Anasayfa / Dosyalar / SGK - Sigorta Mevzuatı / Sosyal Güvenlik Destek Primi Uygulaması
  • A A A
  • Sosyal Güvenlik Destek Primi Uygulaması

    Sponsorlu Bağlantılar

    Sosyal Güvenlik Destek Primi Uygulaması

    KONU İLE İLGİLİ ÖRNEK YARGI KARARLARI

    1-Yasal Düzenleme:

    Sosyal güvenlik destek primi uygulaması ile ilgili düzenlemeler; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 30 uncu, geçici 14 üncü maddeleri ve eski Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 62, 115 ve geçici 21 inci, yeni Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 58, 108 ve geçici 18 inci maddelerinde düzenlenmiş, ayrıca İşveren Uygulama Tebliği ile 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) ve (b) Bendi Kapsamında Sigortalı Olanlar İle Hak Sahiplerinin Tahsis İşlemlerine İlişkin Tebliğin bazı kısımlarında da konuya değinilmiştir.

    2-Sosyal Güvenlik Reformu İle Gelen Değişiklikler:

    2.1-01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun da sosyal güvenlik destek primi uygulaması yönünden 01.10.2008 tarihi ve sonrasında ilk defa sigortalı olanlar açısından ayrı bir düzenleme, 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olanlar için ise ayrı bir düzenleme olmak üzere ikili bir düzenleme getirilmiştir.

    2.2-01.10.2008 tarihi ve sonrasında ilk defa sigortalı olacaklar açısından (4/b kapsamında kendi adına/bağımsız çalışacaklar dışında) sosyal güvenlik destek primi uygulaması sona erdirilmiş olup, dolayısıyla 01.10.2008 tarihi ve sonrasında ilk defa sigortalı olacaklardan yaşlılık aylığı almakta iken tekrar çalışmaya başlayanların (4/b kapsamındakiler hariç) aylıkları kesilecek ve normal sigortalılar gibi tüm sigorta kollarına tabi tutulacaklardır. Aynı şekilde 3201 sayılı Kanuna göre borçlanılan yurtdışı hizmetlerine istinaden yaşlılık aylığı bağlananlar hakkında da sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.

    2.3-01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olup da 4/a kapsamında çalışanlar için % 30 olan sosyal güvenlik destek primi oranı, 01.10.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, işyerinin tehlike sınıf ve koduna göre % 1 ile % 6,5 arasında değişen oranda kısa vadeli sigorta kolları (İş Kazası ve Meslek Hastalıkları, Hastalık, Analık Sigortası) primi eklenecek şekilde artırılmıştır.

    2.4-01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olup da sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışan normal Bağ-Kur sigortalıları için % 10 olan sosyal güvenlik destek primi oranı, 01.10.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere % 12′ye çıkarılmış olup, ayrıca bu oran her yılın Ocak ayında 1 puan artırılarak en son 2011 tarihinde % 15 olarak uygulanması hükme bağlanmıştır.

    2.5-506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık aylığı almakta iken serbest avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenlerin, sosyal yardım zammı dahil, almakta oldukları aylıklarından % 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilmekteydi. Reformla birlikte bunlar da 4/b kapsamında sayıldığından, yukarıdaki prim oranları bunlar için de geçerli olacak ve ilk önce bunlardan da % 12 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilecek, her yıl kademeli olarak artacak ve 2011 yılında % 15 olarak sabitlenecektir.

    3-01.10.2008 Tarihi veya Sonrasında İlk Defa Sigortalı Olanlar İçin Sosyal Güvenlik Destek Primi Uygulaması:

    a-Genel Açıklamalar:

    5510 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi üçüncü fıkrası ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin eski 62, yeni 58 inci maddesine göre;

    01.10.2008 tarihinde veya sonrasında 4/a, 4/b ve 4/c kapsamında ilk defa sigortalı sigortalı olup yaşlılık aylığı alanlardan, tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar (4/b-4) hariç, 5510 sayılı Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilecek ve bulardan normal sigortalılar gibi kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ait primler alınacaktır. Yaşlılık aylığı almakta iken tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların (4/b-4) aylıkları ise kesilmeyecektir.

    Ancak yukarıdaki şekilde yaşlılık aylığı almakta iken 4/b kapsamında çalışmaya başlayanlardan, (4/b-4 kapsamında tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç) yaşlılık aylıklarının kesilmemesi için yazılı istekte bulunanların (sigortalı işe giriş bildirgesinde “Yaşlılık Aylığı Alıyorsa Devam Etmek İstediği Sigorta Kolu” kısmında “Sosyal Güv.Dest.Primi” kısmı işaretlenerek belirtilecektir) yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilecek, fakat bunlardan almakta oldukları veya bağlanacak yaşlılık aylıklarından % 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilecek, ayrıca sosyal güvenlik destek primi ödenmiş veya bildirilmiş süreler Kanuna göre malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısına ilâve edilmeyecek, 31 ve 36 ncı madde hükümlerine göre toptan ödeme yapılmayacaktır.

    Maddeden de anlaşılacağı üzere; 01.10.2008 tarihinde veya sonrasında ilk defa sigortalı olup yaşlılık aylığı alanlardan, herhangi bir işte çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları kesilecek ve bunlar çalıştıkları süre içinde tüm sigorta kollarına tabi tutulacak, bunlar işten ayrıldıklarında tekrar bunlara yaşlılık aylığı bağlanacaktır. Dolayısıyla 01.10.2008 tarihinde veya sonrasında ilk defa sigortalı olup yaşlılık aylığı alanlardan 4/a (işçi) ve 4/c (memur) kapsamında tekrar çalışmaya başlayanlar için artık aylıkları kesilmeden sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışmaları mümkün olamayacak, sadece yaşlılık aylığı alanlardan 4/b kapsamında çalışmaya başlayanlar (tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç) için isterlerse aylıkları kesilmeden, sosyal güvenlik destek primi kesilerek ödeyerek çalışmaları söz konusu olacaktır.

    b-Tercih Değişikliği:

    4/b kapsamında çalışmaya başladığı için yaşlılık aylığı kesilenler, istediklerinde tercihlerini sosyal güvenlik destek primine tabi olma yönünde, sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar ise istediklerinde tercihlerinin tüm sigorta kollarına tabi olma yönünde değiştirebilecekler, bu tercih değişikliği talebinde bulunanların bu değişikliğe ilişkin talepleri, örneği Kurumca hazırlanacak sigorta kolu tercih bildirimi ile alınacak, bunlardan tüm sigorta kollarına tabi olmak isteyenlerin aylıkları, bildirimin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi izleyen ödeme dönemi başında kesilecek, sosyal güvenlik destek primine tabi olmak isteyenlerin aylıkları ise, bildirimin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren Kanunun 30 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi gereğince yeniden hesaplanmak suretiyle başlatılacaktır.

    c-Prim Oranı:

    01.10.2008 tarihinden sonra; ilk defa sigortalı olup yaşlılık aylığı alanlardan 4/b kapsamında çalışmaya başlayanlar (tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç) için,

    • 01.10.2008 tarihinden 31.12.2008 tarihine kadar % 12,

    • 01.01.2009 tarihinden 31.12.2009 tarihine kadar % 13,

    Sponsorlu Bağlantılar

    • 01.01.2010 tarihinden 31.12.2010 tarihine kadar % 14,

    • 01.01.2011 tarihinden itibaren ise % 15,

    oranında sosyal güvenlik destek primi ödenmekte olan aylıklarından kesilerek alınacak, bunlardan ayrıca kısa vadeli sigorta kolları primi alınmayacak ve bunlara bu sigorta kollarından sağlanan yardımlar (iş kazası ve meslek hastalığı halinde geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri, hastalık ve analık halinde geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi gibi) yapılmayacaktır. Kesilecek bu miktar ilgili yılın Ocak ayında 4/b kapsamındakilere ödenen en yüksek yaşlılık aylığından alınabilecek sosyal güvenlik destek priminden fazla olamayacaktır. 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken, serbest avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenler hakkında da aynı hükümler uygulanacaktır.

    4-01.10.2008 Tarihinden Önce Sigortalı Olanlar İçin Sosyal Güvenlik Destek Primi Uygulaması:

    a-Genel Açıklamalar:

    5510 sayılı Kanunun geçici 14 üncü ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici eski 21, yeni 18 inci maddelerinde;

    5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malûllüğü, malûllük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinde sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği belirtilmektedir. Bu Kanun hükümleri 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 3 ve 63 üncü maddeleri ile 1479 sayılı Bağ-Kur Kanununun Ek-20 nci maddesidir.

    Belirtilen madde hükümleri uyarınca; 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olan kişilere bu tarihten önce veya sonra yaşlılık (emeklilik) aylığı bağlanıp bağlanmadığına bakılmaksızın, bu kişiler için 01.10.2008 tarihinden sonra da eski hükümlere göre sosyal güvenlik destek primi uygulaması devam edecektir.

    b-4/a Kapsamında Çalışanlar İçin Sosyal Güvenlik Destek Primi Uygulaması:

    01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olanlardan yaşlılık aylığı almakta iken 4/a kapsamında çalışanların/çalışmaya başlayanların prime esas kazançları üzerinden, kısa vadeli sigorta kolları prim oranına % 30 oranı eklenmek suretiyle sosyal güvenlik destek primi alınacaktır. Daha anlaşılır bir ifadeyle, bu sigortalılar için daha önce ödenen % 30 sosyal güvenlik destek primine % 2 oranında kısa vadeli sigorta kolları (İş Kazası ve Meslek Hastalıkları, Hastalık, Analık Sigortası) primi eklenecek, dolayısıyla % 32 oranında sosyal güvenlik destek primi alınacaktır. Daha önceden olduğu gibi bu primin dörtte biri (% 7,5’u) sigortalı hissesi, kalanının tamamı ise işveren hissesi olacak, işveren sigortalı hissesine düşen payı sigortalının ücretinden/aylığından keserek kendi hissesine düşen kısmı da ekleyip primin tamamını Kuruma ödeyecektir.

    Belirtilen şekilde sosyal güvenlik destek primi ödenmiş veya bildirilmiş süreler, Kanuna göre sigortalılık süresinden sayılmayacak, hizmet birleştirmesi kapsamına girmeyecek, bu primlerle ilgili olarak toptan ödeme yapılmayacak, ancak iş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalı bu sigorta kolunun sağladığı gerekli yardımlardan yararlanacaktadır.

    Yukarıda olduğu gibi bunların da tercih hakları söz konusu olup, çalışmaya başladığı için yaşlılık aylığı kesilenler, istediklerinde tercihlerini sosyal güvenlik destek primine tabi olma yönünde, sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar ise istediklerinde tercihlerini tüm sigorta kollarına tabi olma yönünde değiştirebileceklerdir.

    c-4/b Kapsamında Çalışanlar İçin Sosyal Güvenlik Destek Primi Uygulaması:

    4/b kapsamında çalışanlardan 1479 sayılı Kanunun mülga ek 20 nci maddesi uyarınca zaten 01.10.2008 tarihinden önce de sosyal güvenlik destek primi kesiliyordu/kesilmesi gerekiyordu. Söz konusu maddenin birinci fıkrasına göre 1479 sayılı Kanuna istinaden Bağ-Kur’dan yaşlılık (emekli) aylığı bağlananlardan 24 üncü maddenin (l) numaralı bendinde belirtilen çalışmalarına devam edenlerin veya daha sonra çalışmaya başlayanların, sosyal yardım zammı dahil tahakkuk eden aylıklarından, aylığın bağlandığı veya tekrar çalışmaya başlanıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren, çalışmalarının sona erdiği ay dahil % 10 oranında sosyal güvenlik destek primi kesiliyordu/kesilmesi gerekiyordu. Aynı ek maddenin üçüncü fıkrasına göre ise diğer sosyal güvenlik kanunlarına göre yaşlılık ve malullük aylığı bağlananlardan, 24 üncü maddenin (I) numaralı bendinde belirtilen kapsamda çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları ayı takip eden ay başından itibaren, çalışmalarının sona erdiği ay dahil, bu Kanunun 50 nci maddesine göre belirlenen onikinci gelir basamağının %10′u oranında sosyal güvenlik destek primi ödemeleri gerekiyordu.

    5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte 1479 sayılı Kanunun söz konusu ek 20 nci maddesi yürürlükte kaldırılmış olup; 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı olanlardan yaşlılık aylığı almakta iken 4/b kapsamında çalışanların/çalışmaya başlayanların (tarımsal faaliyetlerde kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar hariç) almakta oldukları aylıklarından 01.10.2008 tarihinden itibaren % 12 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilecek, bu oran yukarıda belirtildiği gibi her yıl Ocak ayında 1 puan artırılarak en son 2011 yılında % 15 olacak, kesilecek bu miktar ilgili yılın Ocak ayında 4/b kapsamındakilere ödenen en yüksek yaşlılık aylığından alınabilecek sosyal güvenlik destek priminden fazla olamayacaktır. 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken, serbest avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenler hakkında da aynı hükümler uygulanacaktır.

    Bunlarda da sosyal güvenlik destek primi ödenmiş veya bildirilmiş süreler, Kanuna göre sigortalılık süresinden sayılmayacak, hizmet birleştirmesi kapsamına girmeyecek, bu primlerle ilgili olarak toptan ödeme yapılmayacak, ayrıca bunların da tercih hakları söz konusu olup, çalışmaya başladığı için yaşlılık aylığı kesilenler, istediklerinde tercihlerini sosyal güvenlik destek primine tabi olma yönünde, sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar ise istediklerinde tercihlerini tüm sigorta kollarına tabi olma yönünde değiştirebileceklerdir.

    d-Diğer Çalışanların Durumu:

    2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez ve bunlar hakkında da bu maddenin sosyal güvenlik destek primi alınmasına ilişkin hükümleri uygulanır.

    3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları hesaplanarak ödenen veya asayiş ve güvenliğin sağlanması ile ilgili kanunlara göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken; 01.10.2008 tarih itibarıyla çalışmaya devam edenler ile sonradan 5510 sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlayacaklar için, 5434 sayılı Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken 01.10.2008 tarihi itibarıyla 4/a ve 4/b kapsamında çalışmaya devam eden veya belirtilen tarihten sonra çalışmaya başlayanlar hakkında, sosyal güvenlik destek primi uygulaması yönünden yapılacak işlemler 5510 sayılı Kanunun geçici 14 üncü ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici eski 21, yeni 18 inci maddelerinde belirtilmiştir.

    Scroll To Top