DOLAR 7,2637
EURO 8,5338
ALTIN 445,49
BIST 9,4547
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 32°C
Az Bulutlu

İzin Kullandırılmaması İşçi İçin Haklı Fesih Sebebidir

25.02.2020
A+
A-
İzin Kullandırılmaması İşçi İçin Haklı Fesih Sebebidir

Çalışma hayatında dinlenme yani izin hakkı o kadar önemlidir ki Anayasa dahi yer almaktadır, yani Anayasa tarafından güvence altına alınmış Anayasal bir haktır.

İşveren tarafından yıllık ücretsiz izin kullandırılmaması çalışma şartlarının uygulanmaması anlamına gelir ve işçiye 4857 sayılı İş Kanunun 24/II-f bendine istinaden ihbar süresine uymadan iş akdini feshetme ve kıdem tazminatı talep etme hakkı verir. Hatta hafta tatilinin (haftalık iznin) kullandırılmaması da işçiye bu hakkı verir.

Anayasa’nın 50 nci maddesinde; “Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.” hükümlerine yer verilmiştir. Çalışanların izin hakları ve şartları ise İş Kanunlarında düzenlenmiş olup bu konudaki ayrıntılı bilgi ve açıklamalar İşçinin İzin Hakları – Ücretli ve Ücretsiz İzinler – İzin Verilmesi Zorunlu Durumlar – İzin Süreleri başlıklı yazıda ve Rapor-İzin Rehberi sayfasında yer almaktadır.

İşçinin dinlenme yani izin hakkı o kadar önemlidir ki işçi kendisi istese dahi bu haktan vazgeçemeyeceği gibi, işçiye izin kullandırıp kullandırmama işverenin inisiyatifine (keyfine) de bırakılmamıştır. İşverenin sadece işçinin görüş ve talebini de dikkate alarak iznini kullanacağı zamanı / tarihi belirleme yetkisi bulunmaktadır.

Nitekim 08.04.2019 tarihli Yargıtay kararında özet olarak; yıllık izin kullandırma zamanını yani işçinin yıllık iznini hangi tarihler arasında kullanacağını belirleme konusunun işverenin yönetim hakkı kapsamında olduğu, ancak işçiye yıllık olarak dinlenme hakkı sağlanmasının işyeri çalışma koşulları arasında yer aldığı, işçiye yıllık dinlenme hakkı tanınmasının dayanağının Anayasada yer alan çalışma koşulu olduğu, aksine uygulamanın yani işçiye uzun bir süre dinlenme hakkı sağlanmamasının işçi açısından 4857 sayılı yasanın 24/II-f bendine göre işçi açısından haklı fesih nedeni oluşturacağı belirtilmiştir. (9. Hukuk Dairesi – 2017/10772 E., 2019/8028 K.)

Dolayısıyla izin kullanmak işçinin kanuni hatta Anayasal bir hakkı olduğundan; kendisine izin kullandırılmayan / eksik izin kullandırılan / bu konuda zorlukla karşılaşan işçi 4857 sayılı İş Kanununun 24/II/f. bendinde istinaden haklı sebeple iş akdini feshedebilir. Bu nedenle iş akdini fesheden işçi ihbar süresine uymak zorunda olmadığı gibi, bir yıllık çalışma süresini doldurmuşsa kıdem tazminatı da alabilir. Ayrıca iş akdinin feshiyle birlikte, işçinin kullanmadığı izin sürelerine ait ücretlerinin işveren tarafından işçiye ödenmesi gerekir. Söz konusu İş Kanununun “İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlıklı 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinin (f) alt bendi uyarınca, çalışma şartlarının uygulanmaması işçi açısından haklı fesih sebebi sayılmaktadır.

Bu konudaki diğer bazı Yargıtay kararları aşağıda özetlenmiştir.

• 24.03.2011 tarihli Yargıtay kararında; yıllık izin süresinin tarafların anlaşmasıyla ve bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere bölünebileceği, yıllık izinlerin talep edilmesine rağmen çok kısa sürelerle kullandırılmasının işçi açısından haklı fesih sebebi olarak değerlendirilebileceği, ancak iznin sırf 10 günden kısa olması nedeniyle kullanılmamış gibi değerlendirilmeyeceği belirtilmiştir. (9. Hukuk Dairesi – 2009/7959 E., 2011/8629 K.)

• 06.10.2011 tarihli Yargıtay kararında; “Her ne kadar işveren hak edilen yılın sonuna kadar izin vermekte serbest ise de ancak bir yılı aşkın süreden sonra nedensiz izin vermeme halinde davacı işçinin fesih hakkı doğacağı gibi, işveren izin talebine muvafakat vermek zorundadır. ” ifadesi kullanılmıştır. (9. Hukuk Dairesi – 2011/31608 E., 2011/35332 K.)

• 13.2.2002 tarihli Yargıtay kararında; “Bununla beraber hak kazandığı izni çalışmakta iken işverenden isteyen işçi kendisine böyle bir iznin kullandırılmayacağı açık ve kesin şekilde ifade edildiği takdirde iş Kanununda tanınmış olan haklarını kullanabilir. Örneğin işçi için bu durum sözleşmeyi haklı nedenle fesih yetkisi verir.” açıklamasına yer verilmiştir. (9. Hukuk Dairesi 2001/17459 E., 2002/2727 K.) Her ne kadar bu Yargıtay kararı 1475 sayılı eski İş Kanunu dönemine ait olsa da yıllık izin ve fesih konuları 10/6/2003 tarihinde yürürlüğe girmiş olan ve halen uygulanan 4857 sayılı İş Kanununda da aynen düzenlenmiş, sadece madde numaraları değişmiştir.

• 18.03.2014 tarihli Yargıtay kararında; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesinde, işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verileceğinin düzenlendiği, yıllık iznin hangi tarihlerde kullandırılacağı işverenin yönetim hakkı kapsamında olmakla birlikte talep hakkının doğduğu yıl içerisinde izin hakkının kullandırılması gerektiği, ancak yıllık ücretli iznin kullandırılmamasının haklı fesih sebebi oluşturabilmesi için çok uzun süre hiç izin kullandırmaması ya da talep edildiği halde gerekçesiz olarak izin kullandırılmaması gerektiğini belirtmiştir. (22. Hukuk Dairesi – 2013/7567 E., 2014/6472 K.)

• 16.12.2015 tarihli Yargıtay kararında; işçinin yıllık iznini talep etmesine rağmen işverence kullandırılması gereken yıl içinde kullandırılmamasının “çalışma koşullarının uygulanmaması” kapsamında sözleşmenin feshinde işçi açısından haklı sebep oluşturacağı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 54. maddesine göre işçinin kazandığı yıllık iznini bir sonraki yıl kullanması gerektiği belirtilmiştir. (22. Hukuk Dairesi – 2014/24209 E.,  2015/34653 K.)

Yukarıda yer verilen örnek Yargıtay kararlarından da anlaşılacağı üzere; yıllık ücretli izin kullandırılmayan, kısa süreli izin kullandırılan işçi bu nedenle haklı sebeple iş akdini feshedebilir.

Fesih Hakkı Hafta Tatili İzni İçin de Kullanılabilir

Yukarıda sadece konuya yıllık ücretli izin açısından değinilmiş olmakla birlikte, haftalık 45 saatlik çalışma süresini doldurduğu halde kendisine İş Kanunun 46 ncı maddesi uyarınca verilmesi gereken en az 24 saatlik ücretli hafta tatili (haftalık izin) verilmeyen işçi de aynı şekilde haklı sebeple iş akdini feshedebilir. Çünkü yukarıda örnek olarak yer verilen bazı Yargıtay kararlarında çalışma koşullarının uygulanmamasının sözleşmenin feshinde işçi açısından haklı sebep oluşturacağı belirtilmiştir. Yargıtay’ın genel değerlendirmelerine göre de hangi konuda olursa olsun farketmez, İş Kanununda yer alan çalışma şartlarına riayet edilmemesi haklı fesih sebebi sayılmaktadır. Çünkü Kanunun 24/II/f. bendinde çalışma şartlarının uygulanmaması işçiye fesih hakkı veren sebepler arasında sayılmıştır.(isvesosyalguvenlik.com)

Esman DİLLİ *

——————

* Başmüfettiş, Sosyal Güvenlik Kurumu

YORUMLAR - Kısa sorular imkanlar ölçüsünde cevaplandırılır. Emeklilikle ilgili, daha önce yazılmış veya cevaplandırılmış konularla ilgili sorular cevaplandırılmaz.
  1. Erdoğan güneş dedi ki:

    ben ordu caybaşında yaşıyorum devletimizin sundugu hiçbir yardımdan yararlanamıyorum üstüme hiçbir şey yok (araba ev arsa ) hiçbiri yok ama her sosyal yardıma başvurduğumda vakıflar tarafından reddediliyor bu zor günlerde yardımcı olun tessekürker

  2. Mevlüt dedi ki:

    Ben ıstanbulda 5 yıldızlı bir otelde 12 yıldır çalışıyorum. 4 senelik yıllık iznim birikmiş (87 gün civarı) . Bunların yanında bide biriken haftalık izinlerimiz oldu.
    Bu şekilde sözleşmemi fesih hakkım varmı.
    Bide sözleşmemi fesh edersem işsizlik maaşı alabilirmiyim.
    Teşekkürler.