Anasayfa / Emeklilik - Malullük Çok Okunan / Emeklilik Aylık Bağlama Oranları
  • A A A
  • Emeklilik Aylık Bağlama Oranları

    Sponsorlu Bağlantılar

    Emeklilik Aylık Bağlama Oranları – 07.10.2012

    Recep LEVENT*

    1- GİRİŞ

    Sosyal güvenlik sistemlerinin en önemli sonuç ve hizmetlerinden biri, sistemde olan kişilere emekli aylığı bağlanmasıdır.

    Sosyal güvenlik sistemine giriş sebeplerinden en önemlisi, belli yaşa gelindiğinde veya çalışmaz duruma gelindiğinde kişinin kendisine ya da çalışma hayatının sonuna gelinmeden ölüm durumunda yakınlarına geçimini sağlayacak katkı sağlanmasıdır.

    Bu katkıya, sistemimizde genel olarak “emekli aylığı” denmekte ve bu aylığın da literatürdeki lafzıyla “yaşlılık”, “malullük” ve “ölüm” olarak üç türü bulunmaktadır.

    2- KONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

    Emekli aylığına hak kazanma şartları kadar, bu aylığın hesaplanması yani miktarı da önemlidir.

    Kişiler açısından, sosyal güvenlik sistemindeyken, yani çalışırken, emekli aylıklarına kısa sürede kavuşmaları ne kadar önemlisiyle miktarı da o kadar önem arz etmektedir.

    Emekli aylığının hesaplanmasında iki önemli parametre bulunmaktadır. Bunlardan ilki, kişi adına sisteme bildirilen veya ödenen prime esas kazanç, ikincisi de aylık bağlama oranıdır. Emekli aylığı çok genel anlam ve ifadeyle, bu iki parametrenin çarpımı sonucunda hesaplanıp bulunmaktadır.

    Dolayısıyla, aylık bağlama oranının yüksek veya düşük olması bağlanacak olan aylığın miktarını doğrudan etkilemektedir.

    Aylık bağlama oranı sosyal güvenlik sistemimizde yaş çalışma süresine bakılmaksızın maktu bir oran olarak belirlenmiş ya da çalışma süresine bağlı olarak belirlenmiştir.

    Bilindiği üzere, 2008 yılında sosyal güvenlik reformu yapılarak her üç sosyal güvenlik kuruluşu birleştirilmiş ve mevzuatlarında da norm ve standart birliği sağlanmaya çalışılmıştır.

    Sosyal güvenlik reformu çerçevesinde, 5510 sayılı Kanunla da her üç statü için aylık bağlama oranları da ortak olarak yeniden belirlenmiştir. Ancak, bu birliktelik kamu görevlileri için Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa çalışmaya başlayanları kapsamaktadır.

    Sosyal güvenlik sisteminden önce gerek bazı dönemler itibarıyla gerekse de statüler arasında emeklilik türleri açısından önemli farklılıklar bulunmaktadır.

    Emeklilik türlerinden yazımızın giriş bölümde bahsedilmiştir.

    Sosyal güvenlik reformundan önce SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı olarak üç farklı statü söz konusu olup, bu statüler için 5510 sayılı Kanunda hizmet akdiyle çalışanlar “4/a” (eski SSK), tarımda dahil kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar “4/b” (eski Bağ-Kur) ve kamu görevlileri de “4/c” (eski emekli sandığı) olarak adlandırılmıştır.

    Sosyal güvenlik mevzuatı açısından da, “18/9/1999 tarihi öncesi (4447 sayılı Kanun)”, “18/9/1999-1/10/2008” ve “1/10/2008 sonrası” olarak üç farklı dönem söz konusudur.

    Yazımızın bu bölümünde, söz konusu dönem ve farklı statüler açısından aylık bağlama oranlarının durumu ve değişkenliğine tablo olarak yer verilecektir.

    DÖNEM VE ÇALIŞMA STATÜLERİNE GÖRE AYLIK BAĞLAMA ORANLARI

    8/9/1999 ÖNCESİ

    8/9/1999-1/10/2008

    1/10/2008 SONRASI

    SSK

    4/a

    MALULLÜK

    -Gösterge Tablosu: % 70 ve başkasının sürekli bakımına muhtaçlık varsa % 80.- Üst Gösterge Tablosu: % 50 ila % 59,9 ve başkasının sürekli bakımına muhtaçlık varsa artırım yok. - % 60- Başkasının sürekli bakımına muhtaçlık varsa % 70.  - % 40- 7200 günden her fazla 360 gün için % 2 artırım.- Başkasının sürekli bakımına muhtaçlık varsa %10 artırım.

    YAŞLILIK

    - Gösterge Tablosu: % 60. Ancak kadın ise 50 erkek ise 55 yaştan sonraki her fazla yaş ve 5000 günden her fazla 240 gün için 1 puan artırım. 5000 günden az her 240 gün için 1 puan indirim.- Üst Gösterge Tablosu:% 50 ila % 59- Üst Sınır: % 85 -İlk 10 yılın (3600 gün) her yılı için % 3,5.- Sonraki 15 yılın (5400 gün) her yılı için % 2.- 25 yıldan (9000 gün) sonraki her yıl için % 1,5. - Her çalışma yılı (360 gün) için % 2.- 1/10/2008 tarihinden önce işe girenlerin ilk 10 yılın (3600) her yılı (360 gün) için % 3.

    ÖLÜM

    - Gösterge Tablosu: % 60. Ancak kadın ise 50 erkek ise 55 yaşından fazla her yaş ve 5000 günden fazla her 240 gün için 1 puan artırım ve de en fazla % 70 üst sınır.- Üst Gösterge Tablosu:% 50 ila % 59,9.Üst Sınır: % 85. - 8100 güne kadar prim ödemesi olanlar % 60. – 8100 ila 9000 gün arası günü olanlara her yıl için % 2, 9000’den fazla günü olanlara her yıl için 1,5 artırım.- Üst Sınır: Yok (Aylık bağlama oranı % 100’ü geçebilir) - % 40- 7200 günden her fazla 360 gün için % 2 artırım.- Üst Sınır: % 90.

    BAĞ-KUR

    4/b

    MALULLÜK

    - % 65.-Başkasının bakımına sürekli muhtaçlık varsa % 75. - % 50.- 9000’den fazla her yıl (360 gün) için % 2 artırım.- Başkasının bakımına sürekli muhtaçlık varsa % 10 artırım.

    YAŞLILIK

    - En son prim ödenen gelir basamağından en az bir tam yıl prim ödemiş olması halinde, bulunduğu gelir basamağının, bir yıl ödememiş olması halinde ise bir alt basamağın %70’i.- 25 yıldan fazla prim ödenen her tam yıl (360 gün) için 1 puan artırım.-Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşından sonraki yıllar için fazla olan her tam yaş için 1 puan artırım.- Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmakla beraber en az 15 tam yıl sigorta primi ödemiş olanlara hesaplanacak kısmi aylıklar için primi ödenmemiş 25 yıldan az her yıl için % 1 puan indirim. -İlk 10 yılın (3600 gün) her yılı için % 3,5.- Sonraki 15 yılın (5400 gün) her yıl için % 2.- 25 yıldan (9000 gün) sonraki her yıl için % 1,5. - Her çalışma yılı (360 gün) için % 2.- 1/10/2008 tarihinden önce işe girenlerin ilk 10 yılın (3600) her yılı (360 gün) için % 3.

    ÖLÜM

    - % 65.- 25 yıldan fazla her tam yıl için 1 puan artırım. - % 50- 9000 günden her fazla 360 gün için % 2 artırım.- Üst Sınır: % 90.

    EMEKLİ SANDIĞI

    4/c

    MALULLÜK

    - % 70 (Vazife Malullüğü) - % 50.- 9000’den fazla her yıl (360 gün) için % 2 artırım.

    YAŞLILIK

     

    - 25 yıl için % 75.

    - 25 yıldan fazla her tam yıl için 1 puan artırım ve 25 yıldan her eksik yıl için 1 puan indirim.

    - Her çalışma yılı (360 gün) için % 2.- 1/10/2008 tarihinden önce işe girenlerin ilk 10 yılın (3600) her yılı (360 gün) için % 3.

    ÖLÜM

    - % 50.- 9000’den fazla her yıl (360 gün) için % 2 artırım.- Üst Sınır: % 90

    3- SONUÇ

    Yazımızda yer alan tablodan da görüleceği üzere, dönemler ve statüler açısından aylık bağlama oranları oldukça değişkenlik göstermiştir.

    Bu değişkenlik, hem statü hem de dönemler itibarıyla bağlanan aylıkların miktarlarının da neden değişken olduğunu aslında açıkça ortaya koymaktadır.

    Dolayısıyla, her sosyal güvenlik mevzuatı, özelde de aylık hesaplanması parametrelerinde değişiklik yapılması durumunda doğal olarak dönemler itibarıyla emekli aylıkları da değişkenlik göstermektedir.

    Bu parametrelerde hiç değilse bundan sonra değişiklik olmaması dileğiyle….(www.isvesosyalguvenlik.com)

     

    —————————————————–

    * Başmüfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu

    Scroll To Top