Anasayfa / Emeklilik / Vazife Malulü Aylığı Alanların Çalıştırılmaları Halinde 5510 Sayılı Kanuna Göre Sigortalılık Durumları

Vazife Malulü Aylığı Alanların Çalıştırılmaları Halinde 5510 Sayılı Kanuna Göre Sigortalılık Durumları

Sponsorlu Bağlantılar

I-GİRİŞ

5510 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, kanunla kurulu diğer sosyal güvenlik kurumlarından malullük aylığı almakta iken 506 Sayılı Kanuna tabi sigortalı bir işte çalışanların 506 Sayılı Kanunun 78’ inci maddesine göre; tespit edilen prime esas kazançları üzerinden yine bu Kanunun 63’üncü maddesi hükmüne göre % 30 nispetinde ( % 7,5 sigortalı, % 22,5 işveren hissesi) Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilmekteydi. Yine, kendi kanunlarına göre görev malullüğü aylığı bağlanmış olanlar ileride vazife malullüğü aylığı ile birlikte yaşlılık aylığı da almak istediklerinde Kurumdan(1) yazılı talepte bulunmaları halinde, bunlar hakkında talep tarihini takip eden aybaşın­dan itibaren, Sosyal Güvenlik Destek Primine ilaveten ayrıca malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları da uygulanmaktaydı. Bu durumda da işçi işveren prim oranı % 50 olup , bu oranın sigortalı hissesi % 16,5 işveren hissesi ise %33,5 idi. Tabi bu şartlar altında vazife ve harp malulü olan bir kimsenin özel sektör işverenlerince çalıştırılması imkansız gibi bir şeydi.

506 Sayılı Kanuna göre malullük aylığı alanların yine bu Kanuna tabi olarak yeniden çalışmaya başlamaları halinde, aylıkları çalışmaya başladıkları tarihte kesilmekteydi. Bunların sosyal güvenlik destek primine tabi tutularak, aylıklarını kestirmeden çalışmaları mümkün değildi(2), sadece T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur veya 506 sayılı Kanunun Geçici 20’ inci maddesine bağlı sandıklara tabi göreve başlayanların aylıkları kesilmemekteydi.

Bu makalemizde, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış malûller ile harp malûllerinin ve bunların dışındaki vazife malullüğü aylığı alanların 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na tabi bir işte, çalışmaya başlamaları halinde aylığın kesilmesi, haklarında sosyal güvenlik destek primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarının uygulanması, genel sağlık sigortası primi alınması, uzun vadeli sigorta koluna tabi prim ödemeleri halinde bağlanacak yaşlılık ve adi malullük aylığı durumu ele alınacaktır.

II-KONU İLE İLGİLİ HUKUKİ DAYANAK

5510 Sayılı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinin (c) bendine göre; Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten(3) önce vazife malûllüğü aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği, harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları hesaplanarak ödenen veya asayiş ve güvenliğin sağlanması ile ilgili kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla çalışmaya devam edenler ile sonradan bu Kanuna tabi çalışmaya başlayacaklar için sosyal güvenlik destek primi uygulanmaksızın bu Kanunun 5’inci maddesinin (c) bendi hükümleri uygulanacağı belirtilmiştir.

Konu hakkında esas düzenleme, 5510 Sayılı Kanunun 5’inci maddesinin (c) bendinde yapılmış olup, sözkonusu maddede; Harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış malûllerden, 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıklarının kesilmeyeceği, 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların, 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olmaları halinde de aylıklarının kesilmeyeceği, aylıkları kesilmeksizin 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümlerinin uygulanacağı, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kollarının da uygulanacağı, vazife malulü olanların vazife malulü aylıklarını alarak gerek kısa vadeli (iş kazası ve meslek hastalığı) gerekse uzun vadeli (ölüm, maluliyet ve yaşlılık) sigorta kollarına tabi çalışmaları durumunda haklarında ayrıca genel sağlık sigortası priminin alınmayacağı belirtilmiştir.

III-DEĞERLENDİRME:

Yukarıdaki yasa maddeleri dikkate alındığında, harp malulü, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanlar ile bunların dışında diğer vazife malulü aylığı alanların, 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında(4) sigortalı olarak çalışmaya başladıkları takdirde, bunların aylıklarının kesilmesi, sosyal güvenlik destek primine, uzun ve kısa vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışabilmeleri, bunlardan genel sağlık sigortası alınması hususunda5510 Sayılı Kanuna göre farklı uygulamalar söz konusudur.

5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre vazife malulü olan veya bu tarihten önce 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olmakla birlikte bu tarihten sonra vazife malulü olanlarla, 5510 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra sigortalı olarak çalışmaya başlayıp ta sonradan vazife malulü olanların 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde aylıkları kesilmeyecek, tercihlerine göre sosyal güvenlik destek primine veya ileride vazife malulü aylığı ile birlikte yaşlılık aylığının da bağlanmasını istemeleri halinde sosyal güvenlik destek priminden vazgeçip uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışabileceklerdir. Bu kimseler gerek sosyal güvenlik destek primine, gerekse uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışmaları durumda, her iki halde de haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanacak dolayısıyla ayrıca kısa vadeli sigorta kolları primi alınacaktır. Aylıkları kesilmediği için, bu durumda bunlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi de kesilmeyecektir. Bu kimseler 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddesi birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaları halinde ise aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilmekte, tercihlerine bakılmaksızın haklarında 5510 Sayılı Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ve ayrıca genel sağlık sigortası kolları uygulanarak kısa ve uzun vadeli sigorta kolları primi ve genel sağlık sigortası primi alınacaktır.

Harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları hesaplanarak ödenen veya asayiş ve güvenliğin sağlanması ile ilgili kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla çalışmaya devam edenler ile sonradan bu Kanuna tabi çalışmaya başlayacaklar için sosyal güvenlik destek primi uygulanmaksızın 5510 Sayılı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinin (c) bendine göre haklarında sadece kısa vadeli sigorta kolları uygulanacağından bu kimseler, 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde aylıkları kesilmeyecek, tercihlerine göre haklarında kısa vadeli sigorta kolları uygulanarak, kısa vadeli sigorta kolları primi alınacaktır ki bu primin tamamı işverene aittir, bunlar hakkında ayrıca sosyal güvenlik destek primi uygulanmayacaktır. Bu kimseler ileride vazife malulü aylığı ile birlikte yaşlılık aylığının da bağlanmasını istemeleri halinde, isteklerinin yazılı olarak kuruma intikalini takip eden aybaşından itibaren uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak ta çalışabileceklerdir, uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışma durumunda, kısa vadeli sigorta koluna tabi olunacak dolayısıyla tamamı işverene ait olan ayrıca kısa vadeli sigorta kolları primi de alınacak, aylıkları kesilmediğinden bunlar hakkında genel sağlık sigortası primi kesintisi yapılmayacaktır.

Harp malulü, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanların 5510 Sayılı Kanunun 4/(c) maddesi kapsamında çalışması durumunda da:

1-) Harp malûlleri ile 03/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları hesaplanarak ödenenlerin 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında(memur) sigortalı olarak çalışmaları halinde, harp malullüğü zammı hariç aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilip, tercihlerine bakılmaksızın haklarında 5510 Sayılı Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ve ayrıca genel sağlık sigortası kolları uygulanarak kısa ve uzun vadeli sigorta kolları primi ve genel sağlık sigortası primi alınacaktır.

2-) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların, 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olmaları halinde, aylıkları kesilmeden bu kapsamda çalışmalarını devam ettirebileceklerinden, bunların tercihlerine göre haklarında 5510 Sayılı Kanunun kısa veya uzun vadeli sigorta kolları uygulanacak, bu kimseler ileride vazife malulü aylığı ile birlikte yaşlılık aylığının da bağlanmasını istediklerinde isteklerinin yazılı olarak kuruma intikalini takip eden aybaşından itibaren uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak ta çalışabileceklerdir, uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışma durumunda bunlardan tamamı işverene ait olan ayrıca kısa vadeli sigorta kolları primi de alınacak, bu durumda aylıkları kesilmediğinden genel sağlık sigortası primi bunlardan alınmayacaktır.

IV-VAZİFE MALULLÜĞÜ AYLIĞI İLE BİRLİKTE YAŞLILIK AYLIĞI VE ADİ MALÜLLÜK AYLIĞI ALINABİLME DURUMU

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanlar ve Harp malûlleri ile bunların dışındaki vazife malullerinin, 5510 Sayılı Kanunun uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmaları neticesinde, Yasanın öngördüğü şartların gerçekleşmesi halinde ayrıca yaşlılık aylığı da bağlanacak vazife malullüğü aylığı ile birlikte bu aylıkların tamamını alabileceklerdir. Adi maluliyet aylığına hak kazanmaları durumunda ise, vazife malullüğü aylığı ile adi maluliyet aylığı karşılaştırılması neticesinde sadece yüksek olanını alabileceklerdir.

VI-SONUÇ

5510 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malulü olan veya bu tarihten önce 5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olmakla birlikte bu tarihten sonra vazife malulü olanlarla, 5510 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra sigortalı olarak çalışmaya başlayıp sonradan vazife malulü olanların, 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde, aylıklarının kesilmesi, sosyal güvenlik destek primine, uzun ve kısa vadeli sigorta kollarına tabi olmaları, bunlar hakkında genel sağlık sigortası primi kesilmesi hususunda aralarında farklı bir uygulama bulunmamakla birlikte, harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları hesaplanarak ödenen veya asayiş ve güvenliğin sağlanması ile ilgili kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla çalışmaya devam edenler ile sonradan bu Kanuna tabi çalışmaya başlayacak olanların, 5510 Sayılı Kanunun 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde vazife malulü aylıklarının kesilmesi, sosyal güvenlik destek primine, uzun ve kısa vadeli sigorta kollarına tabi olmaları, genel sağlık sigortası primi kesilmesi hususunda yukarıda belirtilen diğer vazife malullerinden ayrı düzenlemelerle ayrılmış olup ayrıca, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanlarla Harp Malullerinin, 5510 Sayılı Kanunun 4/1-(c) maddesi kapsamında(memur olarak) çalışmaları durumunda da, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların, Harp malûlleri ile 03/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları hesaplanarak ödenen vazife malullerinden, vazife malulü aylıklarının kesilmesi, sosyal güvenlik destek primine, uzun ve kısa vadeli sigorta kollarına tabi olmaları, genel sağlık sigortası primi kesilmesi hususunda daha ayrıcalıklı olacak biçimde ayrı düzenlemeye sahiptirler.

Gerek, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış olanlar ve Harp malûlleri ile gerekse bunların dışındaki vazife malullerinin, 5510 Sayılı Kanunun uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmaları neticesinde, Yasanın öngördüğü şartların gerçekleşmesi halinde ayrıca yaşlılık aylığı da bağlanacak, vazife malullüğü aylığı ile birlikte bu aylıkların tamamını alabileceklerdir. Bu kimselerin adi maluliyet aylığına hak kazanmaları durumunda ise vazife malullüğü aylığı ile adi maluliyet aylığı karşılaştırılması neticesinde sadece yüksek olanını alabileceklerdir.(www.isvesosyalguvenlik.com)

Ayhan TUNCER*

—————–

(1) Sosyal Güvenlik Kurumu kastedilmektedir.

(2) 5510 Sayılı Kanunda da bu husus aynen korunmuştur.

(3) 5510 sayılı Kanun, 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girmiştir.

(4) 5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki sigortalılar eski SSK’lılar, (b) bendindeki sigortalılar eski Bağ-Kur’lular, (c) bendindeki sigortalılar ise eski Emekli Sandığı İştirakçileridir.