi içinde, sigortalılık
hâlinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde istirahat süresince geçici iş
göremezlik ödeneği ödenmeye devam edilir.
(11) Yukarıdaki sürelerin
hesabında Kanunun 24 üncü maddesinde düzenlenen kısa vadeli sigorta kollarında
dikkate alınmayan sürelere ilişkin Kurumda mevcut bilgiler ile sigortalılar
tarafından ibraz edilen belgelere göre tespit edilecek süreler bilgi işlem
ortamında kaydedilir. (12) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası (b) bendi kapsamındaki sigortalılar sadece, istirahat raporlarıyla birlikte PTT bank veya banka hesap numaralarını Kuruma bildirirler, bunlardan Kurumca çalışmadığına dair beyan dışında bilgiler istenmez. (13) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlardan (b) bendi kapsamında prim ödemek isteyen sigortalıların, iş kazası geçirmesinin ya da meslek hastalığına tutulmasının (b) bendi kapsamında iken olduğunun tespiti halinde iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar yönünden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, iş kazası ve meslek hastalığının (a) bendi kapsamında çalışırken olduğunun belirlenmesi halinde ise kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan tüm haklar yönünden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında değerlendirilir.
MADDE 41 –
(1) Sürekli iş göremezlik geliri Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında
belirtilen sigortalılara bağlanır.
(2) Sürekli iş göremezlik
durumunun tespiti için Kurum Sağlık Kuruluna gönderilecek belgeler arasında,
varsa ilk işe giriş sağlık raporu, iş kazası ve meslek hastalığı bildirim
belgesi, olayın Kanuna göre iş kazası olup olmadığı veya sigortalının meslek
hastalığına yakalandığı işyerine ait çalışma şartlarını net olarak belirtir
soruşturma raporu ve tutanaklar ile mahkemelerce iş kazası veya meslek hastalığı
olduğunun kabul edildiğine dair belgeler, çalışır veya çalışamaz raporu, geçici
iş göremezlik ödeneği belgesi, iş kazasından sonra veya meslek hastalığının
tedavisi için başvurduğu hastanelerden alınan epikrizler ile tedavisi tamamlanıp
bulguları sekel hâlini aldıktan sonra, son durumunu gösterir sağlık kurulu
raporu ve dayanağı tüm belgeler bulunur.
(3) Sürekli iş göremezlik
geliri bağlanabilmesi için, sigortalının çalıştığı işten ayrılması, iş yerini
kapatması veya devretmesi şartı aranmaz. Örneği Kurumca hazırlanan tahsis talep
dilekçesi ile ilgili üniteye başvurması yeterlidir. Tahsis talep dilekçesine bir
adet belgelik fotoğraf eklenir.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı olup, sürekli iş
göremezliği tespit edilenlerin kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık
sigortası primi dâhil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş
olması zorunludur. Ancak, gelir başlangıç tarihinde Yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunu ile belirlenen, muhasebe kayıtlarından çıkarılacak tutarlar ve tahsil
edilmeyecek alacaklara ilişkin miktar ve bu miktarın altında borcu olanların
gelirleri gelir başlangıç tarihi itibariyle bağlanarak borçları ilk
gelirlerinden kesilerek tahsil edilir.
(5) Sigortalının sürekli
iş göremezlik geliri;
Kanunun 94 üncü maddesine
göre yapılan kontrol muayenesi sonucu sürekli iş göremezlik durumunun
kalktığının anlaşılması hâlinde, yeni durumuna esas tutulan raporun tarihini
takip eden ödeme dönemi başından kesilir.
(6) Bu Yönetmeliğin 50 nci
maddesinin birinci fıkrası ve 52 nci madde hükümleri, sürekli iş göremezlik
geliri bağlanacak sigortalılar hakkında da uygulanır.
(7) Bu Yönetmeliğin
uygulamasında, sürekli tam iş göremezlik hâli, sigortalının meslekte kazanma
gücünün %100’ünün; sürekli kısmi iş göremezlik hâli ise %10 ilâ %99,99’unun
kaybedilmesi durumunu ifade eder.
MADDE 42 –
(1) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik geliri
almakta iken ölen sigortalının hak sahiplerine, ölüm geliri bağlanır.
(2) Hak sahibi olma
şartlarının belirlenmesi, ölüm geliri bağlanması için istenecek belgeler, ölüm
gelirinin başlangıcı ve kesilmesi yönünden, bu Yönetmeliğin ölüm aylığına
ilişkin 60, 61 ve 62 nci madde hükümleri uygulanır.
(3) Sürekli iş göremezlik
geliri almakta iken ölen sigortalıların ölüm sebebini bildiren ve ilgili
makamlarca düzenlenen onaylı ölüm tutanağı, ölü muayene zabıt varakası, otopsi
raporu veya doktor raporu gibi belgelerin temininin imkânsız olduğu hâllerde,
sigortalının ölümünden önce sürekli iş göremezliğine esas iş kazası veya meslek
hastalığı dışında başka bir kaza geçirip geçirmediği ya da başka bir hastalığa
yakalanıp yakalanmadığının mahallinde tahkiki sosyal güvenlik kontrol memurları
aracılığıyla yaptırılır. Ancak sigortalının kesin ölüm sebebine ilişkin karar,
bu belgeler ile sigortalının dosyasının tetkiki sonucunda Kurum Sağlık Kurulunca
verilir.
(4) İş kazası veya meslek
hastalığı sonucu, meslekte kazanma gücünü;
a) Yüzde 50 oranının
altında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölen ve
ölümü iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olmayan sigortalının almakta
olduğu sürekli iş göremezlik geliri,
b) Yüzde 50 oranının
altında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölen ve
ölümü iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olan sigortalı için, Kanunun 20
nci maddesinin birinci fıkrasına göre yeniden hesaplanan geliri,
c) Yüzde 50 veya daha
fazla oranda kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış iken
ölenlerin, ölümün iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olup olmadığına
bakılmaksızın Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasına göre yeniden
hesaplanan geliri,
Kanunun 34 üncü madde
hükümlerine göre hak sahiplerine bağlanır.
(5) Bu maddenin 4 üncü
fıkrasının (a) bendine göre hak sahiplerine bağlanacak gelirler, sigortalının
sürekli iş göremezlik derecesi esas alınarak hesaplanır. Sigortalının
gelirlerinde yapılan artırım ve indirimler dikkate alınır.
MADDE 43 –
(1) Bu Yönetmeliğin 64 ve 65 inci maddeleri;
a) İş kazası veya meslek
hastalığı sonucu ölüm geliri almakta iken evlenen kız çocuklarına ödenecek olan
evlenme ödeneği,
b) Ölen sigortalıdan
dolayı ilgililere yapılacak olan cenaze ödeneği,
hakkında da uygulanır.
Sigortalıdan kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin
uzaması, iş göremezliğinin artması
MADDE 44 –
(1) Sigortalının iş kazasına veya meslek hastalığına uğraması, hastalanması,
tedavi süresinin uzaması veya iş göremezliğinin artması hâllerinde geçici iş
göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri;
a) Ceza sorumluluğu
olmayanlar ile kabul edilebilir mazereti olanlar hariç olmak üzere, sigortalının
iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık nedeniyle tedavisini yapan hekim
tarafından bildirilen tedbirlere ve yapılan tavsiyelere uymaması nedeniyle,
normal tedavi süresi uzamış, sürekli iş göremezlik derecesi artmış veya malûl
kalmış ise, bu hususlar hekim raporu ile tespit ve belgelendirilmesi hâlinde
sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik
geliri, uzayan tedavi süresi veya artan iş göremezlik oranı esas alınarak dörtte
birine kadarı Kurumca eksiltilerek ödenir.
b) Ceza sorumluluğu
olmayanlar hariç, ağır kusuru yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına
tutulan veya hastalanan sigortalının, mahkeme kararı, denetim, soruşturma ve
kontrol raporları, ünite kararı, hekim raporu, kamu kurum ve kuruluşlarının
görevleri gereği düzenlediği tutanaklar veya belgelerde belirlenen kusur
derecesinin üçte biri oranında Kurumca eksiltilerek ödenir. Ancak kusur
derecesinin bilgi ve belgelerde yer almaması hâlinde yüzde beş oranında Kurumca
eksiltilir.
c) Mahkeme kararı,
denetim, soruşturma ve kontrol raporları, ünite kararı, hekim raporu, kamu kurum
ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği tutanaklar veya belgelerde kasti
bir hareketi yüzünden iş kazasına uğradığı saptanan meslek hastalığına tutulan,
hastalanan veya Kurumun yazılı bildirimine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul
etmeyen sigortalıya, yarısı tutarında ödenir.
ç) Tedavi gördüğü
hekimden, tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın
çalıştığı; mahkeme kararı, denetim, soruşturma ve kontrol raporları, ünite
kararı, hekim raporu, kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği
tutanaklar veya belgelerle belirlenen sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği
ödenmez, ödenmiş olanlar da yersiz yapılan ödeme tarihinden itibaren ilgili
mevzuat hükümlerine göre geri alınır.
(2) Bu maddenin birinci
fıkrasının (b) bendinin uygulanmasında; sigortalının, iş sağlığı ve güvenliği
ile ilgili kurallara uymaması, tehlikeli olduğu veya hastalığa sebep olacağı
bilinen bir hareketi yapması, yetkili kimseler tarafından verilen emirlere
aykırı hareket etmesi, açıkça izne dayanmadığı gibi, hiçbir gereği veya yararı
bulunmayan bir işi bilerek yapması ve yapılması gerekli bir hareketi savsaması,
ağır kusuruna esas tutulur.
(3) Birinci fıkranın (ç)
bendinde belirtilen sigortalılara ait raporda, istirahat süresi sonunda çalışır
kararı varsa ayrıca çalışabilir belgesi aranmaz. Geçici iş göremezlik ödeneği
ödenirken sigortalının istirahatlı olduğu devrede çalışmadığının işveren veya
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı
olanlar tarafından beyan ve belgelenmesi gerekir.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sigortalılara, iş kazası
sigorta kolundan geçici iş göremezlik ödeneği ödenirken, iş kazasının bu
Yönetmeliğin 35 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen
Kuruma bildirim tarihinin aşılması hâlinde bildirim tarihi esas alınarak ödeme
yapılır.
(5) Sigortalıya ödenecek
geçici iş göremezlik ödeneğinden veya sürekli iş göremezlik gelirinden yapılacak
indirim oranı, Kurumca belirlenecek usul ve esaslara göre tespit edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşveren ve Üçüncü
Kişilerin Sorumluluğu ile Peşin Sermaye Değerleri
İşverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu
MADDE 45 –
(1) İş kazası veya meslek hastalığı, işverenin kastı sonucunda meydana gelmişse
işveren Kuruma karşı sorumlu hâle gelir. Kasıt; iş kazası veya meslek
hastalığına, işverenin bilerek ve isteyerek, hukuka aykırı eylemiyle neden
olması hâlidir. İşverenin eylemi hukuka aykırı olmamakla birlikte, yaptığı
hareketin hukuka aykırı sonuç doğurabileceğini bilmesi, ihmali veya ağır ihmali
sorumluluğunu kaldırmaz.
(2) İş kazası veya meslek
hastalığı işverenin, sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili
mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucunda oluşmuşsa işvereni Kuruma karşı
sorumlu hâle getirir. Mevzuat; yasal olarak yürürlüğe konulmuş ve yürürlüğünü
muhafaza eden, sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği alanında, yasa
koyucu ile yasa koyucunun yürütme veya idareye verdiği yetki sonucu, bu
organlarca kabul edilen genel, objektif kural veya hükümlerin tümüdür.
(3) İşverenin
sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır. Kaçınılmazlık,
olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince
alınacak tüm önlemlere rağmen, iş kazası veya meslek hastalığının meydana
gelmesi durumudur. İşveren alınması gerekli herhangi bir önlemi almamış ise
olayın kaçınılmazlığından söz edilemez.
(4) İş kazası, meslek
hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse,
sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler
ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı,
zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara
rücu edilir.
(5) Üçüncü bir kişinin
kastı nedeniyle malûl veya vazife malûlü olan sigortalıya veya ölümü hâlinde hak
sahiplerine, Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin
sermaye değerinin yarısı, Kurumca zarara sebep olan üçüncü kişilere rücu edilir.
Peşin sermaye değeri tabloları
MADDE 46 –
(1) Kurumca, Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen giderlerin, yaş, kesilme
veya yeniden bağlanma ya da hak sahipliği nedeniyle sonradan gelir veya aylık
bağlanma ihtimalleri ve yüzde beş iskonto oranı dikkate alınarak hesaplanacak
tutarı tespit etmek amacıyla peşin sermaye değeri tabloları hazırlanır.
Hazırlanan tablolar demografik ve ekonomik değişiklikler nedeniyle Kurumca
gerekli görülen hâllerde güncellenir. İlk peşin sermaye değeri, gelir veya
aylığın başlangıç tarihinde yürürlükte olan peşin sermaye değeri tablolarına
göre belirlenir. Peşin sermaye değeri hesaplamalarıyla ilgili usul ve esaslar
Kurumca çıkarılacak tebliğ ile duyurulur.
Peşin sermaye değerinde yaş hesabı
MADDE 47 –
(1) Peşin sermaye değerlerinin hesabında, sigortalıların veya hak sahiplerinin
gelire girme veya aylık başlangıç tarihindeki yaşları esas alınır. Yaş hesabında
altı aydan küçük yıl kesirleri dikkate alınmaz. Altı ay ve daha fazla yıl
kesirleri tam yıl sayılır.
Rücu davalarına esas tutarın hesabı
MADDE 48 –
(1) İşveren veya üçüncü
şahıslar aleyhine açılacak rücuan tazminat davalarına konu olabilecek tutar,
sigortalı ve hak sahiplerine bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin
sermaye değerine, Kurum tarafından Kanun gereğince yapılan veya ileride
yapılması gereken diğer ödemeler eklenerek hesaplanır.
(2) İşveren, birinci
fıkrada belirlenen rücuan tazminat davalarına konu olan, Kurumca sigortalıya
veya hak sahiplerine Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken
ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin
tamamından kusur oranı kadar sorumludur.
(3) Ancak, üçüncü bir
kişinin kusuru nedeniyle meydana gelen iş kazası veya meslek hastalığı
olaylarında zarara sebep olan üçüncü kişiler ve şayet kusuru varsa bunları
çalıştıranlar, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması
gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye
değeri toplamının yarısından kusur oranları kadar sorumludur.
(4) Üçüncü bir kişinin
kastı nedeniyle malûl veya vazife malûlü olan sigortalıya veya ölümü hâlinde hak
sahiplerine, bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin
yarısından üçüncü kişiler kusurları oranında sorumludurlar.
BEŞİNCİ KISIM
Uzun Vadeli
Sigorta Kollarına İlişkin İşlemler
BİRİNCİ BÖLÜM
Malûllük Sigortası
Malûl sayılma, malûllük aylığından yararlanma, harp ve
vazife malûllüğü
MADDE 49 –
(1) Sigortalılara aşağıdaki usul ve esaslar dikkate alınmak suretiyle Kanunda
belirtilen şartlarla malûllük, vazife ve harp malûllüğü aylıkları bağlanır.
(2) Kanunun 25 inci
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen sigortalılar malûl sayılır.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalılardan;
a) Görevlerine devam
etmekte olanların, çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifelerini yapamayacak
şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği,
b) Görevlerinden
ayrıldıktan sonra herhangi bir sigortalılık hâline tabi olmayanların, çalışma
gücünün en az %60’ını kaybettiği,
c) Personel kanunlarına
tabi olanların hastalıklarının kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam
ettiği, olmayanların ise hastalık sebebiyle malûl sayılmalarına esas alınacak
hastalık süreleri hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanmak
suretiyle bu süreleri doldurdukları,
Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek
raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu Kurum Sağlık Kurulunca
tespit edilen sigortalı malûl sayılır.
(4) Hastalık izin süreleri
hesap edilirken; hastalıkları kanunlarında yazılı sürelerden önce iyileşenlerin
bu hastalıklarının en çok bir yıl içinde nüksetmesi hâlinde, eski ve yeni
hastalık süreleri birleştirilmek suretiyle işlem yapılır.
(5) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi
olarak çalışmış veya prim ödemiş olan sigortalıların malûllük aylığı
bağlanmasına ilişkin talepleri, son sigortalılık hâline göre sonuçlandırılır.
(6) Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında sigortalı olanların malûllüklerinin, Kanunun 47 nci maddesinin
birinci fıkrasında sayılan hallerden doğmuş olması hâlinde, haklarında vazife
malûllüğü hükümleri uygulanır. Malûllüğün oluşumunda bu hallerin bulunup
bulunmadığı Kurumca oluşturulan Kurul tarafından tespit edilir.
(7) Malûllükleri Kanunun
47 nci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan hallerden dolayı meydana gelmesi
hâlinde, bu durumdaki sigortalılar hakkında vazife malûllüğü hükümleri
uygulanmaz ve yalnızca malûllük hükümlerine göre işlem yapılır.
(8) Kamu idareleri, vazife
malûllüğüne sebep olan olayı;
a) O yer yetkili kolluk
kuvvetlerine veya kendi mevzuatlarına göre yetkili mercilere derhâl,
b) En geç on beş iş günü
içinde de Kuruma,
bildirmekle yükümlüdür.
Kuruma bildirim, aynı süre içinde sigortalılar veya hak sahiplerince de
yapılabilir. Vazife malûllüğüne sebep olan olaydan kamu idarelerinin yetkili
mercilerinin haberdar edilmemiş olması hâli dışında ilgililerin bildirimi, kamu
idarelerinin bildirim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Kuruma bildirim süresi;
vazife malûllüğüne sebep olan olayın meydana geldiği tarihten, hastalıklarının
sebep ve mahiyetleri dolayısıyla haklarında vazife malûllüğü hükümleri
uygulanacaklar için, hastalıklarının tedavisinin imkânsız olduğuna dair
düzenlenen kati raporun onay tarihinden, esirlik ve gaiplik hâllerinde ise, bu
hâllerin sona erdiği tarihten başlar.
(9) Süresi içinde
bildirimde bulunulan vazife malûllüğü aylıkları, sigortalının ölüm ya da
malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından
itibaren bağlanır. Vazife malûllüğü süresi içinde bildirilmeyen sigortalılara;
kamu idareleri ya da sigortalılar veya hak sahiplerince sonradan yapılacak
bildirim üzerine, vazife malûllüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları
şartıyla, Kanunun zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife
malûllüğü aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir. Bu durumda,
sigortalı veya hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylık farklarının, vazife
malûllüğünün bildirildiği tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu
idaresine ödettirilir. Kuruma bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın
vazife malûllüğü kapsamında olmadığının anlaşılması hâlinde, Kurumca bu olay
için yersiz olarak yapılmış ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren
gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan, ilgili mevzuat hükümlerine göre tahsil
edilir.
(10) Vazife malûllüğüne
sebep olan olayla ilgili bilgi ve belgeler işveren tarafından doğrudan ya da
posta yoluyla ilgili üniteye gönderilir.
(11) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılara bağlanacak
vazife malûllüğü aylığı, malûllük dereceleri dikkate alınarak Kanunun 47 nci
maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen esaslara göre hesaplanır.
(12) Kanunun 47 nci
maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen hallerden dolayı malûllükleri meydana
gelenler harp malûlü sayılarak, bu madde ile belirlenmiş esaslara göre
hesaplanan vazife malûllüğü aylığı ve harp malûllüğü zammı ödenir, harp
malûllüğü zammı vazife malûllüğü derecelerine göre ayrıca hesaplanır.
(13) Vazife veya harp
malûllüğü aylığı almakta iken veya vazife malûllüğü kapsamındaki haller
nedeniyle ölenlerin aylığa müstahak hak sahiplerine harp malûllüğü zammı da
dahil olmak üzere prim ödeme gün sayısına bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanır.
(14) Vazife malûllüğü
aylığı almakta iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında çalışanlardan, bu görevleri sırasında malûllük derecelerinin
değişmesi veya bulundukları görevlerinden dolayı yeniden vazife malûlü durumuna
girmeleri halinde, son prime esas kazançları esas alınarak yeni malûllük
dereceleri üzerinden vazife malûllüğü aylıkları hesaplanır. Ancak, yeni
hesaplanan tutar önceki vazife malûllüğü aylığından az olması halinde yüksek
olan tutar vazife malûllüğü aylığı olarak ödenir.
(15) Vazife veya harp
malûlleri ile aylık almakta iken vefat edenler dahil vefat edenlerin aylığa
müstahak dul ve yetimlerine bağlanacak olan aylık, Kanunla yürürlükten
kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre emsali
iştirakçiye veya dul ve yetimlerine bağlanacak olan vazife veya harp malûllüğü
aylığından az olmayacaktır.
(16) Vazife malûllüğü
aylığı almakta olanların bu aylıkları Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi hükmü
saklı kalmak suretiyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve
(c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde kesilir.
Ancak;
- Harp malûllüğü,
- 3/11/1980 tarihli ve
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunu,
- 12/4/1991 tarihli ve
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu,
kapsamında meydana gelen
olaylar neticesinde malûl olan ve kendilerine vazife malûllüğü aylığı bağlanmış
olanların Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde aylıkları kesilmez.
Ayrıca, yalnızca 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında meydana gelen olaylar neticesinde
malûl olan ve kendilerine vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanların (er ve
erbaşlar dahil), Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde de aylıkları kesilmez.
Harp malûllerinin
aylıklarının kesilmiş olması harp malûllüğü zamlarının kesilmesini gerektirmez.
(17) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışan ve bu çalışma
sürelerince aylıkları kesilmeyecek olanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları,
(a) ve (b) bentleri kapsamında çalışmaları nedeniyle aylıkları kesilmeyecek
olanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri
uygulanır. Bunlardan, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri
uygulananlardan, haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin
uygulanmasını istemeleri halinde, istek tarihlerini takip eden aybaşından
itibaren uygulanır, bu durumda olanlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi
alınmaz.
(18) Vazife malûllüğü
aylığı almakta iken, Kanun kapsamında yeniden sigortalı olarak çalışmaya
başlayanlardan, bu çalışmaları nedeniyle yeniden yaşlılık aylığına hak
kazanmaları halinde, vazife malûllüğü aylığı ile birlikte ayrıca yaşlılık aylığı
bağlanır. Sonra geçen çalışmalarının yaşlılık aylığı bağlanmasına yeterli
olmaması halinde bu sürelerine karşılık toptan ödeme yapılır.
(19) Vazife malûllüğüne
ilişkin usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak tebliğ ile düzenlenir.
MADDE 50 –
(1) Sevk işlemleri, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç,
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı 1800 günden az olan
sigortalıların sevkleri yapılmaz. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendine göre sigortalı sayılanlardan prim ödeme gün sayısı 1800 gün olduğu
hâlde kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dâhil, prim ve
prime ilişkin her türlü borçları bulunanların sevkleri, masrafları kendilerince
ödenmek üzere yapılır.
(3) Sigortalıların sevk
için gerekli olan asgari 1800 gün prim ödeme gün sayısını Kanunun 41 inci
maddesine göre hizmet borçlanması yaparak tamamlamaları hâlinde, borçlanma
taleplerinin alınması kaydıyla sevk işlemleri yapılır. Ancak, borçlanma bedeli
ödenmeden sevk işlemi yapılmış ise sevk işlemlerine ilişkin her türlü masrafları
kendilerince ödenir.
MADDE 51 –
(1) Sigortalının malûllük durumu, kendisinin veya işverenin talebi üzerine;
a) Sigortalının ilk işe
giriş tarihini gösterir belgenin,
b) Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek
raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin,
c) Varsa ilk defa
sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihteki sağlık durumunu gösteren raporun,
ç) Erkek sigortalıların
askerliğe başlayış ve terhis tarihlerini gösteren askerlik süresine ait belgenin
varsa askerliğe elverişli olmadığına dair belgenin,
d) Varsa sigortalının
malûliyetine sebep olduğu ileri sürülen hastalığı ile ilgili daha önce
başvurulan sağlık hizmeti sunucularından temin edilecek rapor, tıbbî belge ve
epikrizlerin,
e) Sigortalı hakkında daha
önce Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu veya Kurum Sağlık Kurulunca verilmiş
bir karar mevcut ise, bu kararın bir örneği ile dayanağı rapor ve tıbbî
belgelerin,
Kurum Sağlık Kurulunca
incelenmesi sonucu Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit
İşlemleri Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslara göre tespit edilir.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılardan
geçirdiği iş kazası veya tutulduğu meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma
gücünün en az %60’ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilenlere
malûllük aylığı bağlanması için yeni bir sağlık kurulu raporu istenmez.
(3) Kontrol muayenesi
yapılmasına ihtiyaç olup olmadığı ile kontrol muayenesinin süresi Kurum Sağlık
Kurulunca belirlenir.
MADDE 52 –
(1) Kurum Sağlık Kurulunca malûl sayılmayan sigortalıya, Kanunun 4 üncü maddesi
birinci fıkrası (c) bendi kapsamındakiler için ise ayrıca çalıştığı kuruma durum
bir yazı ile bildirilir. Daha önce malûl sayılmayanlardan, yeni hastalık,
malûliyete esas hastalığında artma, eksik muayene gerekçeleri ile malûllük
durumunun veya vazife malûllerinden malûliyet derecelerinin yeniden tespitini
yazılı olarak isteyenlerin, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının
sağlık kurullarına sevkleri yapılır. Temin edilecek yeni tarihli sağlık kurulu
raporu bu Yönetmeliğin 51 inci maddesinde belirtilen belgeler ile birlikte
yeniden değerlendirilmek üzere Kurum Sağlık Kuruluna gönderilir.
(2) Ancak, aynı hastalık
ve özrü nedeniyle Kurum Sağlık Kurulu tarafından malûl sayılmayan sigortalıların
bu karara karşı itirazda bulunmaları hâlinde, itiraz dilekçeleri bu Yönetmeliğin
51 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen belgeleri içeren dosyası ile
birlikte değerlendirilmek üzere Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna intikal
ettirilir.
Malûllük aylığı başvurusu ve istenecek belgeler
MADDE 53 –
(1) Kanunun 25 inci
maddesinin birinci fıkrasına göre malûl sayılan sigortalının Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a) bendi kapsamında
bulunması hâlinde, çalıştığı işten ayrıldıktan sonra,
b) (b) bendi kapsamında
bulunanların, iş yerini kapattıktan veya devrettikten sonra,
c) (c) bendi kapsamında
sigortalı olup, çalışmaya devam edenlerin, çalıştıkları kurumlarına müracaatları
ile kurumlarınca alınacak emekliye sevk onayının ilgili üniteye gönderilmesi,
görevinden ayrıldıktan sonra başka bir sigortalılık hâline tabi olarak
çalışmamış olanların ise örneği Kurumca hazırlanacak tahsis talep dilekçesi ile
ilgili üniteye başvurması şarttır.
(2) Tahsis talep
dilekçesine, sigortalının bir adet belgelik fotoğrafı ve Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılardan ilgili
döneme ait aylık prim ve hizmet belgesi henüz Kuruma verilmemiş olanlar için
sigortalı işten ayrılış bildirgesi eklenir.
(3) Malûllük durumunu
gösteren sağlık kurulu raporu alınmadan doğrudan malûllük aylığı bağlanması
talebinde bulunan sigortalılar, öncelikle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti
sunucularının sağlık kurullarına sevk edilerek, malûllük durumunun tespitine
esas sağlık kurulu raporunun temini yoluna gidilir.
MADDE 54 –
(1) Malûllük aylığı,
Kanunun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen tarihlerden geçerli olmak
üzere başlatılır. Sigortalı, aylığın başlangıç tarihinde geçici iş göremezlik
ödeneği almakta ise malûllük aylığı geçici iş göremezlik ödeneğinin verilme
süresinin sona erdiği tarihten sonraki aybaşından başlar. Ancak, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçen hizmetlerle birlikte
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında
aylık bağlanacağı durumlarda, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında geçen hizmetler prim ve prime ilişkin her türlü borçların
ödendiği tarih itibarıyla geçerli sayılır ve aylık, bu tarihi takip eden
aybaşından itibaren başlar.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı olup, malûl
sayılanlardan kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dâhil,
prim ve prime ilişkin her türlü borcu olanlardan talepte bulundukları tarihteki
borçları, Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenen, muhasebe
kayıtlarından çıkarılacak tutarlar ve tahsil edilmeyecek alacaklara ilişkin
miktar ve bu miktarın altında olanların aylıkları talep tarihini takip eden
aybaşından başlar ve borçları ilk aylıklarından kesilerek tahsil edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Yaşlılık Sigortası
Yaşlılık aylığından yararlanma
MADDE 55 –
(1) Sigortalılara, Kanunun 28, 43 ve 44 üncü maddeleri ile geçici 6 ncı
maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen şartlarla yaşlılık aylığı bağlanır.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi
olarak çalışan veya prim ödeyen sigortalıların yaşlılık aylığı bağlanmasına
ilişkin talepleri, sigortalılık süresi içinde en fazla sigortalılığının geçtiği
sigortalılık hâli esas alınarak sonuçlandırılır. Sigortalılık hâllerindeki
hizmet sürelerinin eşit olması ile yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi
kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve bağlı oldukları
sigortalılık hâlinin kanunla değiştirilmesi durumunda ise son sigortalılık hâli
esas alınır.
(3) Kanunun 28 inci
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen sigortalıların çalışma
gücündeki kayıp oranları, yedinci fıkrasında belirtilen sigortalıların erken
yaşlanma durumları ile sekizinci fıkrasında belirtilen çocukların başkasının
sürekli bakımına muhtaçlık durumları Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilir.
Bunların Kurum Sağlık Kurulu kararlarına karşı itiraz başvurularının
sonuçlandırılmasında, bu Yönetmeliğin 50 nci maddesinin birinci fıkrası ve 52
nci madde hükümleri uygulanır.
(4) Cumhurbaşkanlığı
görevinde bulunduktan sonra her ne sebeple olursa olsun anılan Makamdan
ayrılanlara, istekleri üzerine, müracaat tarihini takip eden aybaşından
itibaren, istek tarihindeki Cumhurbaşkanına ödenmekte olan aylık ödeneğin %40’ı
yaşlılık aylığı olarak bağlanır.
(5) Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanı veya Başbakan iken her ne sebeple olursa olsun görevlerinden
ayrılanlara, istekleri üzerine, müracaat tarihini takip eden ay başından
itibaren, istek tarihindeki Cumhurbaşkanına bağlanacak yaşlılık aylığının %75’i
oranında yaşlılık aylığı bağlanır.
(6) 4 üncü ve 5 inci
fıkralarda belirtilenlerin ayrıca bu Kanuna tabi sigortalı çalışmalarından
dolayı yaşlılık aylığına hak kazanamamaları hâlinde aylığın tamamı, hak
kazanıyorlar ve bağlanacak yaşlılık aylığı belirtilen görevlerden dolayı
bağlanan aylıktan düşük ise aradaki fark en geç ödemenin yapıldığı tarihi takip
eden iki ay içinde Hazineden tahsil edilir.
(7) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan;
a) 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 40 ıncı maddesi gereğince yaş haddinden
emekliye ayrılanlara 5400,
b) Kadrosuzluk nedeniyle
emekliye sevk edilenlere yaş şartı aranmaksızın 9000,
prim ödeme gün sayısı
olması hâlinde yaşlılık aylığı bağlanır.
(8) Kurumlarınca sicilleri
nedeniyle veya askerî mahkemelerce verilecek kararlar ya da ahlak ve yetersizlik
sebeplerinden dolayı re’sen emekliye sevk edilenlere, Kanunun 28 inci maddesinin
ikinci ve üçüncü fıkrasında belirtilen yaş ve prim ödeme gün sayısını
tamamlamaları hâlinde yaşlılık aylığı bağlanır.
(9) 7 nci fıkraya göre
bağlanacak yaşlılık aylıkları, Kanunun 28 inci maddesinin ikinci ve üçüncü
fıkrasında aranan yaş ve prim ödeme gün sayısı tamamlanıncaya kadar bunları
çalıştıran kamu idarelerinden en geç ödemenin yapıldığı tarihi takip eden iki ay
içinde tahsil edilir.
Yaşlılık aylığı başvurusu ve istenecek belgeler
MADDE 56 –
(1) Yaşlılık aylığı
bağlanabilmesi için, sigortalının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a) bendi kapsamında
bulunması hâlinde, çalıştığı işten ayrıldıktan sonra,
b) (b) bendi kapsamında
bulunması hâlinde, tarım işlerinde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar
hariç sigortalılığa esas faaliyetine son verip vermeyeceğini beyan ettikten
sonra,
örneği Kurumca
hazırlanacak tahsis talep dilekçesi ile Kuruma başvurması şarttır.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için
çalıştıkları kurumlarına müracaatları ile kurumlarınca alınacak emekliye sevk
onayının bulunduğu emeklilik belgesinin Kuruma gönderilmesi şarttır.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların emekliye
sevk işlemleri Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen makamların onayıyla
tamamlanır. Ancak, özel kanun hükümleri hariç olmak üzere yetkili makamın
emekliye sevk onayı alınma süresi, talep tarihinden itibaren bir ayı geçemez.
Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek kararname ile atananların görevleriyle
ilişiklerinin kesilmesi ilgili bakanın onayı ile tekemmül eder.
Özelleştirilmeleri sonucu sermayesindeki kamu payı %50’nin altına düşen
kuruluşlar ile satış veya devri yapılmış olan kuruluşlarda çalışmakta iken
emekliye ayrılanlar için emekliye sevk onayı aranmaz.
(4) Tahsis talep
dilekçesine, sigortalının bir adet belgelik fotoğrafı ve Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılardan ilgili
döneme ait aylık prim ve hizmet belgesi henüz Kuruma verilmemiş olanlar için
sigortalı işten ayrılış bildirgesi eklenir.
(5) Kanunun 28 inci
maddesinin; dördüncü fıkrasına göre, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya
başladığı tarihten önce Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre malûl
sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya özrü bulunan, beşinci fıkrasına
göre çalışma gücünü %40 ilâ %59 arasında kaybeden veya yedinci fıkrasına göre
erken yaşlanan sigortalıların, bu durumlarını gösterir sağlık raporu almadan
doğrudan yaşlılık aylığı talebinde bulunmaları hâlinde, öncelikle Kurumca
yetkilendirilen sağlık kuruluşuna sevk edilerek, durumlarının tespitine esas
sağlık kurulu raporunun temini yoluna gidilir. Kanunun yürürlük tarihinden önce
sigortalı olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılanlara Kanunun 28 inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve
yedinci fıkralarındaki şartları yerine getirmeleri hâlinde yaşlılık aylığı
bağlanır.
Yaşlılık aylığının başlangıcı, kesilmesi ve yeniden
bağlanması
MADDE 57 –
(1) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a) ve (b) bentlerinde
belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek
tarihinden sonraki,
b) (c) bendinde belirtilen
sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan
emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden,
c) (c) bendinde belirtilen
sigortalılardan her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra
başka bir sigortalılık hâline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol
muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara ise
istek tarihini takip eden,
ay başından itibaren aylık
bağlanır.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçen hizmetlerle birlikte
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında
aylık bağlanacağı durumlarda, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında geçen hizmetler, prim ve prime ilişkin her türlü borçların
ödendiği tarih itibarıyla geçerli sayılır ve aylık bu tarihi takip eden ay
başından itibaren başlar.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlardan kendi
sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dâhil, prim ve prime
ilişkin her türlü borcu olanlardan talepte bulundukları tarihteki borçları, Yılı
Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenen, muhasebe kayıtlarından çıkarılacak
tutarlar ve tahsil edilmeyecek alacaklara ilişkin miktar ve bu miktarın altında
olanların aylıkları talep tarihini takip eden aybaşından başlar ve borçları ilk
aylıklarından kesilerek tahsil edilir.
(4) Aylığa hak kazanma
koşulları yerine gelmediği halde Kurum hatası nedeniyle yanlış aylık
bağlandığının sonradan tespit edilmesi halinde, sigortalılara yersiz ödenen
aylıkların tahsili yoluna gidilerek, aylığa hak kazanma koşullarının yerine
geldiği tarihi takip eden aybaşından itibaren tahsis talep şartı aranmadan
yeniden aylık bağlanır.
(5) 3201 sayılı Kanuna
göre borçlananlar dahil tahsis talebinde bulundukları tarihte işten ayrılma
koşulunun gerçekleşmediğinin sonradan tespit edilmesi halinde, sigortalılara
yersiz ödenen aylıkların tahsili yoluna gidilerek, işten ayrılma koşulunun
yerine geldiği tarihi takip eden aybaşından itibaren işten ayrıldığı tarihe
kadar geçen çalışmaları da dikkate alınarak tahsis talep şartı aranmaksızın
aylık yeniden başlatılır.
(6) Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı
bağlandıktan sonra;
a) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 4 numaralı alt bendi hariç olmak
üzere Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya
başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi,
b) 21/4/2005 tarih ve 5335
sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen kamu idarelerinde
herhangi bir kadro, pozisyon ve görevde çalışmaya başlayanların, çalışmaya
başladıkları tarihi,
c) Çalışma gücünün %40 ile
%59 arasında kaybedilmesi nedeniyle yaşlılık aylığı alanların yapılan kontrol
muayenesi sonucu, çalışma gücündeki kayıp oranının %40’ın altına düştüğünün
anlaşılması hâlinde, bu durumun tespitine esas tutulan raporun tarihini,
takip eden ödeme dönemi
başında yaşlılık aylığı kesilir.
(7) Yaşlılık aylığı
kesilenlerden, sigortalılığa esas faaliyetine son vereceğini beyan edenler;
işten ayrılarak veya işyerini kapatarak yeniden yaşlılık aylığı bağlanması için
yazılı istekte bulunanlara ya da emekliye ayrılan veya sevk edilenlere, yazılı
istek tarihini veya görevinden ayrıldığı tarihi takip eden ödeme döneminden
itibaren yeniden yaşlılık aylığı bağlanır. Yeni aylık, Kanunun 30 uncu
maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre hesaplanır.
Sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışma
MADDE 58 –
(1) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra;
a) İlk defa Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında sigortalı olup,
yaşlılık aylığı alanlardan, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında çalışmaya başlayanların, yaşlılık aylıklarının kesilmemesi için
yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilir.
b) İlk defa Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında sigortalı olup,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlardan,
sigortalılık faaliyetine son vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte
bulunanlara yaşlılık aylığı bağlanır.
(2) Birinci fıkranın (a)
ve (b) bentleri kapsamında olanlardan, tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve
hesabına bağımsız çalışanlar hariç, almakta oldukları veya bağlanacak yaşlılık
aylıklarının %15’i oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir. Yaşlılık
aylığından kesilecek olan bu tutar, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendine tabi sigortalılara ilgili yılın Ocak ayında ödenen en yüksek
yaşlılık aylığından alınabilecek sosyal güvenlik destek priminden fazla olamaz.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olup, aylıklarından sosyal
güvenlik destek primi kesilen sigortalılardan ayrıca kısa vadeli sigorta kolları
primi alınmadığından bunlara bu sigorta kollarından sağlanan yardımlar yapılmaz.
Sosyal güvenlik destek primine tabi olanların primleri, aylıklarından kesilmek
suretiyle tahsil edilir.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi faaliyete başladığı için Kanunun
30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre yaşlılık aylığı
kesilenler, tercihlerini sosyal güvenlik destek primine tabi olma yönünde,
sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar ise tüm sigorta kollarına tabi olma
yönünde değiştirebilirler.
(5) Kanunun 30 uncu
maddesinin beşinci fıkrası gereğince tercih değişikliği talebinde bulunanların
bu değişikliğe ilişkin talepleri, örneği Kurumca hazırlanacak sigorta kolu
tercih bildirimi ile alınır. Bunlardan tüm sigorta kollarına tabi olmak
isteyenlerin aylıkları, bildirimin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi izleyen
ödeme dönemi başında kesilir. Sosyal güvenlik destek primine tabi olmak
isteyenlerin aylıkları ise, bildirimin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi takip
eden ödeme döneminden itibaren Kanunun 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a)
bendi gereğince yeniden hesaplanmak suretiyle başlatılır.
Yaşlılık toptan ödemesi ve ihyası
MADDE 59 –
(1) Yaşlılık toptan ödemesi, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının; (a)
ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar ile ilk defa (c) bendi kapsamında
sigortalı olanlardan, herhangi bir nedenle çalıştığı işten ayrılan, işyerini
kapatan veya devredenlerden Kanunun 28 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a)
bendinde belirtilen yaş şartını doldurduğu hâlde malûllük ve yaşlılık aylığı
bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya örneği Kurumca hazırlanan dilekçe ile
Kuruma başvurması hâlinde yapılır.
(2) Dilekçeye; Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan
ilgili döneme ait aylık prim ve hizmet belgesi, henüz Kuruma verilmemiş olanlar
için sigortalı işten ayrılış bildirgesi, sigortalılığına esas faaliyetine son
vereceğini beyan eden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalılar için de sigortalı işten ayrılış bildirgesi eklenir.
(3) Toptan ödeme tutarı,
malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri güncelleme katsayısı ile
güncellenerek hesaplanır. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve
(c) bendi kapsamındaki sigortalıların kendisinin ve işverenlerinin, (b) bendi
kapsamındaki sigortalının ise kendisinin ödediği malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primlerinin her yıla ait tutarı, primin ait olduğu yıldan itibaren
yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme
katsayısı ile güncellenerek toptan ödeme şeklinde verilir.
(4) Toptan ödeme yapılarak
hizmetleri tasfiye edilmiş bulunanlardan, yeniden Kanuna tabi olarak veya isteğe
bağlı sigortaya devam ederek malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi
bildirilmiş olanların, yazılı müracaat ederek, aldıkları toptan ödemenin ödeme
tarihi ile yazılı istek tarihi arasında geçen yıllar için güncellenerek bulunan
tutarın ilgiliye tebliğ tarihini takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi hâlinde,
bu hizmetleri ihya edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ölüm Sigortası
Hak sahiplerinin ölüm aylığından yararlanma şartları
MADDE 60 –
(1) Ölüm aylığı, Kanunun
32 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen durumda iken ölen sigortalının;
a) Ölüm tarihinde
sigortalı ile yasal evlilik bağı bulunan eşine,
b) Kanunun 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentlerine tabi olarak iş kazası
ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasına göre çalışmaları hariç Kanun
kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi
sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklardan;
1) 18 yaşını, ortaöğrenim
görmesi hâlinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi hâlinde 25 yaşını doldurmayan
erkek çocuklarına,
2) Evli olup olmadığına
bakılmaksızın, Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az %60 oranında
yitirdiği tespit edilen çocuklarına,
3) Yaşları ne olursa olsun
evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kız
çocuklarına,
c) Aylıkta hak sahibi eş
ve çocuklardan;
1) Artan hissenin
bulunması hâlinde, her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin
asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak
kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış
olması şartıyla ana ve babasına,
2) Artan hisseye
bakılmaksızın, bu bendin bir numaralı alt bendindeki şartları taşıyan ve 65
yaşın üstünde olan ana ve babasına,
Kanunun 34 üncü
maddesindeki esaslar dâhilinde ölüm aylığı bağlanır.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların hak
sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık
sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş
olması zorunludur. Ölüm aylığı prim borçlarının ödendiği tarihi takip eden
aybaşından itibaren başlar.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi
olarak çalışmış olan sigortalıların hak sahiplerinin aylıkları, sigortalının en
son tabi olduğu sigortalılık hâli esas alınarak bağlanır. Son sigortalılık
hâline göre ölüm aylığı bağlanamaması durumunda diğer sigortalılık hâllerindeki
hizmetlerine göre ayrı ayrı değerlendirme yapılarak, aylığa hak kazanacağı
sigortalılık hâli esas alınarak aylık bağlanır.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan harp
malûllüğü, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkındaki Kanuna ve 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa
göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış veya bağlanmasına hak kazanmış olanlardan
ölenlerin anne ve babalarına herhangi bir şart aranmaksızın aylık bağlanır.
Bağlanacak bu aylık, diğer dul ve yetimlere bağlanacak aylığın oranını etkilemez
ve bu kapsamda bağlanan aylıklar en geç ödemenin yapıldığı tarihi takip eden iki
ay içinde Hazineden tahsil edilir.
Ölüm aylığı başvurusu ve istenecek belgeler
MADDE 61 –
(1) Ölüm aylığı bağlanabilmesi için, hak sahiplerinin örneği Kurumca
hazırlanacak tahsis talep dilekçesini doğrudan Kuruma vermesi veya posta yoluyla
ya da elektronik ortamda göndermesi şarttır.
(2) Tahsis talep
dilekçesine;
a) 15 yaşından küçük
çocuklar hariç olmak üzere bir adet belgelik fotoğraf,
b) Malûl çocuklar için
sağlık kurulu raporu,
c) Hak sahibi anne ve
babalar için Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilen belgeler,
eklenir.
(3) Malûl çocukların
çalışma gücündeki kayıp oranlarının tespitinde ve bunların Kurum Sağlık Kurulu
kararlarına karşı itiraz başvurularının sonuçlandırılmasında, bu Yönetmeliğin 50
nci maddesinin birinci fıkrası ve 52 nci maddesi hükümleri uygulanır.
Ölüm aylığının başlangıcı ve kesilmesi
MADDE 62 –
(1) Ölüm sigortasından sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıklar;
a) Sigortalının ölüm
tarihini,
b) Hak sahibi olma
niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması hâlinde, bu niteliğin kazanıldığı
tarihi,
c) Ölüm aylığının
kesilmesine yol açan sebebin ortadan kalkması hâlinde, talep tarihini,
takip eden ay başından
itibaren başlatılır. Ancak, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında geçen hizmetlerle birlikte Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalıların hak sahiplerine aylık
bağlanacağı durumlarda, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında geçen hizmetler, prim ve prime ilişkin her türlü borçların ödendiği
tarih itibarıyla geçerli sayılır ve aylık bu tarihi takip eden aybaşından
itibaren başlar.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlardan kendi
sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dâhil, prim ve prime
ilişkin her türlü borcu olanlardan ölüm tarihindeki borçları, Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenen, muhasebe kayıtlarından çıkarılacak tutarlar
ve tahsil edilmeyecek alacaklara ilişkin miktar ve bu miktarın altında olanların
aylıkları talep tarihini takip eden aybaşından başlar ve borçları ilk
aylıklarından kesilerek tahsil edilir.
(3) Hak sahiplerine
bağlanan aylıklar bu Yönetmeliğin 60 ıncı maddesinde belirtilen şartların
ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir.
MADDE 63 –
(1) Ölüm toptan ödemesi, ölen sigortalının hak sahiplerinin ölüm aylığı
bağlanmasına hak kazanamaması durumunda, nitelikleri bu Yönetmeliğin 60 ıncı
maddesinde belirtilen sigortalının eşine, çocuklarına ve ana ve babasına Kanunun
36 ncı maddesinde belirtilen esaslara göre yapılır.
(2) Ölüm toptan ödemesi
yapılabilmesi için, hak sahiplerinin örneği Kurumca hazırlanacak tahsis talep
dilekçesi ile Kuruma başvurmaları şarttır.
(3) Malûl çocukların
çalışma gücündeki kayıp oranlarının tespitinde ve bunların Kurum Sağlık Kurulu
kararlarına karşı itiraz başvurularının sonuçlandırılmasında, bu Yönetmeliğin 50
nci maddesinin birinci fıkrası ve 52 nci maddesi hükümleri uygulanır.
(4) Kanuna göre toptan
ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler, borçlanılarak veya yurt dışı hizmetleri
birleştirilerek ya da sonradan hizmet tespiti nedeniyle hak kazanılan sürelerin
eklenmesi suretiyle ölüm sigortasından yararlanmak için gerekli 1800 prim gün
sayısının tamamlanması hâlinde, hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine Kanunun
31 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre ihya edilebilir. Yukarıdaki süreler,
ihya edilen süreye ilişkin tutar dâhil her türlü borçların ödendiği tarihi takip
eden aybaşı itibarıyla aylık bağlanmasında dikkate alınır.
MADDE 64 –
(1) Sigortalının, ölüm aylığı almakta iken evlenen ve bu nedenle aylığı kesilen
kız çocuklarına, Kanunun 37 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında
belirtilen usul ve esaslarla evlenme ödeneği ödenir.
(2) Evlenme ödeneğinin
ödenmesi için hak sahiplerinin bir dilekçe ile Kuruma başvurması gerekir.
Evlenme tarihi nüfus kütüğüne işlenmemişse, dilekçeyle birlikte evlenme
cüzdanının bir örneğinin de Kuruma verilmesi zorunludur.
MADDE 65 –
(1) Cenaze ödeneği Kanunun 37 nci maddesinde belirtilenlere verilir. Cenaze
ödeneğinin ödenmesi için, hak sahiplerince bir dilekçe ile Kuruma başvurulması
yeterlidir. Sigortalının ölümü ve ölüm tarihi nüfus kütüğüne kaydedilmemişse
dilekçeyle birlikte sigortalının ölüm tarihini belirten ilgili makamlarca
usulüne göre düzenlenen bir belgenin de Kuruma verilmesi gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uzun Vadeli
Sigorta Kollarına İlişkin Ortak Konular
MADDE 66 –
(1) Hizmet borçlanmasına
ilişkin talepler, örneği Kurumca hazırlanan hizmet borçlanması başvuru belgesi
veya borçlanma isteğini belirtir dilekçe ile Kuruma yapılır. Kanunun yürürlük
tarihinden önce veya sonra geçen ve Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen
sürelerin borçlanılması için Kanun veya mülga sosyal güvenlik kanunlarına göre
tescil edilmiş olmak yeterli olup, borçlanma talep tarihi veya ölüm tarihi
itibarıyla sigortalı olma şartı aranmaz.
(2)
Sigortalıların veya hak sahiplerinin yazılı talepte
bulunmaları ve talep tarihinde Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime
esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince
belirlenecek günlük kazancın %32'si Ek
ibare:RG-16/6/2011-27966)(5) ,(i) bendi kapsamında
borçlanılacak sürelere ilişkin genel sağlık sigortası primlerinin ödenmiş olması
halinde, genel sağlık sigortası primi ödenmiş bu sürelere ilişkin borçlanma
tutarının % 20’si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği
tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şarttır. Tahakkuk ettirilen borç
tutarı, ilgiliye iadeli taahhütlü olarak tebliğ edilir. PTT alındısının ilgiliye
teslim edildiği tarih borcun tebliğ tarihidir. Bir ay içinde ödenen tutara
isabet eden süre geçerli sayılır. Tebliğ edilen borcunu süresi içinde
ödemeyenler ile kısmi ödeme yapanların kalan sürelerinin borçlandırılması için
yeni başvuru şartı aranır.
(3) Kanuna göre tespit
edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma
hâlinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye
götürülür. Prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazançlar ise borçlanma yapılan
ilgili aylara mal edilir.
(4) Kanunun 41 inci
maddesinin birinci fıkrasının;
a) (a), (b), (d), (e),
(f), (g) ve (h) bentleri gereği borçlanılan süreler, talep tarihinde tabi olunan
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilgili bendine göre,
b)
(c) ve (ı) bentleri gereği borçlanılan süreler, Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre,
(Ek ibare:RG-16/6/2011-27966)(5) (i) bendine göre
borçlananlar ise 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre,
uzun vadeli sigorta
kolları ve genel sağlık sigortası bakımından prim ödeme gün sayısı olarak
değerlendirilir.
(5) Fakülte veya yüksek
okullarda kendi hesabına okuduktan sonra subay veya astsubaylığa nasbedilen veya
yedek subaylık hizmetini takiben subaylığa geçirilenler ile fakülte ve
yüksekokullarda kendi hesabına okuduktan sonra, komiser yardımcısı veya polis
memuru olarak atananların başarılı öğrenim süreleri; borçlanmanın yapıldığı
tarihte ilgisine göre en az aylık alan teğmenin, astsubay çavuşun veya polis
memuru ya da komiser yardımcısının prime esas kazancı üzerinden, bu sürelere ait
primler kendilerince ödenerek, borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bu
şekilde hesap edilecek borç, tebliğ tarihinden itibaren iki yıl içinde eşit
taksitler hâlinde ödenir.
(6) Fakülte veya yüksek
okullarda kendi hesabına okumakta iken Türk Silahlı Kuvvetleri veya Emniyet
Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrencilerin, daha önce kendi
hesabına okudukları normal okul süreleri hakkında, 5 inci fıkra hükümleri
uygulanır.
(7) 5 inci ve 6 ncı
fıkralar uyarınca borçlandırılan süreler uzun vadeli sigorta kolları ile genel
sağlık sigortası bakımından prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilir.
(8) Borçlanma sürelerinin
belgelendirilmesi, hizmet borçlanma başvuru belgesindeki ilgili bölümün
aşağıdaki fıkrada belirtilen işveren, kurum ve kuruluşlarının onayı ile
gerçekleşir. Gerektiğinde usulüne göre düzenlenmiş ayrı bir belgenin de Kuruma
ibrazı istenebilir.
(9) Borçlanma başvuru
belgeleri;
a) Kanunları gereği
verilen ücretsiz doğum ya da analık izni sürelerinin borçlanma talebinde
bulunulması hâlinde, sigortalının bu sürelerde tabi olduğu işyerince,
b) Er veya erbaş olarak
silah altında veya yedek subay okulunda geçen sürelerin borçlandırılması
talebinde bulunulması hâlinde, askerlik şubelerince veya kuvvet
komutanlıklarınca,
c) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların, personel
mevzuatına göre aylıksız izin sürelerinin borçlandırılması talebinde bulunulması
hâlinde, ilgili işverenlerince,
ç) Sigortalı olmaksızın
doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurt içinde veya yurt dışında
geçirdikleri normal doktora veya uzmanlık öğrenim sürelerinin borçlandırılması
hâlinde, ilgili hastane veya öğrenim kurumlarınca,
d) Sigortalı olmaksızın
avukatlık stajını yapanların normal staj sürelerinin borçlandırılması hâlinde,
ilgili baro başkanlıklarınca,
e) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında geçen süreler hariç,
sigortalı iken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan, bu
suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen primi
ödenmemiş sürelerin borçlandırılması hâlinde, Cumhuriyet Savcılığınca,
f) Grev ve lokavtta geçen
süreler Bakanlık Bölge Müdürlüğünce,
g) Hekimlerin fahri
asistanlıkta geçen sürelerinin borçlandırılması hâlinde, ilgili kurumca,
ğ) Seçim kanunları
gereğince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin
yapıldığı tarihi takip eden aybaşına kadar açıkta geçirdikleri sürelerinin
borçlandırılması hâlinde, ilgili kamu idarelerince,
onaylanır. Ancak, bu
fıkrada sayılan belgelerden elektronik ortamda alınanlar Kurumca istenmez. (10) Ülkemizde 5510 sayılı Kanuna göre çalışması bulunmayanlardan, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkelerde çalışmış ya da çalışanların Kanunun 41 inci maddesinin (b), (d), (e) ve (h) bentlerine göre borçlanmaları halinde borçlanılan bu süreler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.
(11)
(Ek:RG-16/6/2011-27966)(4) 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesine
göre yapılan borçlanmalarda aylık bağlanmamış olması şartıyla borçlanma
tutarının tamamı sigortalının talebi halinde bir defaya mahsus olmak üzere iade
edilir.
MADDE 67 –
(1) Uzun vadeli sigorta
kollarından hak kazanılan yardımların yapılması veya aylıkların bağlanması için,
sigortalı veya hak sahibince adi posta veya kargo ile veya Kuruma doğrudan
yapılan yazılı başvurularda, tahsis talep tarihi olarak dilekçenin Kurum
kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınır. Taahhütlü, iadeli taahhütlü veya
acele posta servisi olarak gönderilen tahsis taleplerinde ise dilekçenin postaya
verildiği tarih, Kuruma intikal tarihi olarak kabul edilir.
(2) Malûllük veya yaşlılık
aylığı bağlanmasına hak kazandığı tarihin ayın son günü resmî tatil gününe veya
hafta sonu tatiline rastlaması nedeniyle taleplerini Kuruma veremeyen
sigortalıların, bu resmî tatil gününü takip eden ilk iş günü mesai bitimine
kadar Kuruma verilen, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi
olarak gönderilen talepleri, önceki ayın son günü verilmiş gibi kabul edilir.
(3) Aylığa hak kazanılmış
ve aynı ay içinde olmak kaydıyla, tahsis talep tarihinden sonra işinden ayrılan
veya işyerini kapatan sigortalıların tahsis talepleri de geçerli sayılır.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki aktif sigortalıların
emeklilik ve malûllük hâllerinde, haklarında yetkili makamlarca alınacak
emekliye sevk onayından sonra, görevleriyle ilişiklerinin kesildiği tarihi takip
eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
(5) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı iken görevinden
ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık hâline tabi olarak çalışmamış
olanlardan malûllük aylığına hak kazananlara; malûl sayılmasına esas tutulan
rapor tarihi, yazılı istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini, malûl
sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden sonra ise rapor
tarihini takip eden aybaşından; yaşlılık aylığına hak kazananlara ise son
ayrıldıkları kamu idarelerine veya Kuruma yapacakları yazılı istek tarihlerini
takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
(6) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçen hizmetlerle birlikte
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında
yaşlılık, malûllük veya ölüm aylığı bağlanacağı durumlarda, Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçen hizmetlerle ilgili prim
ve prime ilişkin her türlü borçlar ödenmeden tahsis talebinde bulunulması
hâlinde, tahsis talebi borçların ödendiği tarih itibarıyla geçerli sayılır.
(7) Tahsis talep tarihinde
Kanunda yaşlılık aylığı için belirlenen yaş ve sigortalılık süresi şartlarından
birini yerine getirememiş olan, ancak yerine getirilemeyen şartı tahsis talep
tarihinden itibaren bir ay içinde yerine getiren sigortalının tahsis talebi, bu
şartın yerine getirildiği tarih itibarıyla geçerli sayılır.
ALTINCI KISIM
Kısa ve Uzun
Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Ortak Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Gelir ve
Aylıkların Ödenmesi
MADDE 68 –
(1) Gelir ve aylıkların bağlanması, artırılması, azaltılması, ödenmesi ve
kesilmesi ile toptan ödeme yapılmasına ait işlemleri bilgisayar ortamında
yürütmek üzere, ödemeler kütüğü oluşturulur.
(2) Ödemeler kütüğündeki
kayıtların oluşturulmasında sigortalının sosyal güvenlik sicil numarasının
başına Kurumca belirlenen esaslara göre oluşturulan tahsis kodunun eklenmesi ile
üretilen bir tahsis numarası esas alınır.
(3) Banka veya PTT bank
şubelerince ilgililere yapılacak ödemeler sosyal güvenlik sicil numarası
üzerinden yapılır.
Ödeme dönemi ve ödeme tarihleri
MADDE 69 –
(1) Sigortalıya ve hak
sahiplerine bağlanan gelir ve aylıklar, Kurumca belirlenen dönem ve tarihlerde
her ay peşin olarak ödenir. Ödeme günü cumartesi gününe rastlayan grubun ödemesi
cuma, pazar gününe rastlayan grubun ödemesi pazartesi günkü grup ile
birleştirilerek yapılır.
(2) Ödeme günlerinden
herhangi birinin cumartesi veya pazar günü dışında resmî tatil gününe rastlaması
hâlinde, ödemelerin hangi tarihlerde yapılacağı, Kurumca belirlenerek ilan
edilir.
(3) Daha önce belirlenen
ödeme dönem ve tarihlerinin Kurumca yeniden düzenlenmesi hâlinde, ödeme
tarihleri öne alınanların gelir ve aylıklarından bir kesinti yapılmaz. Ancak,
ikinci fıkra hariç olmak üzere, ödeme tarihleri ileri alınanlara bir ayı aşan
gün karşılığı kadar fark ödenir.
(4) Bu maddenin birinci ve
ikinci fıkralarında belirtilen nedenlerle ödeme günü öne alınanlar ile durum
değişikliği veya ölüm hâlinde sigortalı ve hak sahiplerine durum değişikliği
veya ölüm tarihine ait Kanunda belirtilen ödeme döneminde peşin ödenen gelir ve
aylıklar geri alınmaz.
Ödeme şekli ve ödeme merkezleri
MADDE 70 –
(1) Sigortalı ve hak
sahiplerinin gelir ve aylıklarının ödenmesini sağlamak ve ödeme merkezlerini
belirlemek üzere Kurum, bankalarla ve PTT ile protokol imzalayabilir. Ödemeler,
protokol imzalanan bankalara ve PTT bilgi işlem birimlerine bilgisayar ortamında
gönderilen ödeme bilgilerinin, gelir ve aylık sahipleri adına banka şubelerinde
açılan mevduat veya çek hesaplarına aktarılması ile sağlanır.
(2) İlk defa ödemeler
kütüğüne dâhil edilen gelir ve aylık sahiplerinin birikmiş ödemeleri ile daha
önce hak kazanılan birikmiş ödemeler de, bilgisayar ortamında düzenlenen
kayıtlara eklenerek, işlemin sonuçlandığı ayı takip eden ilk ödeme döneminde
ödenmek üzere, ilgililerin hesaplarına aktarılır.
(3) Sigortalı veya hak
sahiplerine bir defaya özgü olarak ödenecek olan emeklilik ikramiyesi, toptan
ödeme ve ilgilinin sağlığında hak edip alamadığı gelir ve aylıklarından
varislere yapılacak ödemeleri, mevduat veya posta çek hesabı açılmadan ilgili
ödeme merkezleri aracılığı ile ödenir.
(4)
Kurumca (Mülga
ibare:RG-16/6/2011-27966) (…), başkasının bakımına muhtaç olduğu Kurumca
tespit edilen ya da sağlık kurulu raporu ile belgelenen sigortalı veya hak
sahiplerinin gelir ve aylıkları, yazılı istekleri üzerine PTT aracılığıyla,
bildirdikleri adreslerde, ödenebilir.
(5) Uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yurtdışında sürekli ikamet
edenlerin gelir ve aylıkları, yazılı istekleri hâlinde, masrafları kendilerince
karşılanmak üzere yurtdışı hesaplarına transfer edilir.
MADDE 71 –
(1) Kurumca gelir ve aylık bağlananlara, bu gelir ve aylıkların ödenmesi
sırasında ilgili banka veya PTT personeline gösterilmek üzere birer tanıtım
kartı verilebilir.
Kanunî temsilcilere ödeme yapılması
MADDE 72 –
(1) On sekiz yaşını doldurmamış veya ergin olmayan çocuklara, kısıtlılara
veya kendisine kayyım tayin edilen kimselere ait gelir ve aylıklar, bunların
veli, vasi veya kayyımlarına ödenir.
(2) Gelir/aylık alanlar
ile hak sahiplerinin vasi, kayyım veya vekiline yapılacak ödemelerde, vasilik,
kayyımlık veya vekillik yetkilerini tevsik eden resmi belgenin PTT/banka
şubesinin ilgili personeline ibraz edilmesi şarttır.
İKİNCİ BÖLÜM
Yoklama
İşlemlerinin Usul ve Esasları
MADDE 73 –
(1) Yoklama işlemlerinin amacı, gelir veya aylık almakta iken ölen ya da gelir
ve aylık alma koşullarını kaybedenlerin zamanında belirlenerek, öncelikle bunlar
adına yapılan ödemelerin durdurulmasını, daha sonra da gelir ve aylığın
kesilerek varsa yersiz olarak yapılan ödemelerin ilgili mevzuat hükümlerine göre
tahsil edilmesini sağlamaktır.
MADDE 74 –
(1) Gelir ve aylık alma şartlarının devam etmesi ile ilgili olarak Kurumca
yürütülecek işlemler;
a) Sürekli iş göremezlik
geliri alanlar için, sürekli iş göremezlik durumlarının devam ettiği,
b) Vazife malûllüğü aylığı
ile malûllük sigortasından aylık alanlar için; Kanun kapsamında sigortalı
olmadıkları, yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmadıkları ile malûllük
durumlarının devam ettiği,
c) Yaşlılık aylığı
bağlananlar için; Kanun kapsamında sigortalı olmadıkları, yabancı bir ülke
mevzuatı kapsamında çalışmadıkları ile Kanun kapsamında sigortalı olmakla
birlikte sosyal güvenlik destek primine tabi oldukları,
ç) Ölüm geliri veya ölüm
aylığı alanlar için; sigortalının,
1) Dul eşinin yeniden
evlenmediği,
2) Reşit duruma girmemiş
çocukların hayatta bulundukları,
3) 18 yaşını doldurmuş
erkek çocuklardan lise ve dengi öğrenim yapanların 20 yaşına, yüksek öğrenim
yapanların 25 yaşına kadar öğrencilik durumlarının devam ettiği,
4) Kız çocukların
evlenmedikleri,
5) Malûl çocukların
çalışma gücündeki kayıp oranının en az %60 olduğu,
6) Bu bendin (3), (4) ve
(5) numaralı alt bentlerinde belirtilen çocukların aynı zamanda Kanunun 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentlerine tabi olarak iş kazası
ve meslek hastalığı, analık ile hastalık sigortasına göre çalışmaları hariç
Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmadığı veya
kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almadığı,
7) Ana ve babasının her
türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net
tutarından daha az olduğu ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar
hariç olmak üzere gelir ve aylık bağlanmadığı,
8) Eş ve kız çocuklarından
eşinden boşandığı hâlde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamadığı,
d) Kendisi ve hak
sahiplerinin hayatta oldukları,
hususlarını kapsar.
(2) Gelir ve aylık
sahiplerinin Kanun kapsamında sigortalı olup olmadıkları ile Kanuna göre başka
bir gelir veya aylık alıp almadıkları Kurumun ve diğer kurum ve kuruluşların
ilgili kayıtlarının belirli dönemlerle taranması ile tespit edilir.
(3) Türk Vatandaşı olmayan
ve Kurumdan aylık veya gelir alan kişilerin aylık ve gelir alma şartlarının
devam edip etmediği hususunun tespiti için Kurumca belge istenebilir.
MADDE 75 –
(1) Kurum gerekli gördüğü zaman ve hâllerde belirleyeceği yöntemlerle gelir veya
aylık alanlarla bunların veli, vasi, kayyım ve vekillerinin, bu Yönetmeliğin 74
üncü maddesinde yer alan bilgilerinin tespiti amacıyla yoklama yaptırabilir.
Yoklama işlemi gelir veya aylık ödeyen bankalar veya PTT şubelerine de
yaptırılabilir.
İlgili kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belge istenmesi
MADDE 76 –
(1) Kurumca, gelir veya aylık alma şartlarının devam edip etmediğinin tespiti
amacı ile gerekli görülen hâllerde kendi mevzuatına göre kayıt veya tescil yapan
ilgili kurum, kuruluş ve birlikler veya vergi dairelerinden usulüne göre
düzenlenmiş belge istenebilir.
(2) Gelir ve aylık almakta
olan çocukların öğrencilik niteliğinin devam edip etmediği hususunun tespiti
için Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu ile sözleşmeler yapılabilir.
(3) Kurum ödemeler kütüğü
ile Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün nüfus kütükleri 15 günü
geçmemek üzere belirli periyotlarla karşılaştırılarak, cinsiyet değişikliği,
ölümü veya evlenmesi nedeniyle gelir ve aylık alma şartlarını yitirenler tespit
edilir.
MADDE 77 –
(1) Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları, gelir ve aylık
alma şartlarının devam edip etmediğinin, sigortalıların geçici iş göremezlik
süresince ve malûliyet aylığı alanların fiilen çalışıp çalışmadığının tespiti
hususunu mahallinde inceleme yetkisine sahiptir.
(2) Birinci fıkrada
belirtilen inceleme, öldüğü hâlde nüfusa tescil edilmeyen gelir ve aylık
sahipleri ile boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşamayı sürdüren eş veya kız
çocuklar olmak üzere, gelir ve aylık alma şartlarını yitirenlerin tespitini de
kapsar.
(3) Kurumun denetim ve
kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yürütülen denetim sonucunda; temin
edilen yeni sağlık kurulu raporlarının Kurum Sağlık Kurulunca incelenmesi sonucu
sigortalı ve hak sahiplerinin, malûllük ve iş göremezlik raporlarında belirtilen
rahatsızlıklarının mevcut olmadığı ya da mevcut olmasına rağmen gelir ve aylık
bağlanmasını gerektiren düzeyde olmadığına karar verilmesi hâlinde, ilgililere
bağlanan gelir ve aylıklar başlangıç tarihi itibarıyla iptal edilir, yapılan
yersiz ödemeler, ilgili mevzuat hükümlerine göre tahsil edilir.
MADDE 78 –
(1) Kurum Sağlık Kurulunca ihtiyaç duyulan veya Kurum Sağlık Kurullarınca
verilen kararlara sigortalı ve hak sahiplerinin itirazları veya sigortalı ve hak
sahipleri dışında bu kararlara yapılan itiraz, ihbar ve şikayetler ile Kurumca
yürütülen denetim ve soruşturma kapsamında kontrol muayeneleri Çalışma Gücü ve
Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre
düzenlenmiş yeni tarihli sağlık kurulu raporu ve daha önce Kurum tarafından
verilmiş kararlara ilişkin tüm belgelerin birlikte değerlendirilmesi ile
yapılır.
(2) Kontrol muayenesi için
temin edilen sağlık kurulu raporları, bu Yönetmeliğin 41 inci ve 51 inci
maddelerinde belirtilen belgeleri de kapsayan sigorta sicil veya tahsis
dosyaları ile birlikte Kurum Sağlık Kuruluna intikal ettirilir.
(3) Kurum Sağlık
Kurullarınca; Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliğine göre düzenlenmiş yeni tarihli sağlık kurulu raporunun
değerlendirilmesi sonucu gerekli görülen hâllerde, ek bilgi belge ve/veya
yeniden muayenesiyle düzenlenecek rapor/sağlık kurulu raporu istenir.
(4) Kurum Sağlık Kurulları
tarafından yapılan değerlendirme sonucu gerekli görüldüğü hâllerde sigortalı ve
hak sahipleri yeniden kontrol muayenesine tabi tutulur.
(5) Kurumun yazılı çağrısı
üzerine, kontrol muayenesi tarihinden önceki en az 45 gün içinde sevk için
başvuruda bulunmak kaydıyla gelir ve aylıkların kontrol muayene tarihine göre
durdurulması dört aya kadar Kurumca ertelenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kısa ve Uzun
Vadeli Sigorta Kollarına Ait Çeşitli Hükümler
MADDE 79 –
(1) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sigortalılara, geçici iş
göremezlik ödeneği, emzirme ödeneği verilebilmesi, sürekli iş göremezlik geliri,
malûllük ve yaşlılık aylığı ile sigortalının ölümü hâlinde hak sahiplerine gelir
ve aylık bağlanabilmesi için, sigortalının genel sağlık sigortası primi dâhil
prim ve prime ilişkin her türlü borcunun ödenmiş olması zorunludur.
Kanunî temsilcilerce veya vekillerce yapılan tahsis
başvuruları
MADDE 80 –
(1) Kanunun öngördüğü her
türlü gelir, aylık, ödeme ve ödeneklerin yapılabilmesi için; sigortalı ve hak
sahiplerinden ergin ve mümeyyiz olmayanların kanunî temsilcilerinin yazılı
istekte bulunmaları şarttır.
(2) Sigortalı veya hak
sahiplerinin vekilleri tarafından yapılacak yazılı taleplerde, Kurumca verilecek
ödenekler ile bağlanacak gelirler veya aylıklar için başvurma yetkisi
bulunduğunu açıkça belirten ve noterlikçe onaylanmış vekaletnamenin de ibraz
edilmesi gerekir.
Yabancı uyrukluların başvuruları
MADDE 81 –
(1) Yabancı uyruklu
sigortalılarla, bunların hak sahipleri için nüfus cüzdanının fotokopisi yerine,
bunların hüviyetlerini gösteren ve 24/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus
Hizmetleri Kanununa göre yetkili makamlar tarafından düzenlenerek verilen
yabancılara ait ikamet tezkeresi, Kuruma ibraz edilir. Hak sahibi yabancılar,
hak sahibi olduklarını Kurumca istenecek belgelerle ispatlar.
MADDE 82 –
(1) Aylık veya gelirin 90 gün içinde ödenememesi durumunda Kurumca gelir ve
aylık bağlanmasına hak kazandığı anlaşılan sigortalı ve hak sahiplerine yazılı
talepte bulunmaları hâlinde, ilerideki alacaklarından mahsup edilmek üzere avans
ödenebilir. Avans miktarı her üç ay için, bağlanacak aylıklarda net asgari
ücretin üç katını, gelirlerde ise net asgari ücretin iki katını geçmemek üzere
Kurumca belirlenir.
(2) Avansın bağlanacak
gelir ve aylık birikmiş tutarından fazla olan bölümü, müteakip gelir ve
aylıklarından 1/4 oranında kesilerek mahsup edilir.
MADDE 83 –
(1) Kanunda belirtilen
ödeneklerin verilmesi, gelir veya aylıkların bağlanması için yapılan başvurular
ile bunların ödenmesi ve yoklanması sırasında, bu Yönetmelik gereğince Kuruma
veya diğer ilgili kişi ve kuruluşlara verilmesi gereken belgelerin
hazırlanmasına, değiştirilmesine, bir belgede yer alan bilgilerin birden fazla
belge olarak ya da farklı belgelerin birleştirilerek bir belge olarak
düzenlenmesine Kurum yetkilidir.
MADDE 84 –
(1) Kanunda belirtilen ödeneklerin verilmesi, gelir ve aylıkların bağlanması,
ödenmesi ve yoklanması sırasında, bu Yönetmelik gereğince Kuruma veya diğer
ilgili kişi ve kuruluşlara verilen belgelerdeki kayıtların, Kurumca yapılan
inceleme veya soruşturma sonucunda gerçeğe aykırı olduğu tespit edildiği
takdirde, bu belgelere dayanılarak işlem yapılmaz, yapılmış işlemler varsa geri
alınır.
(2) Bu belgelerdeki
bildirimlerin gerçeğe aykırılığının tespiti ile bu belgelerle taahhüt edilen
durum değişikliklerinin en geç bir ay içinde Kuruma bildirilmemesi durumlarında
oluşan Kurum zararının, kanunî faiziyle ödenmesinden ilgililer sorumludurlar.
Gerçeğe aykırı bildirimin suç oluşturması hâlinde, bunlar hakkında ayrıca suç
duyurusunda bulunulur.
MADDE 85 –
(1) Sigortalılar ile hak sahiplerinin;
a) Nüfus cüzdanlarındaki
doğum tarihleri ile nüfus kayıtlarındaki doğum tarihleri arasında fark varsa
nüfus kayıtlarındaki tarih,
b) Birden fazla nüfus
kaydı bulunanların, bu kayıtları arasında fark varsa nüfus kayıtlarındaki eski
tarihli kayıt,
c) Birden fazla nüfus
kaydı bulunanlardan, kayıtlarının birisinin idare veya kaza mercilerinden
verilmiş bir kararla yapılmış veya düzeltilmiş olması durumunda kararların
kesinleşmiş olması şartıyla nüfus kayıtlarına geçirilmemiş olsa bile bu kayıt,
esas alınır.
(2) Ancak;
a) İş kazası ve meslek
hastalığı sigortasından gelir tahsisi ile vazife veya harp malûllüğü aylığı
bağlanmasında peşin sermaye değerinin hesabında, iş kazasının olduğu veya meslek
hastalığının ilk defa hekim veya sağlık kurulu raporuyla tespit edildiği,
b) Malûllük, vazife veya
harp malûllüğü, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin aylık tahsisleri ile
peşin sermaye değerinin hesabında yaş ile ilgili hükümlerin uygulanmasında,
Kanunla yürürlükten kaldırılmış kanunlara veya 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesine tabi sandıklara göre
sigortalının ilk defa uzun vadeli sigorta kollarına tabi olduğu,
tarihten sonraki yaş
düzeltmeleri dikkate alınmaz.
(3) Malûllük, yaşlılık ve
ölüm sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili hükümlerin uygulanmasında;
a) Kanunla yürürlükten
kaldırılmış kanunlara veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci
maddesine göre sigortalının ilk defa malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına
tabi olduğu tarihte, sigortalıların ve hak sahibi çocuklarının nüfus kütüğünde
kayıtlı bulunan doğum tarihleri,
b) Sigortalının ilk defa
Kanuna tabi olduğu tarihten sonra doğan çocuklarının, nüfus kütüğüne ilk olarak
yazılan doğum tarihleri,
esas alınır.
(4) Nüfus kütüğünde ilk
defa kayıtlı olan doğum tarihinin;
a) Nüfus kütüğünün
yenilenmesi sırasında, yeni kütük kayıtlarına,
b) Nüfus kütüklerinin
naklinde, yeni nüfus idaresi kayıtlarına,
c) Türk vatandaşlığına
geçenlerin Türkiye’deki nüfus idaresi kayıtlarına,
hatalı işlenmiş olması
nedeniyle yapılan düzeltmelerin, sigortalıların iradesi dışında nüfus idaresince
yapılan maddi hataların giderilmesi amacını taşıması nedeniyle, bu hususların
belgelenmesi veya mahkeme kararında belirtilmiş olması hâlinde söz konusu kayıt
düzeltmelerinde, düzeltilen yeni kayıt esas alınır.
YEDİNCİ KISIM
Sigortalıların
Yurt Dışında Bulunmaları ve İsteğe Bağlı Sigorta
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigortalıların
Yurt Dışında Bulunmaları
Sigortalıların görev ve işleri nedeniyle yurt dışında
bulundukları sürelerin tespiti
MADDE 86 –
(1) Yurt dışındaki sürelerin tespiti için;
a) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olanlar
için işverenlerince görevlendirildiklerine dair görev belgesinin,
b) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanlar için işleri
nedeniyle yurt dışına çıkacaklarına dair beyan belgesi ile bunu destekleyen
belgelerin,
ibrazı istenir.
(2) Kurumca yurtdışında
bulunma hâli her türlü bilgi ve belgeyle de tespit edilebilir.
MADDE 87 –
(1) Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş
üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen
Türk işçileri, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel
sağlık sigortası hükümleri uygulanır.
(2) Yurtdışına sigortalı
götürecek işverene ait işyeri, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulu ve
tescilli olmalıdır. Yabancı ülke mevzuatına göre kurulan firmalarca yurtdışında
gerçekleştirilen işlerde çalıştırılan Türk vatandaşları hakkında bu madde
hükümleri uygulanmaz.
(3) İşverenler, yurt
dışında yapacakları işi, yeni tescil edecekleri işyeri dosyasından bildirilecek
sigortalılarca gerçekleştireceklerse; işletme merkezlerinin bağlı olduğu üniteye
işyeri dosyası tescil ettirerek, sosyal sigorta yükümlülüklerini bu dosyadan
yerine getirirler. İşyeri bildirgesi ekine, bu Yönetmeliğin 29 uncu maddesinde
sayılan belgelerden ayrı olarak işin alındığını belgeleyen sözleşme örneği ile
ilgili ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilciliği yazısı veya Dış Ticaret
Müsteşarlığınca düzenlenecek belge eklenir. Aynı ülkede kısa vadeli sigorta kolu
prim oranı aynı olan başka bir iş üstlenilmesi halinde, bu işyerinde çalışan
sigortalılarla ilgili sosyal sigorta yükümlülükleri de, daha önce tescil edilmiş
olan işyeri dosyası üzerinden yerine getirilebilir.
MADDE 88 –
(1) Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan
ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak
üzere götürülen Türk işçileri (Ek ibare:RG-16/6/2011-27966) hakkında kısa vadeli sigorta
kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.
(2) Durumu bu Yönetmeliğin
86 ncı maddesine uygun olan sigortalının, tedavi gördüğü sağlık tesislerinden
alacağı raporlarda belirtilen tedavi ve istirahat sürelerine ait, Kanuna göre
hak kazandığı geçici iş göremezlik ödenekleri ve emzirme ödeneği, raporun
Kurumca tasdik edilme şartı aranmaksızın Türk Lirası olarak ödenir.
MADDE 89 –
(1) İşveren, geçici veya sürekli görevle yurt dışında görevlendirdiği ya da
yurtdışına götürdüğü sigortalının, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve
analık hâllerinde, Kurum tarafından işe el konuluncaya kadar, Kanuna göre hak
kazandığı geçici iş göremezlik ödeneğini ödemekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün
yerine getirilmesindeki gecikmeden dolayı işveren, gerek Kurumun gerekse
sigortalının uğrayacağı her türlü zarardan sorumludur.
(2) Kurum, Kanuna uygun
olarak yapılan ve belgelere dayanan geçici iş göremezlik ödenekleri tutarını
işverene öder.
Sigorta olaylarının bildirilmesi
MADDE 90 –
(1) Yabancı ülkelerde meydana gelen iş kazasının, üç iş günlük bildirim süresi
içinde, meslek hastalığı ve vazife malûllüğü olayları için ise Kanunda
belirtilen haber verme süresi olayın meydana geldiği,
(2) İş kazasının işverenin
kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi hâlinde, üç iş günlük bildirim
süresi iş kazasının öğrenildiği,
(3) Kurumca kabul
edilebilir belgelenmiş bir mazeretin olması şartıyla bildirim süresi mazeretin
ortadan kalktığı,
tarihten itibaren başlar.
İKİNCİ BÖLÜM
İsteğe Bağlı
Sigorta
MADDE 91 –
(1) İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için uluslararası sosyal güvenlik
sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak kaydıyla, Türkiye'de yasal olarak
ikamet edenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarından;
a) 18 yaşını doldurmuş
olmak,
b) Kanuna tabi zorunlu
sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmakla birlikte, ay
içinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,
c) Kendi sigortalılığı
nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,
ç) İsteğe bağlı sigorta
giriş bildirgesiyle Kuruma başvuruda bulunmak,
şartları aranır.
(2) Ülkemiz ile
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen
işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk
işçilerinden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunanlardan Türkiye’de ikamet
şartı aranmaz.
İsteğe bağlı sigortalılık başvurusu ve tescil
MADDE 92 –
(1)
İlk defa isteğe bağlı sigortaya bildirim işlemi, Ek-8’de
bulunan isteğe bağlı sigortalılık giriş bildirgesinin, başvuru sahibinin
ikametini görev bölgesi içine alan Kurum ünitesine verilmesi ile gerçekleşir.
Tekrar isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunacaklar ise talep dilekçesi ile
Kuruma başvururlar. (Ek
cümle:RG-16/6/2011-27966) Türkiye’de ikamet etmekteyken sosyal güvenlik
sözleşmesi olmayan ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarından isteğe bağlı
sigortalı olmak için talepte bulunanların isteğe bağlı sigortalılık giriş
bildirgesinde beyan etmiş oldukları Türkiye’deki adresi ikamet adresi olarak
esas alınır.
(2) Ay içinde 30 günden az
çalışan veya Kanunun 80 inci maddesi uyarınca prim ödeme gün sayısı, ay içindeki
toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal çalışma
saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların prim ödeme gün sayıları
ayın başından başlanarak mal edilir. Bu durumdaki kişilerin zorunlu sigortalılık
için mal edilen günler içinde isteğe bağlı sigortaya başvurmaları hâlinde isteğe
bağlı sigortalılık, zorunlu sigortalılığa ait son günü takip eden günden
başlamış sayılır.
(3) İsteğe bağlı
sigortalılık başvurusu kabul edilen sigortalılardan Kurum tescil kütüğünde kaydı
bulunmayanların tescil işlemleri, bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslar
dâhilinde sonuçlandırılır.
İsteğe bağlı sigortalılığın başlangıcı ve zorunlu
sigortalılıkla çakışma
MADDE 93 –
(1) İsteğe bağlı
sigortalılık, isteğe bağlı sigortalılık giriş bildirgesinin veya talep
dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren
başlar.
(2) Ancak, isteğe bağlı
sigortanın başladığı tarihten itibaren, aynı zamanda Kanunun 4 üncü maddesine
göre sigortalı olmayı gerektirecek çalışması bulunduğu tespit edilenlerin isteğe
bağlı sigortalılıkları, Kanuna tabi sigortalılıklarının sona erdiği tarihi takip
eden günden başlatılır. Bunların zorunlu sigortalılıkla çakışan sürede isteğe
bağlı sigorta primi ödenmişse, bu süreye ilişkin ödedikleri isteğe bağlı sigorta
primleri talepleri hâlinde ilgililere iade veya doğacak borçlarına mahsup
edilir. Kanunun 5 inci maddesinin (a), (b) ve (e) bentlerine göre sigortalılık
hâli isteğe bağlı sigortalılık için engel teşkil etmez.
(3) Ay içinde 30 günden az
çalışan veya Kanunun 80 inci maddesi uyarınca prim ödeme gün sayısı, ay içindeki
toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal çalışma
saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların aynı ay içinde isteğe
bağlı sigorta primi ödemeleri hâlinde, ödenen primler zorunlu sigortalılığa
ilişkin prim ödeme gün sayısına otuz günü geçmemek üzere eklenir. Bu
sigortalılar çalışma durumlarını belgelendirmek zorundadırlar.
İsteğe bağlı sigorta primleri ve ödenmesi
MADDE 94 –
(1) İsteğe bağlı sigorta
primi, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt sınırı
ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından beyan edilecek prime esas aylık
kazancın %32'sidir. Bunun %20'si malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi,
%12'si genel sağlık sigortası primidir. Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü
fıkrasında belirtilenlerden, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas
kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında olmak kaydıyla belirlenen günlük
kazanç ve gün sayısı üzerinden malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel
sağlık sigortası primi alınır. Sigortalıların prime esas kazanç ile ilgili
olarak beyanda bulunmaları esastır.
(2) İsteğe bağlı sigortalı
olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa dahi, Kanunun 60 ıncı maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır ve
genel sağlık sigortası primini de ödemekle yükümlüdürler. Yabancı ülke
vatandaşlarından Türkiye’de yerleşik olma hâli bir yılı doldurmadıkça genel
sağlık sigortası primi alınmaz ve bu kişiler genel sağlık sigortalısı sayılmaz.
(3) İsteğe bağlı sigorta
primi, ait olduğu ayı takip eden ayın son gününü geçmemek üzere Kurumca
çıkarılacak tebliğde belirlenecek sürede ödenir. Primleri ait olduğu aydan
itibaren en geç 12 ay içinde kendileri veya hak sahipleri tarafından Kanunun 89
uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme
zammıyla birlikte ödenmeyen süreler, hizmet olarak değerlendirilmez. 12 aylık
süreden sonra ödenen primler sigortalının veya hak sahiplerinin talebi üzerine
Kanunun 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine göre iade veya doğacak
borçlarına mahsup edilebilir.
(4) İsteğe bağlı
sigortalılıktaki prime esas kazançlar ile prim ödeme gün sayıları kısa vadeli
sigorta uygulamalarında dikkate alınmaz.
(5) İsteğe bağlı
sigortalılardan, zorunlu sigortalılık nedeniyle prim borcunun bulunması hâlinde,
isteğe bağlı sigortaya tabi ödenen primler öncelikle zorunlu sigortalılık
nedeniyle Kuruma olan borçlarına mahsup edilir.
(6)
(Değişik:RG-16/6/2011-27966)(5)
Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında ay içinde 30 günden az çalışan veya tam
gün çalışmayan sigortalıların aynı ay içinde isteğe bağlı sigortaya prim
ödeyebilmeleri için ayrıca belge istenmez. Bu sigortalılardan 4857 sayılı Kanuna
göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanların istekleri halinde işsizlik
sigortası primlerinin sigortalı ve işveren hissesi oranındaki işsizlik sigortası
primi alınır. İsteğe bağlı sigortalılardan işsizlik sigortası primini
ödeyenlerin, işsizlik sigortası primini ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna
kadar ödememeleri halinde, o aya ait işsizlik sigortası primi ödeme hakkı düşer.
İsteğe bağlı sigortalılığın sona ermesi ve yeniden
başlaması
MADDE 95 –
(1) İsteğe bağlı
sigortalılık;
a)
(Değişik:RG-16/6/2011-27966)
İsteğe bağlı sigortalılığını
sona erdirme talebinde bulunanların dilekçelerinin Kurum kayıtlarına intikal
ettiği aya ait prim borcu bulunmaması halinde talep tarihinden, talepte
bulunulan aya ait prim borcu bulunması halinde ise talep tarihinden önceki primi
ödenmiş ayın sonundan,
b) Aylık talebinde
bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden,
c) Uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt
dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri hariç,
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak
kaydıyla, ikametin yurt dışına taşındığı tarihten,
ç) Sigortalının ölümü
hâlinde:
1) Prim borcu bulunmuyorsa
ölüm tarihinden,
2) Prim borcu varsa borcun
hak sahiplerince Kanunun 52 nci maddesi hükümleri saklı kalmak şartıyla 12 ay
içinde ödenmesi hâlinde ölüm tarihinden,
3) Prim borcunun 12 ay
içinde ödenmemesi veya hak sahiplerinin prim borcunu ödemeden aylık talebi
hâlinde en son primi ödenmiş ayın sonundan,
d) Kanunun 51 inci
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri saklı kalmak üzere Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışmaya
başlanılan tarihin bir gün öncesinden,
itibaren sona erer.
(2) İsteğe bağlı
sigortalılıkları sona erdirilenler, 12 aylık sorgulama süresini beklemeksizin
prim ödemelerine göre hizmet sürelerinin tespitini isteyebilirler.
(3) Ay içinde 30 günden az
veya kısmi çalışanlar hariç olmak üzere yeniden isteğe bağlı sigortaya devam
etmek isteyenler hakkında yeniden talep şartı aranır.
İsteğe bağlı sigortalılık sürelerinin değerlendirilmesi
MADDE 96 –
(1) İsteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreler, malûllük,
vazife malûllüğü, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası
hükümlerinin uygulamasında dikkate alınır ve bu süreler Kanunun 4 üncü
maddesinin, birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak
kabul edilir. (Ek
cümle:RG-16/6/2011-27966) Ancak ay içerisinde Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında 30 günden az çalışması bulunanlardan
aylık çalışma süresini isteğe bağlı sigorta primi ödemek suretiyle 30 güne
tamamlayanlar ile Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine tabi
olanların bu süreleri (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak
değerlendirilir.
SEKİZİNCİ KISIM
Sigorta Primleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Sigorta Primine
Esas Kazançlar
MADDE 97 –
(1) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas
kazançları, Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen şekilde
belirlenir.
(2) Geçici iş göremezlik
ödeneği alan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki
sigortalılara istirahatlı bulundukları sürede;
a) Geçici iş göremezlik
ödeneği dikkate alınmadan verilmesine devam edilen tam ücret,
b) Bireysel veya toplu iş
sözleşmesine istinaden verilen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverene iadesi
ile alınan tam ücret,
c) Geçici iş göremezlik
ödeneği ile ödenek alınan süredeki kazancı arasındaki ücret farkı,
ç) Bireysel veya toplu iş
sözleşmesine dayalı olmadan geçici iş göremezlik ödeneği aldığı sürede atıfet
kabilinde yapılan ödemeler,
çalışılan sürelerde ödenen
ücretler olarak prime tabi tutulur. İstirahatlı olunan süre için bu fıkranın (c)
ve (ç) bentlerine göre ödenen günlük fark tutar, günlük sigorta primine esas
kazancın alt sınırının altında kalması durumunda günlük alt sınıra yükseltilir. (3) Bu sigortalılardan, birden çok işverenin işinde çalışanların, bu işlerden elde ettiği aylık ve günlük kazanç tutarı ayrı ayrı dikkate alınır ve primler buna göre hesaplanır. (4) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) Kanunun 4 üncü maddesi ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; kamu idarelerinde çalışanlar hariç olmak üzere tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların prime esas kazançları Kanunun 82 nci maddesinin alt ve üst sınırları arasında olmak kaydıyla kendilerince belirlenir. (5) (Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki toplu taşıma aracı işyerleri ile Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesi ile bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişilerin, 30 gün üzerinden prime esas kazançları Kanunun 82 nci maddesinin alt ve üst sınırları arasında olmak kaydıyla kendilerince belirlenir.
(6)
(Ek:RG-16/6/2011-27966)(6) 1/3/2011 tarihinden itibaren bu
maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen sigortalılardan, 2011 yılı
için Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt
sınırının on sekiz katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan
artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim alınır.
MADDE 98 –
(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki
sigortalıların prime esas kazançları aynı Kanunun 80 inci maddesinin ikinci
fıkrasında öngörüldüğü şekilde belirlenir.
a) Aylık prime esas
kazanç, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt
sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartıyla, sigortalı tarafından beyan
edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Sigortalının prime esas kazancıyla ilgili
beyanı, beyanın yapıldığı tarihteki aydan başlanılarak dikkate alınır ve
yapılmış olan bu beyan değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de yapılmış
sayılır. Yapılan beyana istinaden üst üste oniki aydan fazla prim ödemesinde
bulunulmaması hâlinde, bu oniki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın
geçerliliği ortadan kalkar. Beyanda bulunmayan, beyanının geçerliliği ortadan
kalkan veya beyanları Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük
kazanç alt sınırının otuz katının altında kalan sigortalının aylık prime esas
kazancı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katıdır.
b) Sigortalının,
sigortalılığının başladığı ay içinde iş kazasına uğraması veya meslek hastalığı
nedeniyle iş göremezliğinin başlaması hâlinde, iş kazasının olduğu veya meslek
hastalığı nedeniyle iş göremezliğin başladığı tarihten önce beyanda bulunmamış
ise, sigortalılığının başladığı ayda yapacağı prime esas kazanç beyanı;
ödeyeceği prim yönünden takip eden aydan başlanılarak dikkate alınır. Bu beyan
iş kazası veya meslek hastalığı hâlinde verilecek ödeneklerin veya bağlanacak
gelirin hesabında esas alınmaz. Bu durumda sigortalılığın başladığı ayda prime
esas kazancın ve iş kazası veya meslek hastalığı hâlinde verilecek ödeneklerin
veya bağlanacak gelirin hesabında prime esas günlük kazanç alt sınırı esas
alınır.
c) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmayı
gerektirecek birden fazla durumun söz konusu olması hâlinde, kısa vadeli sigorta
kollarına ilişkin sigorta primi tehlike sınıf ve derecesi en yüksek olan işyeri
üzerinden hesaplanır. Aynı ay içinde faaliyetini sonlandırıp yine aynı ay içinde
yeniden faaliyete başlayan sigortalıların kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin
sigorta primi, son faaliyet konusu işine göre hesap ve tahsil olunur.
ç) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, köy
muhtarları ile tarım işlerinde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların
prime esas kazançlarının belirlenmesinde; Kanunun yürürlüğe girdiği yıldan
başlamak üzere, 80 inci maddesine göre belirlenen günlük kazancın 15 katı
dikkate alınır. Bu oran 30 katı geçmemek üzere her yıl 1 puan artırılarak
uygulanır.
MADDE 99 –
(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ilk defa
sigortalı olanların prime esas kazançları, Kanunun 80 inci maddesinin üçüncü
fıkrasında öngörülen şekilde belirlenir.
(2) Kanunun 80 inci
maddesinin üçüncü fıkrasının (g) bendinde belirtilen durumda olan sigortalıların
prime esas kazançlarına, 657 sayılı Kanuna göre girebilecekleri sınıflardaki
benzer görevlerin aynı kadro, unvan, tahsil derecesi için belirlenen gösterge
aylığı, ek gösterge aylığı, taban ve kıdem aylığı, makam, temsil ve görev
tazminatları ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesi uyarınca
ödenen özel hizmet tazminatları (bölge, kurum, birim, çalışma mahalli, görevin
niteliği ve benzeri kriterlere dayalı olarak asıl tazminatlara ilave, ek veya
ayrıca ödenen tazminatlar hariç) dahil edilir. Bu kapsamda olan sigortalıların
prime esas kazançlarına dahil edilecek ek gösterge aylığının hesabında 657
sayılı Kanuna göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevlerin aynı kadro,
unvan, tahsil derecesi için 657 sayılı Kanuna ekli I ve II sayılı ek gösterge
cetvellerine göre belirlenecek ek gösterge rakamları dikkate alınır.
Prim ödeme gün sayısı ve günlük kazanç
MADDE 100 –
(1) Sigortalının aynı ay
içinde birden fazla işyerinde çalışması hâlinde, o aydaki toplam prim ödeme gün
sayısı 30 günü geçemez.
(2) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olup bir ay içinde tam
çalışan ve buna göre ücret alan sigortalının prim ödeme gün sayısı, ayın kaç gün
olduğuna bakılmaksızın 30 gün üzerinden bildirilir. Ay içinde işe alınan
sigortalının prim ödeme gün sayısı, işe başladığı tarih ile ayın kalan günleri
kadar, işten ayrılan sigortalının prim ödeme gün sayısı ise o ayda çalıştığı gün
sayısı kadar Kuruma bildirilir.
(3) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olan sigortalıların aylık
prim ödeme gün sayısı, ay içinde işe başlama veya işten ayrılmaları hâli hariç
olmak üzere her ay için otuz gün olarak hesaplanır.
(4) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bir göreve başlayanların o
aya ait kıst aylıklarından sigorta primi alınır. Ölüm, aylık bağlanması ve 5434
sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin
sürelerinin doldurulması nedenleri dışındaki diğer nedenlerle aybaşlarından
sonra görevlerinden ayrılanların sigorta primleri aylık veya ücret ödenen gün
sayısı üzerinden alınır.
(5) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan sigortalılardan görevden
uzaklaştırılan, görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan
tutuklanan veya gözaltına alınanlardan, kanunları gereğince eksik aylığa
müstahak bulunanların onbeş gün; görevlerine iade edilerek kanunlarına göre bu
müddetler için sonradan tam aylığa hak kazananların ise 30 güne tamamlamak
suretiyle bildirimleri yapılır.
Kısmi süreli çalışmalarda prim ödeme gün sayısı
MADDE 101 –
(1) Sigortalının normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle
çalışan emsal işçiye göre üçte ikisi oranından daha az belirlendiği çalışmalar
kısmî süreli çalışmadır.
(2) Kısmi süreli çalışma,
işveren ile sigortalının yazılı olarak yapılan iş sözleşmesinin niteliğine
bağlı, aylık ücret karşılığı çalışma biçiminde imzalanmışsa, sigortalı haftalık
çalışma süresine bakılmaksızın tam ay olarak bildirilir.
(3) İş sözleşmesi saat
ücreti karşılığı yapılmış ise kısmi süreli çalışan sigortalıların ay içinde
çalıştığı toplam sürenin, 4857 sayılı İş Kanununa göre günlük olağan çalışma
süresi olan 7,5 saate bölünmesiyle, sigortalı için bildirilmesi gereken prim
ödeme gün sayısı hesaplanır. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda 7,5 saatin
altındaki çalışmalar 1 güne tamamlanır.
(4) 20/4/1967 tarihli ve
854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde
Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun
kapsamında çalışan sigortalıların ay içinde çalıştığı toplam sürenin sekiz saate
bölünmesiyle, ayda kaç gün sigortalı bildirileceği hesaplanır. Bu şekilde
yapılacak hesaplamalarda 8 saatin altındaki çalışmalar 1 güne tamamlanır.
(5) Yazılı sözleşme ile
sigortalının yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması
hâlinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı çağrı üzerine
çalışmalarda, çalışma süresi gün, hafta ve ay olarak belirlenmiş ise bu süreler
üzerinden; taraflar arasında çalışma süresi gün, hafta ve ay olarak
belirlenmemiş ise sigortalının aylık çalışma süresi yukarıdaki fıkralar hükmünce
hesaplanan gün sayısı üzerinden bildirilir. Ancak, çalışma süresinin gün, hafta
ve ay olarak belirlenmiş süreden fazla olması hâlinde bu süre dikkate alınarak
yukarıdaki fıkralar hükmünce hesaplanan gün sayısı üzerinden bildirilir. Bu
fıkranın uygulanmasında 4857 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hükümleri de
dikkate alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Aylık Prim ve
Hizmet Belgesi
Aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenmesi, verilmesi ve
saklanması
MADDE 102 –
(1) İşverenler, bir ay içinde Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddelerine tabi
çalıştırdığı sigortalıların, sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların,
4857 sayılı İş Kanununun 7 nci maddesine göre iş görme edimini yerine getirmek
üzere başka işverene geçici olarak devrettiği sigortalıların ve 5434 sayılı
Kanuna göre iştirakçi olup Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların,
a) Sosyal güvenlik sicil
numaralarını,
b) Ad ve soyadları ile
ikinci soyadı almış olan sigortalıların ilk soyadlarını,
c) Prim ödeme gün
sayılarını,
ç) Sigorta primine esas
kazanç veya emeklilik keseneğine esas aylık tutarlarını,
d) İşe başlama ve işten
çıkış tarihlerini,
e) Ayın bazı günlerinde
çalışmamış olmaları halinde, eksik çalışma nedenlerini,
f) Ay içinde işten
ayrılmış olmaları halinde, işten çıkış nedenlerini,
g) Sigorta primi, işsizlik
sigortası primi ve sosyal güvenlik destek primlerini,
ğ) Varsa 3568 sayılı
Kanuna tabi olan meslek mensubunun adı ve soyadı ile bunların mesleki oda kayıt
numarasını,
h) İşverenin kamu idaresi
olması halinde tahakkuk veya tediye görevlisinin adı ve soyadını, ı) Kurumca belirlenen diğer bilgilerini,
taşıyan ve çalıştırılan sigortalının durumuna uygun olan örneği Ek-9,
Ek-9/A ve Ek-9/A1’de bulunan aylık prim ve hizmet belgesi
(Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966) , örneği Ek-9/B’de yer alan
aylık fiilî hizmet süresi zammı prim belgesi ve Ek-9/B1’de yer alan yıllık fiilî
hizmet süresi zammı prim belgesi ile örneği Ek-9/C ve Ek-9/C1’de yer alan yıllık
itibari hizmet süresi prim belgesini, Kurumca çıkarılacak tebliğde
belirtilen süre içinde Kuruma vermekle;
(Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966) sigortalı çalıştırmadığı takdirde,
sigortalı çalıştırmaya son verilen tarihten itibaren
(Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966) onbeş gün içinde durumu
ilgili üniteye bildirmekle yükümlüdür. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanların sigorta primine esas
kazanç bildirimlerinde; hakedilen ücretler ile prim, ikramiye ve bu nitelikteki
ödemeler ayrı ayrı gösterilir. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi gereğince sigortalı olan ve sigortalı çalıştıran işverenler ile işveren
şirketin ortaklarının aylık prim ve hizmet belgesi ile Kuruma bildirimlerinin
yapılması istenilebilir. Kurum, elektronik imza uygulamasına geçildiğinde bu
fıkranın (ğ) ve (h) bentlerinde belirtilen kişiler ile işverenlerin veya
vekilinin elektronik imzalarını isteyebilir.
(2)
Kurum, bu maddede belirtilen aylık prim ve hizmet belgesini
(Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966)
, aylık/yıllık fiili hizmet süresi zammı prim belgesini ve yıllık itibari
hizmet süresi prim belgesini, diğer kamu idarelerine verilen ve çalışanlara
ait bilgileri ihtiva eden belgelerle birleştirmeye, kamu idarelerinin internet
veya elektronik bilgi işlem ortamından almaya ve işverenleri bu yönde yükümlü
kılmaya yetkilidir. (3) (Değişik ibare:RG-16/6/2011-27966) Bu maddenin birinci fıkrası uyarınca sürelerde verilmemiş olmakla beraber;
a) 7/5/1983 tarihli ve 2822 sayılı Toplu İş
Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununa göre toplu iş sözleşmesi akdedilen
işyerlerinden dolayı, toplu iş sözleşmesine istinaden geriye yönelik olarak
(Ek ibare:RG-16/6/2011-27966)
ödenmesine karar verilen ücret farklarına ilişkin düzenlenmesi gereken ek
aylık prim ve hizmet belgelerinin, toplu iş sözleşmesinin imzalandığı tarihten,
b) Kamu kurum ve
kuruluşlarında çalışan ve toplu iş sözleşmesi dışında kalan sigortalı personel
ile toplu iş sözleşmesine tabi olmakla beraber sendikalara üye olmamaları
sebebiyle özel sektöre ait işyerlerinde sözleşme kapsamında bulunmayan personele
yapılan geriye dönük ücret artışlarına ilişkin alınan karar tarihlerinden,
c) Aylık veya ücretleri
Maliye Bakanlığının vizesine tabi olması sebebiyle ödenmesine sonradan karar
verilen Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında
sigortalı personel için vizenin gecikmesine bağlı olarak yasal süresi dışında,
ancak, vize işleminin gerçekleştiğine ilişkin yazının ilgili idareye tebliğ
tarihinden,
ç) Bir aydan fazla
istirahat alan sigortalılara Kurumca ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin yanı
sıra işverenlerince toplu iş sözleşmesine dayanılarak istirahatlı bulunulan süre
için ücret ödenmesi hâlinde, istirahat süresinin sona erdiği tarihten,
d) 4857 sayılı İş
Kanununun 21 inci maddesine istinaden iş mahkemelerince veya özel hakem
tarafından verilen kararlar uyarınca, göreve iadesine karar verilen sigortalı
personelin kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on
işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunması ve işverenin
usulüne uygun daveti üzerine işe başlaması veya işverenin işçiyi işe
başlatmaması halinde, onuncu günün iş gününün içinde bulunduğu ayı takip eden
aybaşından,
e) İdare mahkemesi
kararlarına göre görevlerine iade edilen sigortalı personel ile ilgili olarak
kesinleşen mahkeme kararının idareye tebliğ edildiği tarihini takip eden günden,
f) Kanunun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalılar için kanunî
düzenleme, Bakanlar Kurulu Kararı veya mahkeme kararı ile geriye dönük olarak
ödenmesine karar verilen aylık, ücret veya tahsisata ilişkin ek nitelikteki
aylık prim ve hizmet belgeleri ile aylık fiili hizmet süresi zammı prim
belgeleri, ödemenin yapıldığı tarihi takip eden günden, g) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan görevden uzaklaştırılması veya görevine son verilmesine rağmen idarî tasarrufla ya da yargı kararı ile görevlerine iade edilenler için geriye dönük olarak ödenen aylık, ücret veya tahsisata ilişkin aylık prim ve hizmet belgeleri ile aylık fiili hizmet süresi zammı prim belgeleri, ödemenin yapıldığı tarihi takip eden günden,
ğ) (Ek:RG-16/6/2011-27966)
24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun
hükümlerine göre sözleşmeli olarak çalıştırılandan, Kanunun 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olan ve her ayın 1’i ila 30’u
arasındaki maaş ödemeleri çalışılan ay sonuçlarının il sağlık müdürlüklerine
bildiriminden itibaren onbeş gün içinde yapılan aile hekimleri ve aile sağlığı
elemanlarına ait aylık prim ve hizmet belgeleri, maaş ödemelerinin yapılması
gereken tarihten,
başlamak üzere Kurumca
çıkarılacak tebliğde belirtilecek süreler içinde verilecek ek veya asıl aylık
prim ve hizmet belgeleri yasal süresi içinde verilmiş kabul edilir.
(4) Operasyonlara katılmak
amacıyla görev yerleri değiştirilen askerî birliklerin bu durumunu belgelemeleri
kaydıyla yasal süresi dışında verilen belgeler süresinde verilmiş sayılır.
(5) Yabancı ülkelere sefer
yapan ulaştırma araçları, aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma verilme süresi
içinde Türkiye’ye dönmemişse, bu araçlarda çalıştırılan sigortalıya ait aylık
prim ve hizmet belgesi, araçların Türkiye’ye dönüşünü takip eden ay içinde,
Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilecek sürenin sonuna kadar Kuruma verilir.
Ancak, aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma verilmesi, bu maddede belirtilen
belgenin, Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilecek verilme süresinin sona
erdiği tarihten itibaren bir ayı geçemez.
(6) Aylık prim ve hizmet
belgesi, her işyeri için ve sigortalıların tabi oldukları sigorta kolları ve
farklı prim oranları dikkate alınarak ayrı ayrı düzenlenir. Belgelerde,
sigortalılar sosyal güvenlik numaralarına göre küçükten büyüğe doğru sıralanır. | ||||||||||
