Anasayfa / Makale / 5510 Sayılı Kanunun Şekilsel Mantığı

5510 Sayılı Kanunun Şekilsel Mantığı

Sponsorlu Bağlantılar

1- GİRİŞ: Tüm kanunlarda olduğu gibi, 31/5/2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmakla birlikte, Anayasa Mahkemesi’nce bazı maddelerinin iptal edilmesi üzerine yapılan değişiklikleri 8/5/2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak, 2008 yılı Ekim ayında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun da şekilsel bir mantığı ve kurgusu bulunmaktadır.

Yani maddeler, alelade sıralanmış değildir.

5510 sayılı Kanunda yer alan madde sıralaması, sosyal güvenlik mantığına ve sisteme giriş sırasına göre düzenlenmiştir.

Daha açık ifadelerle, sisteme giriş, hemen maruz kalınan ve çalışmadan dolayı maruz kalınacak riskler, daha sonra uzun vadeli katkılar ve sağlık yardımları ve de sistemin sürdürebilirliği açıdan primler.

2- KONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yazımızın “Giriş” bölümünde bahsedilen mantık ve kurgunun; sosyal güvenlik mevzuatının iyi anlaşılması ve istenilen bilgilere kolayca ulaşılması için, aşağıda ayrıntılı olarak açıklaması yapılacaktır.

Konunun daha iyi anlaşılması için öncelikle, 5510 sayılı Kanunun maddelerine, madde başlıklarıyla aşağıda tablo halinde yer verilmiştir.

5510 SAYILI KANUN

MADDE NO

MADDE BAŞLIĞI

SONRADAN DEĞİŞİKLİK OLUP OLMADIĞI (5754 S.K. HARİÇ)

BİRİNCİ KISIM-Amaç, Kapsam ve Tanımlar

1

Amaç

2

Kapsam

3

Tanım

İKİNCİ KISIM-Sosyal Sigorta Hükümleri

BİRİNCİ BÖLÜM-Sigortalılara İlişkin Hükümler

4

Sigortalı SayılanlarBazı hükümleri 11/10/2011 tarihli ve 665 sayılı KHK ile değişik

5

Bazı Sigorta Kollarının Uygulanacağı SigortalılarBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

6

Sigortalı Sayılmayanlar

7

Sigortalılığın Başlangıcı

8

Sigortalı Bildirimi ve Tescili

9

Sigortalılığın Sona ErmesiBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

10

Sigortalıların İşleri Nedeniyle Geçici Olarak Yurt Dışında Bulunmaları

İKİNCİ BÖLÜM-İşyeri ve İşverenlere Ait Hükümler

11

İşyeri, İşyerinin Bildirimi, Devri, İntikali ve Nakli

12

İşveren, İşveren Vekili, Geçici İş İlişkisi Kurulan İşveren ve Alt işveren

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM-Hizmet Akdiyle veya Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışan Sigortalıların Tabi Olduğu Kısa Vadeli Sigorta Hükümleri

13

İş Kazasının Tanımı, Bildirilmesi ve Soruşturulması

14

Meslek Hastalığının Tanımı, Bildirilmesi ve Soruşturulması

15

Hastalık ve Analık

16

İş Kazası, Meslek Hastalığı, Hastalık ve Analık Sigortasından Sağlanan Haklar

17

Ödenek ve Gelirlere Esas Günlük Kazanç

18

Geçici İş Göremezlik Ödeneği

19

Sürekli İş Göremezlik Gelirine Hak Kazanma, Hesaplanması, Başlangıcı ve Birden Çok İş Kazası ve Meslek Hastalığı Hali

20

Hak Sahiplerine Gelir Bağlanması, Evlenme ve Cenaze Ödenekleri

21

İş Kazası ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu

22

Sigortalının Kendisinden Kaynaklanan Sebeplerle Tedavi Süresinin Uzaması, İş Göremezliğinin Artması

23

Süresinde Bildirilmeyen Sigortalılıktan Doğan Sorumluluk

24

Kısa Vadeli Sigorta Kollarında Dikkate Alınmayan Süreler

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM- Uzun Vadeli Sigorta Hükümleri

25

Malul Sayılma

26

Malullük Sigortasından Sağlanan Haklar ve Yararlanma Şartları

27

Malullük Aylığının Hesaplanması, Başlangıcı, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması

28

Yaşlılık Sigortasından Sağlanan Haklar ve Yararlanma Şartları

29

Yaşlılık Aylığının Hesaplanması

30

Yaşlılık Aylığının Başlangıcı, Kesilmesi Veya Sosyal Güvenlik Destek Primi Ödenmesi

31

Yaşlılık Toptan Ödeme ve İhya

32

Ölüm Sigortasından Sağlanan Haklar ve Yararlanma Şartları

33

Ölüm Sigortasından Bağlanacak Aylığın Hesaplanması

34

Ölüm Aylığının Hak Sahiplerine Paylaştırılması

35

Hak Sahiplerinin Aylıklarının Başlangıcı, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması

36

Ölüme Bağlı Toptan Ödeme ve İhya

37

Evlenme ve Cenaze Ödeneği

38

Uzun Vadeli Sigorta Kolları Bakımından Sigortalılık Süresi

39

Uzun Vadeli Sigorta Kolları Bakımından Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu

40

Fiili Hizmet Süresi Zammı

41

Sigortalıların Borçlanabileceği SürelerBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

42

Bildirim

BEŞİNCİ BÖLÜM- Kamu Görevlilerine İlişkin Hükümler

43

Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, Başbakanlık, Bakanlık ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği Görevinde Bulunanların AylıklarıBazı hükümleri 17/1/2012 tarihli ve 6279 sayılı Kanunla değişik

44

Bazı Kamu Görevlilerine Yaşlılık Aylığı Bağlanacak Haller

45

Kanunları Gereğince Görevden Uzaklaştırılanlar, Tutuklananlar Veya Görevine Son Verilenlerin Sigortalılıkları ve PrimleriBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

46

Bazı Kamu Görevlilerinin Prime Esas Kazançları ve Prime Esas Kazanç Üst Sınırı

47

Vazife MalullüğüBazı hükümleri10/3//2011 tarihli ve 6191 sayılı Kanunla değişik

48

Kamu Görevlilerinin Emekliliğe Sevk Onayları

49

İtibari Hizmet Süresi ve İtibari Hizmet Süresi PrimiBazı hükümleri10/3//2011 tarihli ve 6191 sayılı Kanunla değişik

ALTINCI BÖLÜM- İsteğe Bağlı Sigorta Hükümleri

50

İsteğe Bağlı Sigorta ve Şartları

51

İsteğe Bağlı Sigorta Başlangıcı ve Sona ErmesiBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

52

İsteğe Bağlı Sigorta Primleri ve Ödenmesi

YEDİNCİ BÖLÜM- Kısa ve Uzun Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Ortak Hükümler

53

Sigortalılık Hallerin BirleşmesiBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

54

Aylık ve Gelirlerin BirleştirilmesiBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

55

Gelir ve Aylıkların Düzeltilmesi, Yükseltilmesi, Alt Sınırı, Ödenmesi ve Yoklama İşlemleri

56

Gelir ve Aylık Bağlanmayacak Haller

57

Yaş

58

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu

59

Kurumun Denetleme ve Kontrol Yetkisi

ÜÇÜNCÜ KISIM-Genel Sağlık Sigortası Hükümleri

BİRİNCİ BÖLÜM- Kapsamdaki Kişiler ve Tescili

60

Genel Sağlık Sigortalısı Sayılanlar

61

Genel Sağlık Sigortalılığın Başlangıcı, Bildirimi ve TesciliBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

62

Sağlık Hizmetleri ve Diğer Haklar İle Bunlardan Yararlanma

İKİNCİ BÖLÜM- Sağlanan Sağlık Hizmetleri ve Diğer Haklar

63

Finansmanı Sağlanan Sağlık Hizmetleri ve Süresi

64

Kurumca Sağlanmayacak Sağlık HizmetleriBazı hükümleri 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunla değişik

65

Yol Gideri, Gündelik ve Refakatçi GiderleriBazı hükümleri 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunla değişik

66

Yurt Dışında Tedavi

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM- Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Şartları ve Katılım Payı

67

Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma ŞartlarıBazı hükümleri 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı ve de 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

68

Katılım Payı AlınmasıBazı hükümleri 25/6/2009 tarihli ve 5917 sayılı, 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun, 17/1/2012 ve 6270 sayılı Kanun ve de 1/3/2012 tarihli ve 6283 sayılı Kanunla değişik

69

Katılım Payı Alınmayacak Haller, Sağlık Hizmetleri ve Kişiler

70

Hizmet Basamakları ve Sevk ZinciriBazı hükümleri 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunla değişik

71

Kimlik Tespiti ve Acil HallerBazı hükümleri 9/5/2009 tarihli ve 5655 sayılı Kanunla değişik

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM- Mali ve Çeşitli Hükümler

72

Sağlık Hizmetlerinin Ödenecek Bedellerinin Belirlenmesi

73

Sağlık Hizmetlerinin Sağlanma Yöntemi ve Sağlık Giderlerinin ÖdenmesiBazı hükümleri 21/1/2010 tarihli ve 5947 sayılı Kanunla değişik

74

Genel Sağlık Sigortası Gelirlerinin Kullanım Amacı, Kısa ve Uzun Vadeli Sigorta Kolları İçin Yapılan Sağlık Harcamaları

75

Doğal Afetler ve Savaş Hali

76

İşverenin, Genel Sağlık Sigortalısının ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu

77

Sözleşmeli Sağlık Hizmeti Sunucularının Duyurulması ve Sağlık Hizmet Sunucusunu Seçme Serbestisi

78

Sağlık Hizmeti Sunucularının Kayıt ve Bildirim Zorunluluğu ve Kontrol Yetkisi

DÖRDÜNCÜ KISIM-Prime İlişkin Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM-Prim Alınması, Prime Esas Kazanç, Prim Oranları ve Asgarî İşçilik

79

Prim Alınması Zorunluluğu

80

Prime Esas KazançlarBazı hükümleri 31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı, 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun ve 11/10/2011 tarihli ve 666 KHK ile değişik

81

Prim Oranlar ve Devlet KatkısıBazı hükümleri 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanun, 31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı Kanun ve de13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

82

Günlük Kazanç SınırlarıBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

83

Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesi ve İşkollarının ve İşlerin Tehlike Sınıf ve Derecelerinin Belirlenmesi

84

Tehlike Sınıf ve Derecelerini Etkileyebilecek Değişiklikler

85

Asgari İşçilik Uygulaması ve Uzlaşma

İKİNCİ BÖLÜM- Prim Belgeleri ve Primlerin Ödenmesi

86

Prim Belgeleri ve İşyeri KayıtlarıBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

87

Prim Ödeme YükümlüsüBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

88

Primlerin ÖdenmesiBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

89

Prim Borçlarına Halef Olma, Gecikme Cezası ve Gecikme Zammı İle İadesi Gereken PrimlerBazı hükümleri 1/3/2010 tarihli ve 260 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değişik

90

Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin AranmasıBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

91

Afet Durumunda Belgelerin Verilme Süresi ve Primlerin Ertelenmesi

BEŞİNCİ KISIM- Ortak ve Çeşitli Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM- Ortak Hükümler

92

Sigortalılığın Zorunlu Oluşu, Sona Ermesi ve Sosyal Güvenlik Sicil Numarası

93

Devir, Temlik, Haciz ve Kurum Alacaklarında Zamanaşımı

94

Kontrol Muayenesi

95

Sağlık Kurulu Raporlarının Usul ve Esaslarının Belirlenmesi

96

Yersiz Ödemelerin Geri AlınmasıBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

97

Zamanaşımı, Hakkın Düşmesi ve AvansBazı hükümleri 18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanunla değişik

98

Ücretlerden Kesinti Yapılmaması, Özel Sigortalara İlişkin Hükümler ve Sosyal Güvenlik Sözleşmelerinin Yürütülmesi

İKİNCİ BÖLÜM- Çeşitli Hükümler

99

Sosyal Güvenlikle İlgili Düzenlemeler ve Bildirimler

100

Bilgi ve Belge İsteme Hakkı, Bilgi ve Belgelerin Kuruma Verilme UsulüBazı hükümleri 18/2/2009 tarihli ve 5838 Kanun ve 25/6/2009 tarihli ve 5917 sayılı Kanunla değişik

101

Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri

ALTINCI KISIM- İdari Para Cezaları ve Fesih Hükümleri

102

Kurumca Verilecek İdari Para CezalarıBazı hükümleri 25/6/2009 tarihli ve 5917 sayılı Kanun, 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun, 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanun ve de 1/3/2012 tarihli ve 6283 sayılı Kanunla değişik

103

İdari Yaptırımlar ve Fesih

YEDİNCİ KISIM-Yürürlükten Kaldırılan, Değiştirilen, Son ve Geçici Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM-Değiştirilen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

104

Diğer Kanunlardaki Atıflar

105

Uygulanmayacak Hükümler

106

Yürürlükten Kaldırılan HükümlerBazı hükümleri 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanun ve 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

107

Yönetmelikler

Ek 1

Kuruma Yapılan Bildirimlerin Yeterli Olması18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanunla ek

Ek 2

11/8/2009 tarihli ve 5921 sayılı Kanun ve 31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunla ek

Ek 3

21/1/2010 tarihli ve 5947 sayılı Kanunla ek

Ek 4

23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunla ek

Ek 5

Tarım Veya Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Olarak Çalışanların Sigortalılığı13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla ek

Ek 6

Kısmi Süreli Çalışanların Sigortalılığı13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla ek

Ek 7

12/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunla ek

İKİNCİ BÖLÜM-Geçici ve Son Hükümler

Geçici 1

Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortasına İlişkin Bazı Geçiş Hükümleri

Geçici 2

Bu Kanundan Önce Yürürlükte Bulunan Sosyal Güvenlik Kanunlarına Tâbi Geçen Çalışmalar İçin Bağlanacak Aylıkların Hesabı

Geçici 3

Önceki Mevzuat Hükümlerinin Uygulanması

Geçici 4

5434 Sayılı Kanuna Geçiş HükümleriBazı hükümleri 31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı Kanun, 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanun, 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun ve 10/11/2011 tarihli ve 666 sayılı KHK ile değişik

Geçici 5

Toptan Ödeme ve İhya Geçiş Hükümleri

Geçici 6

506 Sayılı Kanuna Geçiş Hükümleri

Geçici 7

506, 1479, 5434, 2925, 2926 Sayılı Kanunlara İlişkin Ortak Geçiş HükümleriBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

Geçici 8

1479 Sayılı Kanuna Geçiş Hükümleri

Geçici 9

Emeklilik Yaşına İlişkin Bazı Geçiş Hükümleri

Geçici 10

506 sayılı Kanunun Malullük ve Sakatlık Hükümlerine İlişkin Geçiş Hükümleri

Geçici 11

Sigortalı Tesciline, Sigorta Sicil Numarasına ve Dış Temsilciliklerdeki Görevlilere İlişkin Geçiş Hükümleri

Geçici 12

Genel Sağlık Sigortasına Geçiş HükümleriBazı hükümleri 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanun ve 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

Geçici 13

4046 Sayılı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Geçiş Hükümleri

Geçici 14

Sosyal Güvenlik Destek Primine İlişkin Geçiş HükümleriBazı hükümleri 18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanun ve 17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunla değişik

Geçici 15

Prime Esas Kazancın Beyanına İlişkin Geçiş Hükmü

Geçici 16

Kendi Adına ve Hesabına Tarımsal Faaliyette Bulunan Sigortalılar İle Esnaf Muaflığından Yararlanan Kadın Sigortalılara İlişkin Geçiş HükümleriBazı hükümleri 15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanun ve 31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı Kanun ve 18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanun ve de 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

Geçici 17

Kendi Adına ve Hesabına Çalışanların Sigortalılıklarının Durdurulmasına İlişkin Hükümler

Geçici 18

Bazı Aylık Tazminat ve Yardımlara İlişkin Geçiş HükümleriBazı hükümleri 16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanunla değişik

Geçici 19

Aylık Alanlardan Kesilecek Sağlık Sigortası PrimiBazı hükümleri 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla değişik

Geçici 20

506 sayılı Kanunun Geçici 20 nci Maddesi Kapsamındaki Sandıklar ve İlgili HükümlerBazı hükümleri 1/3/2012 tarihli ve 6283 sayılı Kanunla değişik

Geçici 21

2108 Sayılı Yasaya İlişkin Geçiş Hükümleri

Geçici 22

Anonim Şirket Kurucu Ortaklarının Sigortalılıklarına İlişkin Geçiş Hükümleri

Geçici 23

Sosyal Güvenlik Prim Yapılandırılması Bozulanlara İlişkin Hükümler15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunla

Geçici 24

Sosyal Güvenlik Alacakları15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunla

Geçici 25

31/7/2008 tarihli ve 5797 sayılı Kanunla

Geçici 26

26/1/2010 tarihli ve 5951 sayılı Kanunla

Geçici 27

16/6/2010 tarihli ve 5997 sayılı Kanunla

Geçici 28

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 29

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 30

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 31

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 32

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 33

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 34

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 35

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 36

13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla

Geçici 37

17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunla

Geçici 38

17/1/2012 tarihli ve 6270 sayılı Kanunla

Geçici 39

1/3/2012 tarihli ve 6283 sayılı Kanunla

Geçici 40

1/3/2012 tarihli ve 6283 sayılı Kanunla

Geçici 41

31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunla

Geçici 42

4/7/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanunla

Geçici 43

4/7/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanunla

Geçici 44

4/7/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanunla

108

Yürürlük

109

Yürütme

2.1- Kanunda yapılan değişiklikler

Yazımızın “Giriş” bölümünde belirtildiği üzere, Kanunun 2006 yılında yasalaşmasından sonra bazı maddelerinin Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmesi üzerine, Anayasa Mahkemesi’nin iptal gerekçeleri de dikkate alınarak Kanunun birçok maddesi 8/5/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunla tekrar düzenlemiştir. Bu bakımdan yürürlüğü de 5754 sayılı Kanunla düzenlendiğinden yukarıdaki tabloda bu Kanunla ilgili değişiklikler belirtilmemiştir.

Diğer yandan, yukarıdaki tablodan da görüleceği ve izleneceği gibi, 5510 sayılı Kanunun uygulanmasından sonra görülen aksaklıkları ve eksiklikleri düzeltici mahiyette değişikliklere yer verildiği ve özellikle de 6111 sayılı Kanunla önemli değişikliklerin yapıldığı görülmektedir.

2.2.- Kanunun “Giriş” kısmı

Bu bölümün, ilk üç maddesinde diğer tüm kanunlarda olduğu gibi “Amaç”, “Kapsam” ve “Tanımlar” maddelerine yer verilmiş olup, bu bölümün ayrıca ve sosyal güvenlik açısından da değerlendirilecek yönü bulunmamaktadır.

2.3- Kanunun “Sosyal Sigorta Hükümleri” başlıklı “İkinci Kısmı”

Bu kısımda sırasıyla;

– Sigortalılara İlişkin Hükümler,

– İşverenlere İlişkin Hükümler,

– Kısa vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Hükümler,

– Uzun Vadeli Sigorta kollarına İlişkin Hükümler,

– Kamu Görevlilerine İlişkin Hükümler,

– İsteğe Bağlı Sigortaya İlişkin Hükümler,

bölümleri yer almaktadır.

Bu kısımdaki mantık; öncelikle kimlerin sisteme dahil olması gerektiği belirtilmiş ve bunların sisteme girişleriyle çalışanların işyeri ve işveren şartları ortaya koyulmuş, hemen ardından da çalışmaya başlayacak olanların kısa vadede veya hemen karşılaşabilecekleri riskler ile bunlara karşı sağlanan yardımlardan (kısa vadeli sigorta kolları) bahsedilmiştir. Yani, sanki bir kişinin işe başlamasından sonraki durumuna sırasıyla Kanunda yer verilmiştir.

Kişinin işe başlar başlamaz emekli olması mümkündür. Kişinin önce sigortalı olması gerekmektedir. Kişi sigortalı olduktan hemen, yani çalışmanın ilk gününde dahi iş kazası geçirebilir veya hastalanabilir. İşte o yüzdendir ki Kanunda hemen sigortalılık hükümlerinden sonra iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hükümlerine yer verilmiştir.

Bu kısımda daha sonra emeklilik hükümlerine yer verilmiştir. Yani uzun vadeli sigorta kollarından bahsedilmiştir. Buradaki mantık da kısa vadedeki risklerden sonra uzun vadede özürlü veya çalışmayacak duruma gelmesinden dolayı kişilerin çalışma hayatından çekilmesinin usul ve esaslarının belirlenmesidir. Dikkat edilecek olursa emekliliğe ilişkin hükümler primlerden önce gelmektedir. Bunun sebebi, özellikle bir işyerinde çalışanlar için primlerin bildirimi ve tahsilinin önemli olmayışı, bu konudaki sorumluluğun işverene ait olmasıdır.

Bu kısmın “Beşinci Bölümü”nde “Kamu Görevlilerle ilgili ayrı bir bölüm yer almıştır. Bunun nedeni de Anayasa Mahkemesinin kamu görevlileriyle ilgili iptal gerekçelerinin dikkate alınması ve buna göre ayrı bir düzenleme yapılmasıdır.

Bu kısımda ayrıca bir başka sigortalılık türü olan isteğe bağlı sigortalılıktan bahsedilerek, sigortalılık kapsamı tamamlanmıştır.

2.4- Kanunun “Genel Sağlık Sigortası Hükümleri” başlıklı “Üçüncü Kısmı”

Bu kısımda, bu Kanunla getirilen ve sosyal güvenlik sistemimizin “kısa vadeli sigorta kolları” ve “uzun vadeli sigorta kolları”ndan sonra üçüncü temel sigorta kolu olan “genel sağlık sigortası” hükümlerine yer verilmiş ve sigorta kolları tamamlanmıştır.

2.5- Kanunun “Prime İlişkin Hükümler” başlıklı “Dördüncü Kısmı”

Sosyal güvenlik sisteminin sürdürebilir olmasının temel şartı olan prim veya prim gelirlerine Kanunun son kısımlarında yer verilmiştir. Bunun nedeni, çalışanların sisteme “sigortalı” olarak kaydedilmelerinin asıl olmasına dayanmaktadır. Yani asıl olan çalışanları sisteme dahil etmektir. Primlerin tahsili çalışanlardan bağımsız olup, özelikle hizmet akdi ve kamu görevlisi olarak çalışanlar için işverenlerini ilgilendirmektedir.

2.6- Kanunun “Ortak Hükümler” başlıklı “Altıncı Kısmı”

Bu kısımda ise tüm çalışma statüleri ve diğer konuları içeren ortak hükümlerin yer aldığı görülmektedir. Yani tüm hükümlerin ortak konularını içermektedir.

2.7- Kanunun “Yürürlükten Kaldırılan, Değiştirilen, Son ve Geçici Hükümler” başlıklı “Yedinci Kısmı”

Aslında Kanunun en önemli kısmı olduğunu söylemek mümkündür.

Öncelikle bu bölümde; Kanun reform özelliğini taşıdığından ve üç ayrı sosyal güvenlik mevzuatının birleştirilmesinden ibaret olduğundan, eski mevzuat açısından kaldırılan ve değiştirilen hükümlerin hangileri olduğu “Yürürlükten Kaldırılan Hükümler” maddesiyle bu kısımda yer almıştır.

Bu kısımda ayrıca, Kanun yürürlüğe girdikten sonra eklenen ve tamamlayıcı hükümlerin yer aldığı “Ek Maddeler” yer almaktadır.

Bu kısmı önemli yapan bölümlerden biri de geçici maddelerdir. Zira, bu Kanunla bir çok şart değiştirilmiştir. Örneğin, emeklilik şartları gibi. İşte bu geçici maddelere, kazanılmış hakların korunmasına yönelik olarak yer verilmiştir. Özellikle Kanunun geçici 1, 2 ve 9 uncu maddelerinin çok önemli olduğunu söylemek mümkündür. Geçici 1 ve 9 uncu maddelerle emeklilik şartları, geçici 2 nci maddeyle de emekli aylığı açısından kazanılmış haklar koruma altına alınmıştır.

3- SONUÇ

Aslında her kanunda olduğu gibi sosyal güvenlik mevzuatını düzenleyen 5510 sayılı Kanunun, şekilsel yani maddelerin sıralanışı açısından mantığını bilmek, hak ve yükümlülükleri iyi kavramak ve bu konuda bilinçlenmek anlamına gelmektedir.

Hele, yıllardır uygulanan ve kapsamlı üç ayrı mevzuatın bu Kanunla bir araya getirildiği düşünülürse, bu önem daha bariz bir şekilde algılanacaktır.

Dolayısıyla, sosyal güvenlik mevzuatını maddeler ve konu bazında bilmek kadar Kanunun şekilsel sıralanışının da aynı derecede bilinmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. (www.isvesosyalguvenlik.com)

Recep LEVENT*

——————————————-

* Başmüfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu

receplevent23@hotmail.com