Sosyal Medyada Bizi Takip Edin, Gelişmelerden Anında Haberdar Olun.
facebook twitter in rss
 
TORBA YASA ÖZEL - 6552 Sayılı Torba Yasa Hakkındaki Tüm Haber - Bilgi ve Açıklamalara Buradan Ulaşabilirsiniz...
 
Anasayfa / Dosyalar / SGK - Sigorta Mevzuatı / Sigortasız Çalıştırılanlar İçin Şikayet ve İtiraz Yolları – Hizmet Tespit Davası

Sigortasız Çalıştırılanlar İçin Şikayet ve İtiraz Yolları – Hizmet Tespit Davası

Sponsorlu Bağlantılar

Ülkemizde kayıt dışı istihdam öteden beri büyük bir sorundur. Ekonomik kriz nedeniyle son bir – iki yıldır daha da artmıştır. Tabiî ki kayıt dışı istihdamın en önemli nedenleri sosyal güvenlik bilincinin yeterince gelişmemiş olması, işsizlik oranının yüksek olması ve dolayısıyla iş bulma zorluğudur. Hatta bazen iş bulabilmek, aylık 50 – 100 TL daha yüksek ücret alabilmek için bizzat işçinin kendisi tarafından sigortasız çalışmayı işverene teklif ettiği durumlarla bile karşılaşılmaktadır.

Sigortasız çalıştırılanlar için, işyerinde çalıştığı süre içerisinde ilk müracaat etmesi/şikayette bulunması gereken yer Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlükleri veya Merkez Müdürlükleridir. Müracaatlar/şikayetler işçinin çalıştığı işyerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne ve yazılı olarak, yani dilekçe ile yapılmalıdır. Sözlü başvurular dikkate alınmaz. Şikayet dilekçesi elden verilebileceği gibi, taahhütlü posta ile de gönderilebilir. Şikayet dilekçesinde işçinin çalıştığı işyerinin adı/unvanı, adresi, işverenin adı, biliniyorsa işyerinin SGK işyeri sicil (dosya) numarası, söz konusu işyerinde hangi tarihler arası çalışıldığı gibi bilgiler açıkça yazılmalı, dilekçenin sağ altına şikayette bulunanın isim ve imzası, sol altına da şikayette bulunanın T. C. Kimlik Numarası, açık adresi, telefon numarası gibi bilgiler yazılmalı, şikayette bulunduğu işyerindeki çalışmalarına ait belgeler varsa onların fotokopileri de eklenmelidir. Şikayet dilekçesi Kuruma ulaştıktan sonra, ilgili Kontrol Memuru elindeki iş durumuna, iş yoğunluna bağlı olarak belli bir süre sonra şikayet sahibi ile irtibata geçer ve şikayet sahibinin iddialarına ilişkin olarak ifadesini alır, bu aşamada şikayet sahibi varsa iddialarına ilişkin delil, bilgi ve belgeleri de kontrol memuruna verebilir.

Şikayetlerde öncelikle işyerinde çalışıyorken müracaatta/şikayette bulunmak önemlidir. Çünkü bu durumda SGK Kontrol Memuru şikayet üzerine işyerine gelerek yerel denetim yapar, orada çalışanları tutanağa alır, şikayette bulunan kişi de gerçekten o an işyerinde çalışıyorsa, çalıştığı fiilen tespit edilmiş olur, en azından o gün itibariyle sigortası başlar, eğer o işyerinde tespit yapılan tarihten önce işe girmişse, o tarihten önceki çalışmalarına delil olacak belgeler işçinin elinde mevcutsa ya da şikayet sahibi sigortalının, işyerinde çalışan diğer sigortalıların, işyeri mahallinde bulunanların, çevre işyeri sahiplerinin veya işverenin beyanından şikayet sahibinin önceden beri o işyerinde çalıştığı tespit edilebiliyorsa, geriye dönük olarak şikayet sahibine bir yıla kadar çalıştığı günlere ait sigortası/hizmeti kazandırılır. Bu haktan sadece şikayette bulunan sigortalı değil, işyerinde yapılan denetim anında sigortasız olarak çalıştığı/çalıştırıldığı tespit edilen bütün sigortalılar yararlanır. En azından o gün itibariyle sigortası başlar, geriye dönük çalışmalarının da olduğu yukarıda belirtilen şekilde tespit edilirse bir yıla kadar onlara da geriye dönük hizmet kazandırılabilir.

Eğer işçi işyerinden ayrıldıktan veya işten çıkarıldıktan sonra şikayette bulunmuşsa, o taktirde durum daha da zorlaşır. Çünkü her şeyden önce şikayet sahibinin o işyerinde çalıştığını işyerinde denetim yaparak fiilen tespit etme imkanı ortadan kalkmış olduğu gibi, işveren de büyük bir maliyet ile idari para cezası ile karşılaşacağını bildiği için, o işçinin kendisine ait işyerinde çalışmış olduğu yönündeki iddiayı kabul etmez. Geriye iddia edilen çalışmalarla ilgili olarak işyeri yasal kayıt ve belgelerinin incelenmesi kalmaktadır. Ondan da çoğu zaman bir sonuç çıkmaz, çünkü incelenen işyeri yasal kayıt ve belgelerinden sadece şikayet/iddia sahibi kişiye işveren tarafından herhangi bir ücret ödemesi yapılıp yapılmadığı, herhangi bir ücret kaydının bulunup bulunmadığı araştırılır, işveren sigortasız çalıştırdığı işçinin ücretini kayıtlarına işlemediğinden dolayı da bundan bir sonuç çıkmaz. Şikayet sahibinin elinde, söz konusu işyerinde çalıştığına dair herhangi bir delil, belge de yoksa, eğer şikayet sahibi ücretini elden almışsa, elinde çalışmaları karşılığı aldığı ücrete ilişkin herhangi bir belge/makbuz yoksa o taktirde kendisine herhangi bir hizmet kazandırılamaz, çünkü işveren kabul etmeden, herhangi bir delil – belge olmadan sadece şikayet sahibinin iddiasına dayanarak onun çalıştığının kabul edilmesi ve kendisine geriye dönük hizmet kazandırılması mümkün değildir. Bu durumda işçinin direkt mahkemeye başvurarak hizmet tespit davası açması daha mantıklı olacaktır. Eğer şikayet sahibi işçi çalıştığı süre içerisinde ücretini banka aracılığıyla almışsa veya elinde işverenden/işyerinden aldığı ücretlere ait makbuz/belge varsa o taktirde mahkemeye gitmeden önce çalıştığı işyerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne şikayet dilekçesi vermesi daha uygun olur. Şikayet sonucu yapılan inceleme sonucunda, belgelere dayalı çalışmalar tespit edilip, tespit edilen çalışmaları kadar şikayet sahibine geriye dönük hizmet kazandırılabilir.

Kuruma yapılan müracaat/şikayet sonrasında yapılan incelemenin ardından şikayet sahibine Kurumca yazılı olarak bilgi verilir. Şikayet sahibine gelen yazıda iddia ettiği çalışmalarının tespit edilemediği veya eksik tespit edildiği belirtilmişse, bu yazı üzerine şikayet sahibi 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca çalıştığı hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacağı ilâm yani mahkeme kararı ile iddia ettiği çalışmalarını ispatlayabilirse, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları kendisine geriye dönük sigortalı hizmet olarak kazandırılır. Ancak bu şekilde açılacak hizmet tespit davasında şikayet/dava sahibinin kendisini sigortasız çalıştırdığını iddia ettiği işverenle birlikte Sosyal Güvenlik Kurumunu da davalı olarak göstermesi gerekir, çünkü Kurum kendisinin taraf olmadığı bir dava sonucu mahkemenin verdiği kararı uygulamayabilir. Açılacak hizmet davasında, şikayet/dava sahibinin iddia ettiği çalışmalarına ilişkin olarak elinde herhangi bir belge, delil yoksa bile en azından şahit gösterebilmelidir. Yoksa dava açmasının bir anlamı kalmaz.

Bu konudaki ihbar ve şikayetler Alo 170′e yapılabilir.

Sosyal Güvenlik Kurumu sadece sigortasız çalıştırılmayla ilgili şikayetlere bakmaktadır. İş akdinin feshi, işten çıkarılma, ücretin ödenmemesi, eksik ödenmesi, kıdem – ihbar tazminatının ödenmemesi, eksik ödenmesi gibi konulardaki şikayetlerin ise eğer işçi işten ayrılmışsa şikayet sahibinin çalıştığı işyerinin bağlı olduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne, eğer işçi işyerinde çalışmasına devam ediyorsa Bakanlığın İş Teftiş Kurulu ilgili Grup Başkanlığına yapılaması gerekir. İş Mahkemeleri Kanununun 10 uncu maddesine istinaden iş sözleşmesi fiilen sona eren işçilerin kanundan, iş ve toplu iş sözleşmesinden doğan bireysel alacaklarına ilişkin şikayetleri Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlülüklerince incelenir. Askeri işyerleriyle yurt güvenliği için gerekli maddeler üretilen işyerlerinin denetim ve teftişi konusu ve sonuçlarına ait işlemler Milli Savunma Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca birlikte hazırlanarak Askeri İşyerleriyle Yurt Güvenliği İçin Gerekli Maddeler Üretilen İşyerlerinin Denetimi Hakkında Yönetmelik’e göre yürütülür.www.isvesosyalguvenlik.com